II SA/Po 508/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu -Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 czerwca 2013 r. wniosków o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. J. i A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia 1. ustanowić dla K. J. i A. J. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego wnieśli o przyznanie prawa pomocy w całości i zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego i adwokata. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżący podali, że znajdują się w nienajlepszej kondycji finansowej. Powołali się na podeszły wiek i stan zdrowia. Oświadczyli, że mieszkają w domu jednorodzinnym o powierzchni 80 m², razem z niepracującym synem i jego rodziną. Pomagają mu w utrzymaniu rodziny, w zamian otrzymują pomoc w codziennym funkcjonowaniu. Nadto wskazali, że posiadają nieruchomość rolną o powierzchni 3,18 ha, utrzymują się ze świadczeń emerytalnych w wysokości [...] zł i [...] zł miesięcznie. Wskazali, że miesięczne wydatki związane z opłatami za dom oraz leki wynoszą w sumie [...] zł, do tego doliczyć należy [...] zł na rok na opał oraz [...] zł na żywność i środki czystości. Skarżący wezwani do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") dodatkowo oświadczyli, że nie prowadzą działalności rolniczej, ziemia jest ugorowana, skarżący ponosi koszty środków chwastobójczych oraz sprzętu z usługą w celu utrzymania ziemi we właściwej kulturze rolnej. Skarżący oświadczył, że nie uzyskuje żadnych dochodów z uprawy ziemi. Nadto wskazał, że nie prowadzi działalności gospodarczej. Skarżący posiada rachunek bankowy, wskazał, że nie ma lokat terminowych, nie ma zobowiązań kredytowych i zajęć komorniczych. Grunty orne, które posiada zostały podzielone na działki budowlane, ale żadnej działki nie sprzedał i nie ma dochodów z tego tytułu. Następnie wnioskodawca przedłożył kserokopie: - decyzji ZUS o wysokości jego emerytury – [...] netto miesięcznie. - PT-40A za 2012 r., z którego wynika dochód w wysokości [...] zł - rachunków i faktur za prąd, wodę, ścieki, śmieci, telefon na sumę około [...] zł miesięcznie, - wyciągu z rachunku bankowego z 31 maja 2013 r. z saldem w wysokości [...] zł. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Owe wykazanie polegać, więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że wnioskodawcy nie dysponują środkami, które mogliby przeznaczyć na uiszczenie kosztów postępowania, chociażby w części. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem chociażby w części. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcach spoczywa ciężar wykazania, że znajdują się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawcy winni, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W świetle treści wniosku o prawo pomocy oraz jego uzupełnienia wskazać należy, że wnioskodawcy nie wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych zainicjowanego postępowania. Porównując zadeklarowane przez wnioskodawców dochody z tytułu emerytury w łącznej wysokości [...] zł z zadeklarowanymi kosztami koniecznego utrzymania w wysokości około [...] zł (media, leki, opał, środki czystości i żywność), to skarżącym pozostaje kwota około [...] zł miesięcznie. W tym miejscu zaznaczyć należy, że z prawa pomocy chociażby w części, może skorzystać osoba, która po uiszczeniu jedynie koniecznych, kosztów niezbędnego utrzymania swojego i rodziny, a nie wszystkich możliwych wydatków, nie posiada już żadnych wolnych środków. Skoro zatem skarżącym po uiszczeniu koniecznych opłat pozostaje kwota około [...] zł miesięcznie, to powinni ją przeznaczyć w pierwszej kolejności na poniesienie kosztów sądowych, które mają charakter należności publicznoprawnych. Wpis w niniejszej sprawie wynosi [...] zł i podlega zwrotowi w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji, a kolejne koszty, jeżeli wystąpią, będą rozłożone w czasie. Nadto zaznaczyć należy, że skarżący nie przedłożyli wyciągów z rachunku bankowego za wskazany okres 6 miesięcy, a jedynie ostatnie saldo z maja 2013r. Wyciągi z rachunku wskazują bowiem najpełniej jakimi środkami rzeczywiście skarżący dysponują. Skarżący powołują się, że pomagają bezrobotnemu synowi w utrzymaniu jego rodziny. Tymczasem z akt sprawy o sygn. akt II SA/Po 478/13 wynika, że syn uzyskuje dochody ze sprzedaży podzielonych działek w wysokości [...] w 2010 r., [...] w 2011 r. i [...] w 2012 r., a nadto pracuje synowa, która uzyskuje stałe wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł miesięcznie. Co więcej mieszkają razem w jednym domu, więc koszty jego utrzymania rozkładają się de facto na dwie rodziny. W tym stanie rzeczy, przyjąć należy, że wnioskodawcy są w stanie wygospodarować środki na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wobec powyższego oddalić należało wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Tym niemniej, kwota jaką mogą zaoszczędzić nie wystarcza na poniesienie kosztów wolnorynkowego wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Należało zatem przyznać prawo pomocy w tej części i ustanowić adwokata. W ramach prawa pomocy wystarczające jest także ustanowienie jednego pełnomocnika, zatem oddalić należało wniosek co do ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska