II SA/Po 505/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2018 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2018r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U.2018.570 t.j.), art. 127 § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2017.1257 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U.2017.1769 t.j. dalej u.p.s.). po rozpatrzeniu odwołania G. M. (dalej jako strona lub skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta P. nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej w formie opłacenia składek emerytalno-rentowych, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 26 września 2017 r. w trakcie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie pomocy w formie opłacenia składek emerytalno-rentowych. Jak wynika z akt sprawy Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie Filia S. M. decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] rozpoznając ten wniosek odmówił przyznania pomocy w: formie opłacenia składek emerytalno-rentowych. W tej decyzji organ I instancji, w uzasadnieniu ww. decyzji, jako podstawę wydania decyzji odmownej, wskazał brak spełnienia przez skarżącą podstawowych wymogów określonych w art. 42 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, tj. skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie zamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem lub też ojcem i matka współmałżonka. Decyzja organu I instancji została zaskarżona do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Odwołanie nie zostało jeszcze rozpatrzone. W dniu 20 października 2017 r. skarżąca złożyła kolejny wniosek o przyznanie pomocy w formie opłacenia składek emerytalno-rentowych. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie Filia S. M., w związku z ponownym wnioskiem o zaspokojenie tych samych potrzeb, decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r., umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe z uwagi na tożsamość sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślił, że w międzyczasie nie zaszła żadna zmiana w sytuacji strony powodująca konieczność weryfikacji przez organ pierwszej instancji dotychczasowego stanowiska. Następnie G. M. wniosła w terminie odwołanie od ww. decyzji, w którym wyraziła swoje generalne niezadowolenie z funkcjonowania Ośrodka, podkreśliła, że jest osobą niepełnosprawną, a organ od lat nie respektuje jej praw. Opisaną we wstępie decyzją SKO w P. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. SKO wskazało, że stosowanie do art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a zatem nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z różnych przyczyn, które można podzielić na podmiotowe oraz przedmiotowe. Przyczyny te mogą wynikać z faktów naturalnych lub zdarzeń prawnych. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania. W ocenie organu z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Co do zasady należy przyjąć, że stwierdzenie w toku postępowania administracyjnego, iż sprawa administracyjna została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją administracyjną, powoduje konieczność umorzenia tego postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 kpa. Niedopuszczalne bowiem jest ponowne rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, gdyż prowadziłoby to do naruszania obowiązującej zasady res iudicata oraz do wydania decyzji nieważnej z mocy art. 156 § 1 pkt 3 kpa. W ocenie SKO powyższe powoduje konieczność umorzenia przez organ postępowania w niniejszej sprawie. G. M. wniosła w ustawowym terminie skargę do WSA w Poznaniu, nie zgadzając się z decyzją umarzającą postępowanie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Na pierwszej stronie skargi wskazała, że dotyczy ona: [...], czyli opisanej wyżej decyzji SKO w P. z [...] kwietnia 2018r. W ocenie skarżącej organ niezasadnie zaniechał rozpatrzenia odwołania z dnia [...] listopada 2017 r. i niezasadnie skupił się na decyzji umarzającej postępowanie. Tym bardziej, że brak jest decyzji ostatecznej rozstrzygającej sprawę, SKO nie rozpatrzyło bowiem jej odwołania od poprzedniej decyzji. Wskazała, że organ zna jej sytuacje, w tym orzeczenie o niepełnosprawności a nie rozpatrując odwołania z [...].11.2017r. i umarzając postępowanie w niniejszej sprawie działał z pogwałceniem zasad prowadzenia postępowania. Skarżąca podkreśliła swoją trudną sytuację życiową i materialną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 poz. 2188), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. stosuje przy tym przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę Sąd uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w przypadku zaistnienia przyczyn określonych w art. 156 k.p.a. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, o ile zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach. Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wykazała, że akty te nie zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, skutkującym koniecznością wyeliminowania jej z obrotu. Rozważania w zakresie dokonanej przez Sąd oceny legalności rozpocząć należy od wskazania, że zaskarżona decyzja wydana została w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania skarżącej pomocy w formie opłacania składek emerytalno - rentowych. Podstawę prawną wydanej decyzji stanowił art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub w części. Jak wyjaśnił organ bezprzedmiotowość w niniejszej sprawie uzasadniona była tym, że żądanie opłacenia składek emerytalno - rentowych było już przedmiotem wydanej przez organ I instancji decyzji z dnia [...].10.2017 r. (MOPR- [...]), od której skarżąca wniosła odwołanie. Ponowne rozpatrywanie kolejnego wniosku z [...].10.2017 r. złożonego w sprawie tożsamej jest oczywiście bezprzedmiotowe. Organ wskazał, że w międzyczasie nie zaszła żadna zmiana w sytuacji skarżącej powodująca konieczność weryfikacji dotychczasowego stanowiska. Z akt administracyjnych nie wynikało czy ww. decyzja z [...].10.2017r. była ostateczna. Skarżąca wniosła od niej odwołanie, które zostało przekazane do organu II instancji. Jak podała skarżąca przekroczyła termin do wniesienia odwołania. Niemniej jednak nie ulega wątpliwości, że na etapie prowadzonego postępowania przez organy wniosek z dnia [...].10.2017r. o opłacenie składek emerytalno - rentowych był kolejnym i tożsamym wnioskiem o przyznanie świadczenia już rozstrzygniętego decyzją z [...].10.2017 r. jego rozpoznanie prowadziłoby do dwukrotnego rozpoznania takiego samego wniosku przez ten sam organ, co nie jest dopuszczalne. Istnienie tożsamości sprawy zachodzi w przypadku występowania tych samych podmiotów w sprawie, tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy oraz tego samego przedmiotu, rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 października 2010 r. sygn, akt III SA/Lu 392/10 publ. LEX nr 757138). Tożsamość sprawy w postępowaniu administracyjnym występuje także wtedy, gdy zmieni się wprawdzie akt stanowiący podstawę prawną decyzji, lecz zachowana zostanie ciągłość regulacji prawnej praw i obowiązków stron postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK [...] publ. LEX nr 1149425). Co więcej, bez znaczenia jest przy tym, że prawomocna decyzja jest bezskuteczna, bądź też wadliwa. Nawet w takim przypadku wydanie nowej decyzji nie jest możliwe bez uprzedniego wzruszenia poprzedniej, w jednym z trybów przewidzianych przez ustawodawcę tzw. trybów nadzwyczajnych. Fakt, że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja oznacza bowiem, że sprawa której dotyczy nie może być ponownie przedmiotem postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie wniosek rozstrzygnięty decyzją z [...].10.2017r. jak i wniosek z [...].10.2017r. o opłacanie składek emerytalno - rentowych był tożsamy pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Dotyczył bowiem świadczenia określonego w art. 42 ust. 1 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem: 1. Za osobę, która zrezygnuje z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem, ośrodek pomocy społecznej opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, jeżeli dochód na osobę w rodzinie osoby opiekującej się nie przekracza 150% kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie i osoba opiekująca się nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów lub nie otrzymuje emerytury albo renty. Dotyczy to również osób, które w związku z koniecznością sprawowania opieki pozostają na bezpłatnym urlopie. Świadczenie unormowane w art. 42 należy do nielicznych form wsparcia z pomocy społecznej, które poddano kazuistycznej regulacji. Jego udzielenie uzależnione jest od łącznego spełnienia kilku warunków dotyczących: 1) rezygnacji z zatrudnienia lub pozostawania na urlopie bezpłatnym, 2) konieczności zapewnienia bezpośredniej i osobistej opieki określonej osobie, 3) kryterium dochodowego, 4) niepodlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów lub niepobierania emerytury albo renty, 5) wieku, 6) stażu ubezpieczeniowego. Skarżąca nie spełniła przesłanki polegającej na rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na konieczność zapewnienia bezpośredniej i osobistej opieki osobie bliskiej. I ta przesłanka nie uległa zmianie od czasu wydania decyzji z [...].2017r. Tym samym ponowne rozpatrywanie tożsamego wniosku po wydaniu decyzji z [...].10.2017r. jest bezprzedmiotowe , co zgodnie z art. 105 § 1 kpa skutkuje, jak słusznie uznały organy umorzeniem postępowania. Skarżąca w skardze nie podniosła zarzutów mogących odnieść oczekiwany przez nią skutek. Wskazywała na pozostawanie bez zatrudnienia l niepełnosprawność, co nie stanowiło przesłanki spornej i takiej, która uzasadniała wcześniejsza odmowę opłacania składek emerytalno - rentowych. Ponadto podnosiła zarzuty związane z nierozpoznaniem zarzutów wskazanych w odwołaniu od decyzji z [...].10.2017r., które przedmiotem niniejszego postępowania nie są. Z uwagi na powyższe skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a, o czym orzeczono w wyroku.