II SA/Po 516/25

Dnia 20 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 listopada 2025 roku sprawy ze skargi Ł. K. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 6 maja 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę Przedmiotem skargi jest decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WWINB") z dnia 06 maja 2025 r., znak: [...]. Decyzją tą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] (dalej jako: "PINB") z dnia 19 lutego 2025 r., znak: [...], którą odmówiono uchylenia decyzji własnej PINB z dnia 05 czerwca 2024 r., znak: [...], nakazującej Ł. K. (dalej jako: "skarżący"), rozbiórkę części budynku w D. przy ul. [...]. Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2023 r., znak: [...], PINB wstrzymał Ł. K. roboty budowlane polegające na rozbudowie budynku w D. przy ul. [...]. Jednocześnie poinformował o możliwości złożenia, w terminie 30 dni, wniosku o legalizację. Postanowienie powyższe zostało utrzymane w mocy postanowieniem WWINB z dnia 21 sierpnia 2023 r., znak: [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 21 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Po 694/23, oddalił skargę na postanowienie WWINB z 21 sierpnia 2023 r. Następnie, wobec brak złożenia przez inwestora wniosku o legalizację w wymaganym terminie, PINB w dniu 05 czerwca 2024 r. wydał decyzję (znak: [...]), którą nakazał Ł. K. rozbiórkę rozbudowanej części budynku. Skarżący wniósł odwołanie od decyzji rozbiórkowej (datowane na 03 lipca 2024 r.), jednak zawierało ono brak formalny w postaci braku podpisu. WWINB pismem z 11 lipca 2024 r., znak: [...], wezwał do uzupełnienia braku, jednak korespondencja nie została podjęta przez odwołującego. W konsekwencji, zawiadomieniem z 13 sierpnia 2024 r., znak: [...], WWINB poinformował o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania. Decyzja o nakazie rozbiórki z 05 czerwca 2024 r. stała się ostateczna. Dnia 19 września 2024 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Wnioski te zostały oddalone przez WWINB postanowieniami z 17 października 2024 r. i 18 października 2024 r. Następnie PINB postanowieniem z dnia 10 stycznia 2025 r., znak: [...], wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie rozbudowy. Podstawą wznowienia był art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 572, dalej jako: "K.p.a."), tj. ujawnienie nowej okoliczności faktycznej – wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 maja 2024 r., sygn. II SA/Po 170/24, stwierdzającego nieważność uchwały w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, PINB decyzją z dnia 19 lutego 2025 r., znak: [...], działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., odmówił uchylenia decyzji własnej o nakazie rozbiórki z dnia 05 czerwca 2024 r. Skarżący złożył odwołanie od tej decyzji w dniu 11 marca 2025 r. Po uzupełnieniu braków formalnych, WWINB rozpoznał odwołanie i przywołaną na wstępie decyzją z dnia 06 maja 2025 r., znak: [...], utrzymał w mocy decyzję PINB z 19 lutego 2025 r. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 23 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Po 170/24, choć stanowi nową okoliczność, nie może stanowić podstawy do uchylenia decyzji rozbiórkowej. WWINB podkreślił, że decyzja PINB z 05 czerwca 2024 r. nakazująca rozbiórkę została wydana na podstawie art. 49e pkt 1 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 418). Jej przyczyną było niezłożenie przez inwestora wniosku o legalizację w wymaganym terminie. W związku z tym, postępowanie nigdy nie weszło w fazę merytoryczną, w której badana jest zgodność obiektu z planem miejscowym (art. 48b Prawa budowlanego). Skoro tak, to zmiana stanu prawnego dotycząca planu miejscowego pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia opartego wyłącznie na przesłance proceduralnej, jaką był brak wniosku. W skardze z dnia 17 czerwca 2025 r., reprezentowany przez adwokata skarżący, Ł. K., wniósł o uchylenie decyzji WWINB z 06 maja 2025 r. oraz poprzedzającej ją decyzji PINB z 19 lutego 2025 r. podnosząc zarzuty naruszenia: 1. art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stwierdzający nieważność planu miejscowego nie stanowi istotnej nowej okoliczności obligującej do uchylenia decyzji rozbiórkowej; 2. art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia, że obiekt obecnie nie narusza przepisów o planowaniu przestrzennym. 