II SA/Po 501/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta z dnia [...] nr [...] znak [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza na rzecz skarżącego A. P. od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu. /-/ E. Podrazik /-/ B. Drzazga /-/ J. Szaniecka Pismami z dnia [...] r. i [...] r. A.P. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. oraz Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. o zbadanie legalności sposobu zagospodarowania działki przy ul. K. [...] w P., wskazując iż teren działki podniesiono o [...] cm, wykonano ogrodzenie z maty o wysokości ok. [...] m, w granicy działki wykonano fundament o głębokości ok. [...] cm, zasadzono drzewa w bliskiej odległości. W dniu [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P., na podstawie art. 105 kpa, wydał decyzję Nr [...], umarzając postępowania administracyjne w sprawie zagospodarowania nieruchomości przy ul. K. [...] w P. oraz ogrodzenia między nieruchomościami przy ul K. [...] i [...] w P.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż na działce przy ul. K. [...], należącej do K. i P. K., na podstawie pozwolenia na budowę wzniesiono w [...] r. budynek mieszkalny jednorodzinny. W trakcie budowy wykonano wyrównanie terenu działki do poziomu terenu istniejącej ulicy K.. Obecnie teren przedmiotowej działki znajduje się ok. [...] cm powyżej terenu sąsiedniej działki przy ul. K. [...]. Projekt budowlany budynku mieszkalnego zatwierdzony decyzją o pozwoleniu na budowę nie zawierał rozwiązań w zakresie niwelacji terenu. Na granicy działek przy ul. K. [...] i [...] znajduje się ogrodzenie z siatki o wysokości [...] cm. Wzdłuż tego ogrodzenia na działce przy ul. K. [...] wkopane są elementy prefabrykowanego ogrodzenia, wystające ponad poziom gruntu na ok. [...] cm. Równolegle do ogrodzenia z siatki i elementów prefabrykowanego ogrodzenia znajduje się mata wiklinowa zamocowana na konstrukcji ze słupków stalowych i drutów. Jej wysokość wynosi od strony działki przy ul. K. [...]- [...] m, od strony działki przy ul. K. [...] – [...] m. Zdaniem organu I instancji nie doszło do naruszenia przepisów ustawy Prawo budowlane. Roboty budowlane związane z ukształtowaniem terenu wykonano zgodnie z wiedzą techniczną, teren wyrównano do poziomu drogi dojazdowej do nieruchomości. Mata wiklinowa została wykonana w celach rekreacyjnych (zapewnienia spokojnego korzystania z ogrodu). Jest to obiekt małej architektury. Ten sam charakter mają wkopane elementy prefabrykowanego ogrodzenia. Nie stwierdzono istnienia betonowego fundamentu na przedmiotowej działce. Kwestie związane z istnieniem przy granicy działek drzew oraz z różnicą wysokości terenu między działkami sąsiednimi nie są regulowane przez ustawę Prawo budowlane, lecz są przedmiotem tzw. Prawa sąsiedzkiego regulowanego przez Kodeks cywilny. Decyzją z dnia [...] r. W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., po rozpatrzeniu odwołania A. P., uchylił opisaną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ odwoławczy zakwestionował kwalifikację konstrukcji z maty wiklinowej jako obiektu małej architektury. W ocenie organu odwoławczego mata ta stanowi ogrodzenie nieruchomości. Przepisy prawa nie wskazują, iż na granicy działek znajdować się może tylko jedno ogrodzenie, każdy z właścicieli nieruchomości może postawić odrębne ogrodzenie. Budowa ogrodzeń o wysokości powyżej [...] m wymaga zgłoszenia. Wysokość ogrodzenia mierzyć należy w jego najwyższym punkcie. Nielogiczne byłoby dokonywanie pomiarów wysokości ogrodzenia tylko po stronie inwestora, który jak wynika z materiału dowodowego, dokonał podsypania terenu, na którym wykonano sporne ogrodzenie. O zachowaniu wysokości wskazanej w art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane decydować winna więc wysokość w tych samych miejscach po obu jego stronach, a nie wysokość ogrodzenia po stronie działki inwestora, który zmienił ukształtowanie terenu. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P., na podstawie art. 105 § 1 kpa, umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zagospodarowania nieruchomości przy ul. K. [...] w P. oraz ogrodzenia między nieruchomościami przy ul K. [...] i [...] w P.. W uzasadnieniu zasadniczo przytoczono ustalenia faktyczne zawarte już w decyzji organu I instancji z dnia [...] r. Dodatkowo podano, iż wkopane w teren przedmiotowej działki elementy prefabrykowanego ogrodzenia znajdują się ok. [...] cm od granicy z działką sąsiednią przy ul. K. [...], poziom gruntu znajdującego się po obu stronach wspomnianych prefabrykowanych elementów różni się - teren działki sąsiedniej położony jest niżej. Mata wiklinowa rozpięta na konstrukcji ze słupów stalowych i drutu znajduje się ok. [...] cm od granicy działek. Wysokość maty po obu jej stronach wynosi [...] m. Poziom gruntu opada dopiero za wkopanymi elementami prefabrykowanego ogrodzenia. Mierzona z tego poziomu wysokość konstrukcji z matą wiklinową wynosi [...] m. Organ I instancji powtórzył także argumentację prawną zawartą w swojej pierwszej decyzji z dnia [....] r. uznając konstrukcję z matą wiklinową za obiekt małej architektury. Organ wskazał, iż mata wiklinowa jest posadowiona na terenie działki przy ul. K. w odległości [...] cm od granicy, jej funkcja sprowadza się do zwiększenia walorów estetycznych ogródka. Decyzją z dnia [...] r. W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., po rozpatrzeniu odwołania A.P., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. W uzasadnieniu wskazano, iż postępowanie należało umorzyć, ale z innych przyczyn niż wskazane przez organ I instancji. W ocenie organu odwoławczego konstrukcja z maty wiklinowej nie stanowi obiektu małej architektury. Przedmiotowy obiekt nie może zostać uznany za niewielki w rozumieniu art. 3 pkt 4 ustawy Prawo budowlane, bowiem ma on długość [...] m i wysokość [...] m. Mata wiklinowa usytuowana jest wzdłuż granicy działki i ustawiono ją niewątpliwie w celu odgrodzenia działki, stanowi więc ogrodzenie, nawet jeżeli wzniesiono ją kosztem wielkości własnej nieruchomości. Przedmiotowy obiekt usytuowany jest [...] cm od granicy działki, wyłącznie na działce inwestora, wysokość konstrukcji z maty wynosi po obu jej stronach [...] m. Wysokość [...] m przekracza dopiero, jeżeli zmierzy się ją z poziomu działki sąsiedniej przy ul. K. [...], jednakże już w odległości ok. [...] cm od jej usytuowania. Budowa ogrodzenia z maty wiklinowej nie wymagała więc zgłoszenia. Natomiast kwestie związane ze zmianą ukształtowania terenu, w tym kwestie związane z elementami prefabrykowanego ogrodzenia, nie należą do kompetencji organów nadzoru budowlanego. Od powyższej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego skargę złożył A.P., domagając się jej uchylenia. Skarżący podniósł, iż wysokość ogrodzenia z maty wiklinowej należy mierzyć z poziomu jego działki przy ul. K. [...], tak zmierzona wysokość wynosi [...] m, ogrodzenie wymagało więc pozwolenia na budowę. W decyzji o warunkach zabudowy określono, iż ogrodzenie winno być przejrzyste, a kwestionowane ogrodzenie takie nie jest. Mata szpeci nieruchomość skarżącego i jest dla niego i rodziny uciążliwa. Nadto skarżący podniósł, iż w trakcie postępowania nie udostępniono mu pełnej dokumentacji sprawy, w tym zdjęć i pełnej opinii technicznej p. B. W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Na wstępie wskazać należy, iż Sąd podziela argumentację organu odwoławczego zawartą w zaskarżonej decyzji, iż przedmiotowa konstrukcja z maty wiklinowej na słupkach stalowych nie jest obiektem małej architektury. Słusznie w zaskarżonej decyzji podniesiono, iż przedmiotowy obiekt z maty nie sposób uznać za niewielki obiekt w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane, z uwagi na jego rozmiary (długość ponad [...] m i wysokość ponad [...] m). Obiekt ten znajduje się w bezpośredniej bliskości granicy działki przy. Ul. K. [...] (w odległości ok. [...] cm), na całej swej długości usytuowany jest zasadniczo wzdłuż granic działki, według oświadczeń inwestorów – zawartych w pismach z dnia [..] r. i z dnia [...] r. - matę zamontowano w celu stworzenia dogodniejszych warunków wypoczynku, zapewnienia większego komfortu i intymności, a więc w istocie w celu odgrodzenia się od innych nieruchomości. Wszystko to wskazuje, iż przedmiotowa konstrukcja z maty wiklinowej pełni funkcję ogrodzenia. Jednakże zdaniem Sądu organy nadzoru budowlanego obu instancji, ustalając wysokość wymienionego obiektu i dokonując oceny prawnej robót budowlanych związanych z jego wzniesieniem, oparły się na wynikach pomiaru wysokości wykonanego w nieprawidłowy sposób, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane budowa m.in. ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Ani przepisy tejże ustawy, ani przepisy techniczno-budowlane nie określają, w jaki sposób pomiar wysokości ogrodzenia powinien być wykonywany. Jako zasadę przyjąć należy wykonywanie pomiaru w najwyższym punkcie konstrukcji ogrodzenia, poczynając od poziomu terenu w miejscu usytuowania mierzonego elementu. Jednakże w niniejszej sprawie nie można pomijać okoliczności, iż ukształtowanie terenu działki inwestora zostało przez niego zmienione, poziom terenu został podwyższony o około [...]-[...] cm w stosunku do działki sąsiedniej. W takiej sytuacji o zachowaniu wysokości określonej w art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane decydować powinna wysokość ogrodzenia w tych samych miejscach po obu stronach granicy między sąsiadującymi działkami, a nie jedynie wysokość ogrodzenia po stronie działki inwestora, który zmienił ukształtowanie terenu. Ogrodzenie wyodrębnia z przestrzeni nie tylko działkę, na której jest posadowione, ale także działkę sąsiednią, sposób pomiaru jego wysokości musi więc uwzględniać uzasadnione interesy obu właścicieli. Ponadto organy nadzoru budowlanego nie wyjaśniły w wystarczający sposób funkcji i charakteru konstrukcji, wykonanej z elementów prefabrykowanego ogrodzenia, usytuowanej na terenie działki inwestora, przy granicy z działką skarżącego. Wątpliwości budzi uznanie tejże konstrukcji za obiekt małej architektury, tym bardziej, że stanowisko to nie zostało w żaden sposób uzasadnione. Jak wskazują znajdujące się w aktach sprawy zdjęcia tej konstrukcji oraz opinia inż. A. B., cokół z elementów prefabrykowanych ma zabezpieczać teren sąsiedniej nieruchomości przy ul. K. [...] przed przedostawaniem się wód opadowych oraz niwelować różnicę poziomów między działkami. Rozważyć więc przede wszystkim należało czy obiekt te nie jest typem muru oporowego lub innym rodzajem budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane oraz czy jego wykonanie zwolnione było z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia. W powyższych okolicznościach rozstrzygnięcia zawarte w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. uznać należy za przedwczesne, wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 105 § 1 kpa. Naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkować musi uchyleniem obu decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę organ nadzoru budowlanego wyjaśni poruszone wyżej kwestie, a następnie stosownie do poczynionych ustaleń, mając na uwadze ocenę prawną Sądu zawartą w niniejszym wyroku, wyda rozstrzygnięcie. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z 2002 r.) uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 przywołanej ustawy. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ E.Podrazik /-/ B.Drzazga /-/ J.Szaniecka MK