II SA/Po 52/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2020 r. wniosku z [...] stycznia 2020 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2018 roku, Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za przymusowo przejęte na własność Państwa nieruchomości postanawia odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. /-/ W. Batorowicz Wyrokiem z [...] września 2019 r. tutejszy Sąd oddalił skargę M. G. na ww. opisaną decyzję. Wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony wyznaczonemu (prze datą wyroku) z urzędu pełnomocnikowi skarżącej - adw. J. Ł. w dniu [...] października 2019 r. Pełnomocnik ten w terminie 30 dni od daty doręczenia mu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem nie wniósł skargi kasacyjnej od wyroku tutejszego Sądu z dnia [...] września 2019 r. jak też nie przedstawił opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wobec powyższego, Sąd zarządzeniem z dnia [...] grudnia 2019 r. stwierdził niezachowanie przez adw. J. Ł. zasad należytej staranności w niniejszej sprawie, o czym zawiadomił Okręgowa Radę Adwokacją w P., która na wniosek Sądu wyznaczyła dla skarżącej w dniu [...] grudnia 2019 r. nowego pełnomocnika z urzędu w osobie adw. P. R.. W dniu [...] stycznia 2020 r. adw. P. R. wniosła w imieniu M. G. skargę kasacyjną od wyroku z dnia [...] września 2019 r., z jednoczesnym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz 2325, z późn. zm. – dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, o czym może orzec również na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1); w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2); równocześnie strona powinna dokonać czynności, co do której uchybiła terminu (§ 4). Z kolei przepis art. 177 § 1 p.p.s.a. stanowi, że skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Co do zasady wniesienie tego środka zaskarżenia jest obwarowane tzw. przymusem adwokacko-radcowskim, czyli wymogiem sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, co wynika z art. 175 § 1 p.p.s.a. W razie ustanowienia – na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia – pełnomocnika z urzędu już po wydaniu orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 177 § 3). Przepis art. 177 § 4 p.p.s.a nakład na wyznaczonego z urzędu pełnomocnika, który stwierdzi brak podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, obowiązek złożenia w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzonej przez siebie opinii w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia (art. 177 § 4). Przepisu § 4 zdanie trzecie nie stosuje się jednak, jeżeli sąd stwierdzi, że opinia nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. W takim przypadku sąd zawiadamia o tym właściwą okręgową radę adwokacką, radę okręgowej izby radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, która wyznacza innego pełnomocnika (art. 177 § 5). Z brzmienia art. 177 § 3, 4 i 5 p.p.s.a. należy wywieść wniosek, że § 5 tego artykułu znajduje zastosowanie nie tylko w sytuacji, gdy pełnomocnik z uchybieniem zasad należytej staranności sporządził (nieprawidłową formalnie lub merytorycznie) opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, ale również i wtedy, gdy w ogóle nie wykonał żadnej z tych czynności procesowych. Wobec tego, w razie wyznaczenia nowego pełnomocnika w warunkach określonych w art. 177 § 5 p.p.s.a. termin na wniesienie skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia nowego pełnomocnika przez właściwą radę o jego wyznaczeniu, a zatem według zasad określonych w art. 177 § 3 p.p.s.a. Takie też okoliczności wystąpiły w niniejszej sprawie. W sposób oczywisty bowiem zaszły podstawy do wyznaczenia nowego pełnomocnika z urzędu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy, skoro pierwszy pełnomocnik w terminie 30 dni od dnia wyznaczenia go pełnomocnikiem z urzędu nie sporządził ani skargi kasacyjnej, ani opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W istocie pełnomocnik ten nie podjął w tym terminie w sprawie żadnej czynności, a o przyczynach braku ich podjęcia powiadomił Sąd już po wyznaczeniu nowego pełnomocnika. W konsekwencji uznać należy, iż dla nowo wyznaczonego pełnomocnika w osobie adw. P. R. termin do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie biegł od dnia [...] stycznia 2020 r., tj. od momentu powzięcia wiadomości o wyznaczeniu przez ORA w P. obecnego pełnomocnika. Zatem w tych warunkach złożoną w dniu [...] stycznia 2020 r. skargę kasacyjną należało uznać za wniesioną terminie, o którym mowa w art. 177 § 3 p.p.s.a. Skoro zaś skarga została wniesiona z zachowaniem terminu, to niedopuszczalne jest rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, co wynika z art. 86 § 1 i art. 88 p.p.s.a. Ostatni z powołanych przepisów stanowi m.in., że z mocy ustawy niedopuszczany wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Nie można bowiem w ogóle rozważać dopuszczalności przywrócenia terminu, który nie został uchybiony (por. np. stanowisko NSA w postanowieniach z dnia: 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II GZ 519/12; 5 maja 2012 r. sygn. akt II FZ 960/12 – dostępnych w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dostrzega to sam pełnomocnik, który we wniosku o przywrócenie terminu zaznaczył jednocześnie, że składa go jedynie z ostrożności procesowej – na wypadek ewentualnego uznania przez Sąd, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd obowiązany był rozpoznać ten wniosek, jakkolwiek miało to miejsce jedynie na płaszczyźnie formalnej, bowiem merytoryczne rozpatrzenie wniosku było, jak już wspomniano, niedopuszczalne. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie powołanych przepisów orzekł, jak w sentencji. /-/ W. Batorowicz