3. art. 48b w zw. z art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego poprzez błędną wykładnię i pominięcie, że Skarżący nie mógł skutecznie złożyć wniosku o legalizację, gdyż uniemożliwiał to obowiązujący wówczas plan miejscowy. Skarżący argumentował, że dopiero wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 23 maja 2024 r. stworzył możliwość skutecznego ubiegania się o legalizację. Zdaniem skarżącego, skoro wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2024 r. istniał w dniu wydania decyzji rozbiórkowej, a więc w dniu 05 czerwca 2024 r., a zmieniał on diametralnie sytuację prawną, organy powinny były uchylić decyzję rozbiórkową i umożliwić przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego. Odpowiadając na skargę WWINB podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja WWINB z dnia 06 maja 2025 r., utrzymująca w mocy decyzję PINB z 19 lutego 2025 r. o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji rozbiórkowej z 05 czerwca 2024 r. Postępowanie, w którym wydano kontrolowane decyzje, było postępowaniem nadzwyczajnym, wznowionym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie, czy nowa okoliczność, jaką jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Po 170/24, unieważniający miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, miała istotny wpływ na treść ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki z 05 czerwca 2024 r. Sąd w pełni podziela stanowisko organów obu instancji, że okoliczność ta nie miała takiego wpływu. Do wniosku powyższego prowadzi analiza postępowania legalizacyjnego, które jest postępowaniem sformalizowanym i sekwencyjnym. W przedmiotowej sprawie, w pierwszym etapie, organ (PINB) postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2023 r. wstrzymał roboty budowlane, informując skarżącego o możliwości złożenia wniosku o legalizację w terminie 30 dni. To postanowienie, po przejściu kontroli instancyjnej i sądowej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Po 694/23), stało się ostateczne i prawomocne. Równocześnie złożenie wniosku o legalizację jest podstawowym i koniecznym warunkiem uruchomienia procedury legalizacyjnej. Jest to czynność inicjująca, bez której organ nie może przejść do dalszych etapów postępowania. Jak bezspornie ustalono, skarżący nie złożył skutecznie w ustawowym terminie wniosku o legalizację. Konsekwencje tego zaniechania są jednoznacznie określone w art. 49e pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten stanowi, że organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wyznaczonym terminie. Mając powyższe na względzie PINB decyzją z dnia 05 czerwca 2024 r. nakazał rozbiórkę samowolnie wykonanych robót budowlanych, przy czym podstawą prawną rozstrzygnięcia nie była niezgodność obiektu z planem miejscowym, lecz fakt niezłożenia przez inwestora wymaganego wniosku. Ponieważ skarżący nie złożył wniosku, postępowanie administracyjne nigdy nie weszło w fazę merytoryczną, o której mowa w art. 48b Prawa budowlanego. Organ nadzoru budowlanego nigdy nie badał, czy rozbudowa jest zgodna z przepisami o planowaniu przestrzennym, w tym z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Kwestia zgodności z planem w ogóle nie była przedmiotem analizy na tamtym etapie. W świetle powyższego, argument skarżącego, że nie mógł złożyć wniosku, gdyż plan miejscowy był dla niego niekorzystny, jest chybiony. Obowiązek złożenia wniosku o legalizację jest formalnym wymogiem wszczęcia procedury. Dopiero po jego złożeniu organ przystąpiłby do merytorycznej oceny, w tym zgodności z planem. Skarżący, nie składając wniosku, sam pozbawił się możliwości skorzystania z procedury legalizacyjnej i ewentualnego kwestionowania ustaleń organu co do zgodności z planem. Skoro zatem decyzja o nakazie rozbiórki z 05 czerwca 2024 r. opierała się wyłącznie na fakcie niezłożenia wniosku, to okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie II SA/Po 170/24 unieważnił następnie plan miejscowy, jest dla tej sprawy całkowicie obojętna prawnie. Nawet gdyby plan miejscowy nie obowiązywał już w dacie wydania decyzji rozbiórkowej, organ i tak byłby zobligowany (na mocy art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego) do orzeczenia rozbiórki z powodu niezłożenia wniosku. W konsekwencji, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2024 r. nie stanowi "istotnej" przesłanki wznowieniowej w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., gdyż nie miał on żadnego wpływu na proceduralną podstawę wydania decyzji rozbiórkowej. Organy (PINB i WWINB) prawidłowo zatem, po wznowieniu postępowania, odmówiły uchylenia ostatecznej decyzji, stosując art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. Zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 48b Prawa budowlanego są bezprzedmiotowe, gdyż – jak wykazano – przepis ten w ogóle nie znalazł zastosowania w sprawie. Zdaniem Sądu w sytuacji, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, obowiązkiem skarżącego było złożenie wniosku o legalizację, a toczące się przed sądem administracyjnym postępowanie dotyczące stwierdzenie nieważności planu miejscowego mogło jedynie stanowić podstawę do zawieszenia postępowania legalizacyjnego. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, nie stwierdziwszy naruszenia prawa przez organy administracji, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku, oddalając skargę jako bezzasadną.