II SA/Po 501/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 października 2014r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2014r. Nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew bez zezwolenia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K.Witkowicz-Grochowska Skarżąca B. B. wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W formularzu PPF o prawo pomocy uzasadniła, że jest w wieku 70 lat, osobą schorowaną, co generuje koszty leków w wysokości [...] zł miesięcznie. Mąż ma 72 lata i również choruje. Utrzymują się z emerytur w wysokości [...] zł miesięcznie. Mają na utrzymaniu pełnoletnią córkę, która z prac dorywczych uzyskuje około [...] zł miesięcznie i wnuczkę, która się uczy. Łączne dochody rodziny wynoszą [...] zł. miesięcznie. Wspólnie prowadzą swoje gospodarstwo domowe. Całkowity koszt utrzymania domu to [...] zł miesięcznie. Skarżąca oświadczyła, że jedynym majątkiem są zgromadzone oszczędności na rachunku bankowym w kwocie [...] zł, na poczet nagłych potrzeb skarżącej i jej najbliższych. Posiadają dom o powierzchni [...] m². Nadto skarżąca podała, że dom jednorodzinny w którym zamieszkuje rodzina wymaga niezwłocznej modernizacji dachu, co stanowi koszt [...] zł. Skarżąca wskazała, że w załączeniu przedłożyła kosztorys, którego jednak do wniosku nie dołączyła. Podała, że mąż skarżącej posiada oszczędności oraz samochód, ani skarżąca, ani jej córka nie dysponują żadnym majątkiem. Przepis art. 246 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm., dalej "p.p.s.a."), wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżąca). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że wnioskodawczyni powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawczynią dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni powinna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Skarżąca oświadczyła, że wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe z mężem, córką i wnuczką. W konsekwencji dochody i obciążenia finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową skarżącej domagającej się skorzystania z dobrodziejstwa prawa pomocy. Łączne miesięczne zadeklarowane dochody rodziny wynoszą około [...] zł, a koszty utrzymania mieszkania [...] zł, koszty leków około [...] zł. Po ich uiszczeniu pozostaje kwota [...] zł na dalsze konieczne wydatki rodziny. Wysokość uzyskiwanych dochodów wskazuje, że skarżąca posiada środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb koniecznego utrzymania rodziny. Nie podała, by miała jakieś zaległości w bieżących płatnościach. Nadto oświadczyła, że wraz z mężem zgromadzili oszczędności w aktualnej kwocie [...] zł. Koszty sądowe stanowią należności publiczno-prawne i powinny być zapłacone w pierwszej kolejności, zaraz po uiszczeniu koniecznych wydatków koniecznego utrzymania skarżącej i rodziny. Zasadą jest, że skoro wnioskodawczyni dysponuje oszczędnościami, brak podstaw do obciążenia Skarbu Państwa kosztami zainicjowanego przez nią postępowania. Zaznaczyć przy tym należy, że aktualna wysokość oszczędności jakie zadeklarowała skarżąca wielokrotnie przekracza wysokość kosztów postępowania wymaganych w sprawie, a nadto koszty te będą rozłożone w czasie. Drugorzędne znaczenie ma więc oświadczenie o poniesionych kosztach na modernizacje dachu, skoro skarżąca nadal dysponuje oszczędnościami. Na marginesie zaznaczyć należy, że oświadczenie powyższe ostatecznie nie zostało poparte dowodami wydatkowania zadeklarowanych środków. W takim stanie rzeczy, brak podstaw uzasadniających stwierdzenie, że sytuacja rodzinna i finansowa wnioskodawczyni nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania w całości, co musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K.Witkowicz-Grochowska