II SA/Po 525/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 sierpnia 2012 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. I. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący A. I. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W formularzach PPF o prawo pomocy podał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych postępowania przez Sądem Administracyjnym bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Działalność gospodarcza jaką prowadzi nie przynosi znacznych dochodów. Środki wystarczają na niezbędne utrzymania siebie i rodziny oraz na dokonanie niezbędnych opłat. Teściowa choruje i wymaga stałej opieki, którą sprawuje żona skarżącego. Opłaty miesięczne za media wynoszą: prąd – 170 zł, gaz – 85 zł, woda – 45 zł, telefon – 121 zł. Nadto podał, że posiada dom o powierzchni 90 m² we współwłasności z żoną i teściową, samochód osobowy Ford Galaxy zakupiony na kredyt z ratą miesięczną 564 zł. Wskazał, że żona nie uzyskuje żadnych dochodów, skarżący z działalności uzyskuje [...] zł miesięcznie, syn z umowy o pracę otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł, teściowa – emeryturę w wysokości [...] zł. Syn skarżącego studiuje zaocznie. Nadto skarżący podał, że zaciągnął kredytu obrotowy w rachunku bankowym na kwotę 20.000 zł na okres trzech lat. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) skarżący podał, syn od lutego 2012 r. pracuje i mieszka w P., zatem nie przedkłada jego zeznania PIT. Nadto podał, że w czerwcu zmarła teściowa. Powtórzył, że ma kredyt obrotowy w rachunku bieżącym na kwotę 20.000. zł, nie posiada żadnych lokat terminowych. Posiada wspólnie z żoną dom po teściach, który nie przynosi dochodu i samochód osobowy z 2003 r. w kredycie. Nadto podał, że zaciągnięty kredyt spłaca terminowo i nie posiada żadnych zajęć komorniczych. Nadto skarżący przedłożył: - kserokopię zeznania podatkowego za 2011 r., z którego wynika, że prowadzi działalność handlową i osiągnął przychód w wysokości [...] zł, poniósł koszty z działalności w wysokości 318.130,08 zł, zatem działalność przyniosła dochód w wysokości [...] zł, - kserokopię wyciągu z podatkowej księgi przychodów i rozchodów z działalności za okres od stycznia do czerwca 2012 r., z którego wynika przychód w wysokości [...] zł koszty uzyskania przychodu w wysokości 43.139,45 zł, - zestawienie stałych opłat związanych z utrzymaniem za okres 6 miesięcy w łącznej wysokości 12.557,16 zł, co daje 2.092,86 zł miesięcznie, - umowę kredytową, - odpis aktu zgonu teściowej i wysokość jej emerytury, - wyciąg z rachunku bankowego za okres od stycznia do końca czerwca 2012 r. - rachunki za media i polisy ubezpieczeniowe na życie, deklaracje przystąpienia do ubezpieczenia grupowego. Regulacja dotycząca prawa pomocy, zawarta w treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. Strony ponoszą bowiem koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. A zatem przytoczone we wnioskach okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawców dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wnioskodawcy winni, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez niego środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W świetle powyższego, oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy oraz jego uzupełnienie nie pozwala na stwierdzenie, że skarżący nie dysponuje środkami, których nie mógłby przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z przedłożonych dokumentów księgowych oraz z zeznań i deklaracji podatkowych wynika, że skarżący prowadzi dochodową działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze. Zauważyć należy, że postępowanie dotyczące nakazu rozbiórki i wynikające stąd koszty sądowe związane jest z przedmiotem prowadzonej działalności gospodarczej. Wskazać przy tym należy, że sam fakt, że działalność gospodarcza nie przynosi znacznych dochodów nie może przesądzać o zasadności wniosku o prawo pomocy. Przy tym sam fakt ponoszenia dużych kosztów prowadzenia działalności nie oznacza braku środków finansowych. Z rachunku bankowego wynikają obroty w takiej wysokości, która pozwala na poniesienie kosztów sądowych niniejszego postępowania w całości. Fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą takiej aktywności nastawionej na zysk i nie ma podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie. Podmioty gospodarcze samodzielnie ponoszą konsekwencje swoich decyzji ekonomicznych. Dzięki uzyskiwanym przychodom, strona posiada realną możliwość wygospodarowania dodatkowych środków na opłacenie kosztów sądowych niniejszego postępowania. Tym bardziej, że skarżący zdecydował się dobrowolnie na ponoszenie kosztów z samego tylko ubezpieczenia pracowniczego i na życie na kwotę w wysokości 1.065 zł miesięcznie. Skarżący przedłożył spis zaciągniętych kredytów (obrotowy i na samochód). Sam jednak we wniosku o prawo pomocy wskazał, że spłaca je na bieżąco i nie ma żadnych zaległości w stałych koniecznych opłatach oraz nie ma zająć komorniczych. Ponadto podkreślić należy, że konieczność spłaty kredytów i innych zobowiązań natury gospodarczej nie korzysta z pierwszeństwa przed ponoszeniem kosztów sądowych, które mają charakter należności publicznoprawnych. Skoro strona uzyskuje znaczne przychody z prowadzonej działalności, to nie można uznać, że obiektywnie nie ma możliwości poniesienia kosztów sądowych z tego tylko względu, że środki te woli inwestować w bieżącą działalność gospodarczą i wydatki te zaliczać do kosztów uzyskania przychodów. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych niniejszego postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 – nie publikowane). W tym miejscu na podkreślenie zasługuje także ugruntowany już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że uzyskanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników, nie jest przywilejem strony, ale wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem procesów sądowych. Zwalnianie od kosztów sądowych musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów sądowych oraz możliwości majątkowych i zarobkowych skarżącego wynika, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów sądowych. W konsekwencji, w niniejszej sprawie brak jest podstaw uwzględnienia wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy, co musiało skutkować oddaleniem wniosku. Na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska