II SA/Po 515/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędzia WSA Bożena Popowska Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 października 2004 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody z dnia [...]stycznia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego; uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu w Ś. nr [...]z dnia [...]grudnia 2001r., zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego J. B. 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, określa, że zaskarżone orzeczenia ulega wykonaniu. /-/ B.Popowska /-/ P.Miładowski /-/ M. Dybowski TG Decyzją Starosty Powiatu w Ś. nr [...]z dn. [...] grudnia 2001 r. uznano J. B. za osobę bezrobotną z dniem [...] grudnia 2001 oraz przyznano mu od [...] grudnia prawo do zasiłku dla bezrobotnych (572,10). Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. B. podnosząc, iż z uwagi na staż pracy (ponad 30 letni) w tym także 17 lat pracy w warunkach szczególnych winien uzyskać uprawnienie do zasiłku przedemerytalnego zgodnie z art. 37 ustęp 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Rozpoznając odwołanie Wojewoda decyzją z dnia [...]stycznia 2002 r. sprawy [...] utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie Starosty Powiatu w Ś. W uzasadnieniu organ nie kwestionował ponad 30 letniego stażu pracy J.B. jak również ponad 16 letniego (16 lat 10 miesięcy 1 dzień) udokumentowanego stażu pracy w warunkach szczególnych. Zatrudnienie w warunkach szczególnych miało jednak miejsce u prywatnego pracodawcy i tego okresu nie można zaliczyć do przedmiotowego zasiłku. Według organu odwoławczego zatrudnienie w warunkach szczególnych były objęte przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach (Dz. U. nr 8 poz. 43 ze zm.). Te zaś przepisy uznają za zatrudnienie w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze pracę wymienione w § 4-15 oraz wykazach A i B stanowiących załącznik do tego Rozporządzenia. Zgodnie zaś ze stanowiskiem Krajowego Urzędu Pracy z treści § 1 omawianego Rozporządzenia wynika, że te stanowiska ustalają właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych (...), zatem tak ustalone wykazy stosuje się do przedsiębiorstw państwowych, jednostek organizacyjnych które powstały na skutek przekształcenia przedsiębiorstw państwowych w inne przedsiębiorstwa, spółki, przekazane organom samorządu terytorialnego, dla których uprawnienia i obowiązki organu założycielskiego przejęli wojewodowie lub inne organy państwowe. W tej sytuacji przepisy Rozporządzenia nie mają zastosowania do osób zatrudnionych w prywatnych zakładach pracy. Tenże § 1 Rozporządzenia nie wskazuje przy tym podmiotu uprawnionego do ustalania przedmiotowych stanowisk pracy w prywatnych zakładach. Według organu orzekającego takie stanowisko podziela także Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej w 2000 roku. Reasumując organ odwoławczy przyjął, że nie jest możliwym zaliczenie skarżącemu okresu zatrudnienia w P.H. "M." w J. do okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych upoważniającego do skorzystania z zasiłku przedemerytalnego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. B. zarzuca naruszenie, przez organy orzekające, prawa materialnego tj. z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 1994 o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty Powiatu. Skarżący podnosił, że brak jest podstaw prawnych do różnicowania uprawnień związanych z zatrudnieniem u pracodawców prywatnych względnie uspołecznionych, że w aktualnym porządku prawnym takie różnicowanie jest nieuprawnione i sprzeczne z konstytucyjnym porządkiem prawnym. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Skargę wniesiono jeszcze pod rządami ustawy z dnia 11.5.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74 poz. 368 z późn. zm.). W międzyczasie doszło do reformy sądownictwa administracyjnego. W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga ma uzasadnione podstawy. Zaprezentowany przez organ odwoławczy pogląd kłóci się z obowiązującym porządkiem prawnym. Dotyczy to niezgodności owego poglądu nie tylko z przywołanymi przez skarżącego konstytucyjnymi zasadami ale także z normami na które organ orzekający w tej sprawie się powoływał. Po pierwsze treść § 1 przywołanego przez Wojewodę Rozporządzenia nie jest adresowany do jakiejkolwiek grupy pracowników a w szczególności wprost nie wyłącza zastosowania owego przepisu do pracodawców prywatnych. Ponadto zważyć należy, że jest to jedynie akt wykonawczy w stosunku do norm prawa stojących wyżej w hierarchii aktów normatywnych. Zasadą w demokratycznym państwie prawnym jest, że przepis wykonawczy nie może być sprzeczny z przepisami ustawy, w tym szczególnie Ustawą Zasadniczą. Kwestie przedmiotowego zasiłku regulował art. 37 J ustawy z dnia 14 grudnia 1994 o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1995 r. nr 1 poz. 1 z późn. zm.). W myśl jego postanowień, w ostatniej jego wersji, zasiłek przedemerytalny przysługiwał osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury jeżeli po pierwsze posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 35 lat (30 lat dla kobiet) lub posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący dla mężczyzn 30 lat, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Niespornym w sprawie było, że skarżący odpowiada kryterium z ustępu 1 pkt 2 omawianego przepisu. Jakkolwiek przepis ten z początkiem 2001 r. utracił moc obowiązującą, to zgodnie z art. 11 ustawy nowelizującej z 17 grudnia 2001 (Dz. U. nr 154, poz. 1799) skarżący nabył i zachował prawo do zasiłku na dotychczasowych zasadach i także w dacie rozstrzygnięcia organu administracyjnego (por. także uchwałę 7 sędziów NSA z 11.03.2002 r. OPS 14/01). Należy nadmienić, iż także w orzecznictwie Sądu Najwyższego (porównaj wyrok z 15 listopada 2004 r. sygn. akt II UKN 39/00, OSNAP i US z 2002 nr 11 poz. 272, oraz uchwały 7 Sędziów SN z 2 lutego 2002 sygn. III ZP30/01) ugruntował się pogląd, że wykonywanie pracy dla innego podmiotu niż wymienionego w § 1 ustęp 2 i 3 przedmiotowego Rozporządzenia nie może mieć decydującego znaczenia. Sąd Najwyższy także stawał na stanowisku, że do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze mogą być zaliczone również okresy zatrudnienia u prywatnych pracodawców. Delegacja ustawowa z art. 55 ówcześnie obowiązującej ustawy z 14 grudnia 1982 o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin na podstawie której wydane zostało Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 (która to delegacja zachowuje nadal moc w okolicznościach określonych w art. 32 ustęp 4 aktualnie obowiązującej ustawy o emeryturach i rentach) zawierała w ocenie Sądu Najwyższego jedynie upoważnienie dla Rady Ministrów do określania rodzajów prac w warunkach szczególnych lub stanowisk pracy o szczególnym charakterze, oraz warunków na podstawie których osobom tam wymienionym przysługują określone przywileje. Reasumując według obu wymienionych rozstrzygnięć Sądu Najwyższego okres pracy w szczególnych warunkach mógł stwierdzić zatem także inny pracodawca nie wymieniony w § 1 ust. 2 i 3 omawianego rozporządzenia na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie pracy wystawionym według stosownego wzoru. Ten pogląd zbieżny jest z oceną składu orzekającego także i w tej sprawie. Skoro skarżący takie stosowne świadectwo przedstawił, a którego wiarygodności Wojewoda nie kwestionował, to skarżone rozstrzygnięcie organu odwoławczego jak i Starosty orzekającego w pierwszej instancji jest wadliwe i z przyczyn naprowadzonych wyżej z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, nr 1270 ze zm.) skutkuje wyeliminowaniem obu tych aktów z porządku prawnego. Niezależnie od powyższego istnieją także podstawy do zakwestionowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z tej przyczyny, że Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2004 r. w sprawie P 17/03 Trybunał konstytucyjny orzekł, że art. 32 ust. 2 w części obejmującej zwrot "w przedmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych" oraz art. 32 ust. 4 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest niezgodny z art. 2 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jakkolwiek orzeczenie to zapadło już po wydaniu zaskarżonej decyzji i dotyczy innego od zastosowanego przez organ przepisu to niezależnie od oceny czy rozstrzygnięcie to stanowi podstawę do wzruszenia zaskarżonej decyzji także na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 procedury sądowoadministracyjne, wzmacnia ono poprawność wykładni przedmiotowych regulacji dokonanej przez skład orzekający w tej sprawie i w cytowanych wyżej orzeczeniach składów orzekających Sądu Najwyższego. W tym stanie rzeczy na podstawie w/w przepisów, a nadto art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. /-/ B.Popowska /-/ P.Miładowski /-/ M. Dybowski TG