II SA/Po 505/13

Dnia 3 lipca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2013 roku sprawy ze skargi G. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2013 roku Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; oddala skargę Wnioskiem z dnia 16 sierpnia 2012 r. G. L. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. ul. [...] o przyznanie pomocy – zasiłku na wrzesień 2012 r. w formie zasiłku okresowego, zasiłku celowego na zakup żywności, zasiłku na czynsz mieszkaniowy, energię elektryczną, zabezpieczenie zdrowotne – kosztów leczenia w ramach NFZ. W rozpatrzeniu powyższego wniosku wydano kilka decyzji, odrębnie dla każdego rodzaju wnioskowanej pomocy. Przedmiotem niniejszego postępowania jest wniosek dotyczący przyznania zasiłku okresowego na okres po 31 sierpnia 2012 r. W tym miejscu zaznaczyć należy, iż decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...] Prezydent Miasta P. przyznał G. L. zasiłek celowy na zakup żywności na okres od 1.06.2012 r. do 30.08.2012 r. w kwocie 300 zł miesięcznie oraz zasiłek okresowy na okres od 01.06.2012 r. do 30.06.2012 r. w wysokości 238,50 zł, płatny w dniu 14.06.2012 r. w kasie Filii Ośrodka oraz na okres od 01.07.2012 r. do 31.08.2012 r. w wysokości 238,50 zł płatny jw. w dniach 12.07.2012 r. oraz 09.08.2012 r. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] Prezydent Miasta P. na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 2006 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 200 r. nr 98 poz. 1071) oraz art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175 poz. 1362 z późn. zm.) umorzył postępowanie z wniosku G. L. w sprawie przyznania pomocy finansowej na wrzesień 2012 r. w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na zakup żywności. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wynika, że świadczenie pieniężne przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek. Przedmiotowy wniosek został tymczasem złożony w dniu 16 sierpnia 2012 r., a zatem decyzja przyznająca świadczenie mogła dotyczyć okresu od sierpnia 2012 r. Opisaną formę wsparcia za miesiąc sierpień skarżąca już uzyskała, wobec czego postępowanie należało w niniejszej sprawie umorzyć. Wskazano, iż w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym nie jest możliwe przyznanie wnioskowanej pomocy na dalszy okres. Decyzją z dnia [...] października 2012 r., Nr [...] wydaną w rozpatrzeniu odwołania G. L. od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji odnośnie bezprzedmiotowości postępowania uznając, że brzmienie przepisu art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej nie uzasadnia stanowiska, że osoba zainteresowana, dotychczas korzystająca z pomocy społecznej nie może wystąpić z wnioskiem na kolejne miesiące jeszcze przed upływem terminu, na który pomoc została jej przyznana. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że przepis art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej dotyczy sytuacji, gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie w sprawie. Nie ma natomiast zastosowania, gdy osoba zainteresowana uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek w sprawie. Wskazano ponadto, że wnioski dotyczą podstawowych problemów życiowych i stosowanie nadmiernego rygoryzmu może być szkodliwe dla stron. Procedując po raz drugi nad rozpatrzeniem przedmiotowego wniosku z dnia 16 sierpnia 2012 r., Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...]. ponownie umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., powołując również przepisy art. 14, art. 38 oraz art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W uzasadnieniu tej decyzji podano, iż rozpoznając ponownie sprawę ustalono, że G. L. w dniu 3 września 2012 r. złożyła kolejny wniosek o przyznanie zasiłku okresowego i zasiłku celowego na żywność na miesiąc wrzesień 2012 r. W następstwie rozpoznania tego wniosku decyzją z dnia [...] września 2012 r. Nr [...] przyznano stronie zasiłek celowy na żywność w wysokości 300 zł, a decyzją Nr [...] zasiłek okresowy na wrzesień 2012 r. w wysokości 238,50 zł. Organ I instancji uznał, iż w tych uwarunkowaniach rozpoznając ponownie sprawę należało orzec o umorzeniu postępowania uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ pomoc na wrzesień 2012 r. została wnioskującej przyznana. Pismem z dnia 6 stycznia 2013 r. G. L. odwołała się od opisanej decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...], oznaczając decyzję, jako "umarzającą postępowanie w sprawie przyznania pomocy, którą otrzymałam 2 stycznia 2013 r." W uzasadnieniu skarżąca podniosła, ze MOPR nie respektuje decyzji SKO i nadal łamie przepis art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Wskazała, że do grudnia 2012 r. miała przyznany zasiłek na życie. W dniu 27 grudnia złożyła ponowny, kolejny wniosek o dalszą pomoc od stycznia 2013 r. MOPR nakazał cofnąć wniosek i chce umorzyć postępowanie, a dyrektor Ośrodka powiedziała, że Ośrodek będzie nadal stosował swoje zasady, co faktycznie MOPR czyni. Potwierdza to sposób rozpatrywania jej kolejnego wniosku o pomoc. MOPR w ten sam sposób rozpatruje wnioski innych osób. