II SA/Po 514/19

Dnia 10 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 października 2019 roku sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2019 r. nr SKO – [...]/19 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia uchyla zaskarżone postanowienie. Pismem z [...] stycznia 2019 r. W. G. zwrócił się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (zwanego dalej: MGOPS) "o przesłanie mu odpisów poświadczonych całości zebranej dokumentacji o w/w sygnaturach M-GOPS w [...]". Jednocześnie skarżący wyznaczył organowi na przekazanie odpisów 7 dni. We wniosku skarżący przywołał nr [...] Pismem z [...] stycznia 2019 r. nr [...] Kierownik Działu Pomocy Społecznej MGOPS poinformował wnioskodawcę, że nie ma możliwości przesłania kserokopii zwykłych całości akt dotyczących wniosku [...] z [...] października 2018 r. celem zapoznania się, o które wnioskowano, ponieważ zgodnie z art. 73 § 1 Kpa strona ma prawo wglądu w akta sprawy, jednak zgodnie z art. 73 § 1a Kpa, czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Organ wskazał więc, że prośba skarżącego nie może być zrealizowana. Pismem z [...] stycznia 2019 r. skarżący wniósł zbiorcze zażalenie, w szczególności na powyższą odmowę MGOPS w [...] (o sygn. [...]) wydania mu uwierzytelnionych odpisów dokumentów dotyczących wniosku [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] marca 2019 r. nr [...] stwierdziło niedopuszczalność zażalenia skarżącego na pismo Kierownika Działu Pomocy Społecznej MGOPS w [...] z [...] stycznia 2019 r., znak: [...] W uzasadnieniu Kolegium wskazało że zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia [...] października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych są one organami wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i Ordynacji Podatkowej w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej i w tych sprawach kolega są organami właściwymi w szczególności do rozpatrywania odwołań od decyzji, zażaleń na postanowienia, ponagleń, żądań wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji. Powyższe przepisy nie przewidują, by samorządowe kolegia odwoławcze były organami właściwymi do rozpoznawania zażaleń na wszelkie pisma, które organy administracji publicznej kierują do stron postępowania. W związku z tym Kolegium stwierdziło, że brak jest podstaw do rozpoznania zażalenia na ww. pismo organu z [...] stycznia 2019 r., bowiem nie stanowi ono decyzji ani postanowienia. Nie dotyczy także ponaglenia ani nie stanowi wniosku o wznowienie postępowania czy też stwierdzenia nieważności decyzji. Stosownie zaś do przepisu art. 134 Kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia m.in. niedopuszczalność odwołania (zażalenia), a postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Pismem z [...] maja 2019 r. W. G. (zwany dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższe postanowienie Kolegium wskazując, że nie wnioskował o przekazanie mu kserokopii zwykłych całości akt sprawy, ale o odpisy całości akt sprawy, poświadczonych za zgodność z oryginałem, do dalszego ich wykorzystania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie kontrolą objęto postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którym organ ten stwierdził niedopuszczalność zażalenia skarżącego na pismo, którym skarżący został poinformowany o braku możliwości przesłania mu kserokopii akt sprawy. Jak wynika z art. 141 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., zwanej dalej: Kpa), zażalenie przysługuje na wydane w toku postępowania postanowienia, gdy kodeks tak stanowi. Zażalenie, jako zwyczajny, samodzielny i formalny środek prawny, służy więc jedynie od rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji pierwszej instancji w formie postanowienia, które są wyliczone w kodeksie postępowania administracyjnego. Niedopuszczalne jest natomiast zażalenie od czynności organu administracji, która nie jest postanowieniem w rozumieniu art. 123 Kpa. W takiej sytuacji organ odwoławczy wydaje postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia. Przy czym niedopuszczalność środka odwoławczego, jakim jest zażalenie może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również podmiotowym. Niedopuszczalność zażalenia z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia postanowienia w toku instancji. Zażalenie jest zatem niedopuszczalne, gdy czynność organu administracji publicznej nie jest postanowieniem, na które kodeks przewiduje możliwość wniesienia zażalenia . W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Kolegium, skarżącemu nie przysługiwało zażalenie od pisma odmawiającego mu kopii akt, gdyż dokument ten nie był postanowieniem. Rozstrzygnięcie Kolegium uznać jednak należy za błędne, gdyż pismo MGOPS z dnia [...] stycznia 2019 r. posiada wszelkie cechy niezbędne do uznania go za postanowienie. Pismo to zawiera oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Są to więc niemal wszystkie elementy składowe postanowienia określone w art. 124 § 1 Kpa za wyjątkiem pouczenia, którego brak niewątpliwie nie sprawia, że pismo traci charakter postanowienia. Nadto pismo to zawiera, choć bardzo lakoniczne, uzasadnienie, co pozwala na przyjęcie, że spełnione są również kryteria z art. 124 § 2 Kpa. Zwrócić również należy uwagę, że zgodnie z art. 73 Kpa, strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (§ 1). Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (§ 1a). Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). Organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (§ 3). Jak wskazuje natomiast art. 74 Kpa, przepisu art. 73 nie stosuje się do akt sprawy zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", a także do innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy (§ 1). Odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (§ 2). Stwierdzić więc należy, że w rozpoznawanej sprawie, pismo MGOPS z [...] stycznia 2019 r. nr [...] zawierało wszelkie elementy niezbędne do uznania go za postanowienie. Nadto, na mocy art. 74 § 2 Kpa, od postanowienia tego przysługuje stronie zażalenie. Wobec powyższego, rozstrzygnięcie Kolegium uznające zażalenie skarżącego za niedopuszczalne, było błędne. Takie samo stanowisko wyraził tutejszy Sąd w wyroku z dnia [...].09.2019 r. Sygn akt II SA/Po [...]. Ponownie rozpoznając sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno uznać, że w rozpoznawanej sprawie, przysługiwało skarżącemu zażalenie i podjąć dalsze czynności. Wobec naruszenia przez Kolegium przepisów postępowania zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.).