II SA/Po 522/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Małek (spr.) Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi N. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] , II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 500,- zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W. Batorowicz /-/ A. Łaskarzewska /-/ S. Małek N. G. jest właścicielem działki nr [...], a J. G. jest właścicielką działki nr [...] przy ulicy [...] i w miejscowości K.. Wskazana ulicy charakteryzuje się dużym spadkiem terenu, co powoduje, iż usytuowane przy niej nieruchomości posiadają mury oporowe, zabezpieczające przed osuwaniem się gruntu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. decyzją z [...]r. na podstawie art. 66 ust. 1 prawa budowlanego, z powołaniem się na wykonaną ekspertyzę techniczną, nakazał N. G. i J. G. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w murze oporowy pomiędzy obu nieruchomości przez rozbiórkę istniejącego muru oporowego i wykonywanie wzmocnienia tego muru w części ogrodowej działki nr [...]. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na skutek odwołania J. G. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, iż wskazana przez organ pierwszej instancji podstawa prawna rozstrzygnięcia jest błędna. Mur oporowy jest bowiem budowlą wykonaną przez N. G. bez pozwolenia na budowę. Rozstrzygnięcie winno być zatem oparte na przepisie art. 51 ust. 1 pkt. 2 prawa budowlanego poprzez wydanie nakazu wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Obowiązek wykonania tych czynności powinien zgodnie z przepisem art. 52 obciążać N. G., a J. G. winna udostępnić teren swej działki tak, aby można było wykonać wskazane w decyzji czynności. Wniesiona przez N. G. skarga została – wyrokiem Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA Po 467/04 – oddalona. W sprawie nie zostało sporządzone pisemne uzasadnienie wyroku. Decyzją z dnia [...]r. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. Nr 207, poz. 2016 z 2003 r. ze zm.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. nakazał N. G.: 1. rozbiórkę istniejącego muru oporowego pomiędzy nieruchomościami [...] i[...] przy ulicy [...] w K., 2. wykonanie muru oporowego 3. wykonanie wzmocnienia muru oporowego w części ogrodowej działki [...] w celu doprowadzania wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Ustalono, iż wzdłuż granicy obu działek istnieje mur oporowy, wykonany od frontu z kamienia polnego a następnie z betonu. Według przedłożonej przez N. G. ekspertyzy technicznej w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami techniczno-budowlanymi należy rozebrać istniejący mur oporowy, a następnie wykonać nowy mur i wzmocnić jego odcinek w części ogrodowej działki [...]. Przedmiotowy obiekt jest budowlą wykonaną przez N. G. (inwestora) bez pozwolenia na budowę. Obowiązek wykonania wymienionych czynności obciąża zgodnie z przepisem art. 52 inwestora. W odwołaniu N. G. podniósł, że w 1963 r. dokonano pomiarów geodezyjnych. Linia graniczna zgodnie z tymi pomiarami przebiegała w ten sposób, że część muru z kamienia polnego (ok. 12 metrów) znajdowała się na działce [...]. Zdaniem, odwołującego, wykonana przez niego w 1990 r. część betonowa muru jest również usytuowana w całości na działce [...]. Odwołujący zgadza się na wykonanie rozbiórki muru betonowego. Jednakże sprzeciwia się obowiązkowi wykonania nowego muru "gdyż mur na całej długości stoi na posesji [...]". Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji (art. 138 P 1 pkt. 1 kpa). Organ odwoławczy w całości podzielił argumentację zaskarżonej decyzji. N. G. wniósł skargę. Skarżący powołał się na okoliczności przestawione w odwołaniu. Podkreślił, iż właścicielka sąsiedniej nieruchomości ([...]) jest również odpowiedzialna za stan techniczny muru oporowego i powinna być obciążona wykonaniem przedmiotowych obowiązków wynikających z decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W rozpoznawanej przez Sąd Administracyjny sprawie ze skargi N. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 19 kwietnia 2004 r. – nie zostało sporządzone pisemne uzasadnienie wyroku z 16 kwietnia 2006 r. (sygn. akt II SA Po 467/04) Powoduje to, iż w niniejszym postępowaniu zarówno organ jaki i Sąd związany jest jedynie tym, iż decyzja organu odwoławczego z [...]r. była zgodna z prawem. Należy przede wszystkim zauważyć, iż organy nadzoru budowlanego, rozpoznając ponownie sprawę nie określiły dokładnie jej przedmiotu. Ograniczono się jedynie do nakazania rozbiórki istniejącego muru oporowego i wykonania nowego muru. Tymczasem skarżący zarówno w odwołaniu, jak i w skardze oraz na rozprawie sądowej wskazywał, iż mur oporowy pomiędzy obu działkami ma długość około 30 metrów i usytuowany jest w całości na działce [...], będącej własnością J. G.. Przyznał też skarżący, iż w 1990 roku wybudował bez pozwolenia odcinek muru oporowego o długości około 13 metrów, zgadzając się na jego rozbiórkę. Z decyzji obu organów nie wynika jednak, czy jej przedmiotem jest cała długość muru czy też jego część wybudowane przez skarżącego w 1990 r. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 51 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane. Uszło jednak uwagi organów nadzoru budowlanego, iż wskazany przepis reguluje tryb i zasady postępowania naprawczego, którego zasadniczym celem pozostaje przywrócenie stanu zgodności z prawem. Przepis art. 51 ust. 1 pkt. 1 stanowi podstawę do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego (lub jego części), z tym, że dotyczy sytuacji, kiedy roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 48 b zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 (ust. 7 art. 51). Wyjaśnić należy więc, iż art. 50 ust. 1 dotyczy wszystkich innych niż budowa obiektów budowlanych lub ich części, budowanych lub wybudowanych na podstawie pozwolenia na budowę lub zgłoszenia właściwemu organowi albo też takich, których budowa nie wymaga ani pozwolenia ani zgłoszenia. W niniejszym postępowaniu administracyjnym ustalono, iż budowa muru oporowego przez skarżącego wymagała uzyskania pozwolenia na jego budowę. W takim jednak przypadku materialnoprawną podstawę nakazania rozbiórki stanowi przepis art. 48. Zawarty w zaskarżonych decyzjach nakaz budowy muru oporowego nie znajduje oparcia w powołany przepisie art. 51 ust. 1 pkt. 2. Przepis ten, jak wyżej wskazano, ma na celu jedynie doprowadzenie do zgodności z prawem wykonanego obiektu, którego budowa wymaga zresztą uzyskania pozwolenia. Przepis art. 52 stanowi, iż inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Powyższa regulacja nie oznacza jednak, że organ nadzoru budowlanego może dowolnie, w zakresie tych podmiotów, wybierać adresata decyzji, a w szczególności nie można obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego nałożyć na inwestora, który utracił tytuł prawny do tego obiektu. Nie będzie on bowiem miał możliwości wykonania tego obowiązku. Wyjaśnić należy zatem na jakiej działce usytuowany jest przedmiotowy mur oporowy i czy skarżący posiada tytuł prawny do tego obiektu. Z tych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a i c oraz art. 200 i 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku. Orzeczenie zwarte w punkcie III-im traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. /-/ W. Batorowicz /-/ A. Łaskarzewska /-/ S. Małek