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...], wydaną w rozpatrzeniu odwołania G. L. od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta Miasta P., iż wobec wydania w dniu [...] września 2012 r. decyzji o przyznaniu wnioskowanych świadczeń na miesiąc wrzesień 2012 r. potrzeby strony w zakresie przyznania pomocy na ten okres zostały zabezpieczone. Prowadzenie zatem postępowania w sprawie zakończonej prawomocną decyzją jest bezprzedmiotowe, a ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną byłoby rażącym naruszeniem prawa i stanowiłoby podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Kończąc Kolegium wskazało, że argument zawarty w odwołaniu dotyczy zabezpieczenia pomocy finansowej w innym miesiącu, niż wrześniu 2012 r. Pismem z dnia 3 kwietnia 2013 r. G. L. zaskarżyła powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem. Skarżąca wskazała, że w decyzji z dnia [...] października 2012 r. SKO ustaliło, że przepis art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej pozwala składać wniosek o przyznanie pomocy przed miesiącem, którego wniosek dotyczy. Skarżąca wskazała, iż domaga się ustalenia jednoznacznej interpretacji tego przepisu przez Sąd. Podniosła, ze sprawa jest dla niej istotna, aby MOPR nie odrzucał jej wniosków o pomoc składanych w miesiącach poprzedzających wypłatę zasiłków. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Natomiast w świetle art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr z 2012 r. poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami oraz wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z art. 145 § 1 powołanej ustawy, sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie oraz orzeka o ich uchyleniu, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie takiego naruszenia przepisów prawa Sąd nie stwierdził. Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] grudnia 2012 r., którą umorzono postępowanie w sprawie z wniosku skarżącej z dnia 16 sierpnia 2012 r. o przyznanie zasiłku celowego na żywność na miesiąc wrzesień 2012 r. oraz zasiłku okresowego na ten miesiąc. Zdaniem organów obu instancji postępowanie z tego wniosku uznać należało za bezprzedmiotowe z uwagi na zabezpieczenie potrzeb strony w zakresie przyznania wnioskowanej pomocy na ten okres decyzjami wydanymi w dniu [...] września 2012 r. Decyzje o przyznaniu skarżącej zasiłków na miesiąc wrzesień 2012 r. - celowego na żywność w kwocie 300 zł oraz okresowego w kwocie 238,50 zł wydano w rozpatrzeniu wniosku strony z dnia 3 września 2012 r. W świetle dokumentacji załączonej do akt niniejszej sprawy stanowisko to należało uznać za prawidłowe. Należy podkreślić, że umorzenie postępowania administracyjnego jest zakończeniem postępowania indywidualnej sprawy bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a więc orzeczenia co do jej istoty. Oznacza to też, że organ administracji publicznej wydając decyzję o umorzeniu postępowania nie załatwia sprawy co do istoty, ale ją kończy w sposób wskazany w cyt. przepisie z powodu pojawienia się trwałej przeszkody uniemożliwiającej ukształtowanie stosunku materialnoprawnego. Taką przeszkodą było w tym przypadku przyznanie wnioskowanej pomocy na ten sam okres, którego dotyczyło postępowanie prowadzone z wniosku z dnia 16 sierpnia 2012 r. Dlatego też należało uznać, że w sprawie wszczętej na skutek tego wniosku ziściły się przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Wnosząc w dniu 6 stycznia 2013 r. odwołanie od decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r., a następnie skargę na decyzję SKO utrzymującą w mocy decyzję, skarżąca w istocie zakwestionowała tryb postępowania przyjęty przez organ I instancji przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie pomocy w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej. Skarżąca argumentuje, iż pomimo wiążącej ten organ wykładni przepisu art. 106 ust. 3 tej ustawy, wyrażonej przez SKO w decyzjach, którymi uchylono decyzje o umorzeniu postępowania, nadal wymaga się od niej, aby wniosek o przyznanie pomocy społecznej był składany w miesiącu, na który pomoc ma zostać udzielona. Wnosząc przedmiotową skargę skarżąca domaga się od Sądu zajęcia w tym zakresie wiążącego stanowiska. Odnosząc się do tych oczekiwań skarżącej Sąd wskazuje, iż co do zasady skarżąca może wnosić odwołania od każdej decyzji organu I instancji, a w dalszej kolejności skargi do tut. Sądu na niekorzystne dla niej decyzje organu odwoławczego. W sytuacji, gdy organ I instancji nie respektuje wskazań zawartych w uzasadnieniach decyzji wydanych w rozpatrzeniu odwołań od decyzji umarzających postępowania z powodu przedwczesnego złożenia wniosków, skarżąca może skorzystać z instytucji skargi powszechnej, uregulowanej w dziale VIII k.p.a. Sąd administracyjny wiążące stanowisko w powyższej kwestii może wyrazić wyłącznie w konkretnej sprawie, wszczętej ze skargi na decyzję organu II instancji i tylko w sytuacji, gdyby decyzją taką podzielono kwestionowane stanowisko organu I instancji. W granicach niniejszej sprawy taka sytuacja nie ma miejsca, bowiem przesłanką umorzenia postępowania decyzją organu I instancji było uprzednie wydanie przez ten organ decyzji, którymi przyznano skarżącej świadczenia z pomocy społecznej na ten sam okres zasiłkowy, którego dotyczył tożsamy przedmiotowo wniosek z dnia 16 sierpnia 2012 r. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) skargę oddalił.