II SA/Po 528/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant Sekr. sąd. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 marca 2005r. przy udziale sprawy ze skargi D. i B.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności; uchyla zaskarżoną decyzję; I. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych; II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/B. Drzazga /-/ A. Zieliński /-/ B. Kamieńska Prezydent Miasta decyzją z dnia [...]r. – wydaną na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209) – odmówił nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego, przysługującego w [...] częściach D. i B. K. i w [...] częściach D. E. F., w prawo własności nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] o numerze geodezyjnym [...], o powierzchni [...]m², ujawnionej w księdze wieczystej nr [...]. W ocenie organu orzekającego, działka ta nie jest objęta zakresem przedmiotowym powołanej na wstępie ustawy, która – jak wynika z art. 1 ust. 1 – dotyczy nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 06 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Nieruchomościami wymienionymi w dekrecie są jedynie gospodarstwa rolne (nieruchomości rolne) oraz działki gruntowe nadane w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska, jeżeli – z różnych przyczyn – stały się następnie własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego i zostały oddane osobom fizycznym w użytkowanie wieczyste. Nadto – mimo że przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001r. nie stosuje się do osób uwłaszczonych mieniem, o którym mowa w art. 56 a ustawy z dnia 30 sierpnia 1996r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, wnioskodawcy nie złożyli oświadczenia, iż nie skorzystali z dobrodziejstwa tejże ustawy. D. i B. K. oraz D. F. wnieśli odwołania od tej decyzji zarzucając, że organ pierwszej instancji dokonał wadliwej, zawężającej interpretacji ustawy z 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Ich zdaniem, prawo nieodpłatnego nabycia własności przysługuje wszystkim użytkownikom wieczystym, którzy nabyli prawo użytkowania nieruchomości położonych na Ziemiach Odzyskanych przed dniem 27 maja 1990r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając stanowisko wyrażone przez organ pierwszej instancji. Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi wniesionej do Naczelnego Sadu Administracyjnego przez D. i B. K.. Skarżący powtórzyli argumenty zawarte w odwołaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, a w piśmie z dnia [...]r. dodatkowo wskazało, iż skarżący nie spełniają także przesłanek podmiotowych określonych w art. 1 ust. 1 omawianej ustawy, albowiem w dniu 26 maja 1990r. nie byli użytkownikami wieczystymi nieruchomości objętej wnioskiem. Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu księgi wieczystej nr [...] wynika, że własność lokalu i udział w prawie użytkowania wieczystego działki nr [...] skarżący nabyli dopiero w dniu [...] września 1999r. Wojewódzki Sąd Administracyjny – właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) – zważył, co następuje: Wbrew stanowisku zaprezentowanemu przez organy administracyjne obu instancji w uzasadnieniach decyzji, przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości – w brzmieniu pierwotnym, obowiązującym w chwili wydawania zaskarżonej decyzji - nie zawęża zakresu stosowania ustawy do osób będących użytkownikami wieczystymi tylko nieruchomości, które zostały objęte dekretem z dnia 06 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Odesłanie art. 1 ust. 1 ustawy do dekretu z dnia 06 września 1951r. nie dotyczy bowiem przedmiotu regulacji (ochrona i uregulowanie własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych), a jedynie odwołuje się do zasięgu terytorialnego dekretu. Sformułowanie, że omawiany przepis dotyczy osób fizycznych będących użytkownikami wieczystymi "nieruchomości położonych" na konkretnych terenach należy zatem rozumieć tylko jako ograniczenie zasięgu stosowania ustawy z dnia 26 lipca 2001r. (w pierwotnym brzmieniu) do terytorium objętego powołanym dekretem z dnia 06 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło dodatkowy argument przemawiający za odmową uwzględniania wniosku skarżących o nabycie prawa własności nieruchomości. Podniosło mianowicie, powołując się na zapisy dokonane w księdze wieczystej, że skarżący nie spełnili wymaganej przepisem art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. przesłanki posiadania prawa wieczystego użytkowania działki między innymi w dniu 26 maja 1990r. Argument ten nie mógł być oceniany przez Sąd, skoro organ odwoławczy, obowiązany do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji, zostawił tę kwestię poza zakresem swoich rozważań przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Decyzja kończąca postępowanie administracyjne to akt, z którego strona winna czerpać pełną, wszechstronną, zgodnie z prawem umotywowaną informację o swojej sytuacji prawnej – w zakresie prawa procesowego i materialnego. To decyzja – zawierająca uzasadnienie faktyczne i prawne – stanowi przedmiot zaskarżenia, z nim polemizuje strona w skardze (patrz wyrok NSA z 30 października 2000r., I SA/Łd 588/98 Lex nr 47097). Odpowiedź na skargę nie może być traktowana jako uzupełnienie decyzji, gdyż należy już do postępowania sądowego, a nie do postępowania administracyjnego (patrz wyrok NSA z 14 grudnia 1999r., III SA 1756/99, Lex nr 7228). Przyjęcie za prawidłowe stanowiska, iż konwalidacja uchybienia w odpowiedzi na skargę zezwala na oceną decyzji prowadziłoby do pozbawienia skarżącego możliwości wypowiedzenia się, a więc obrony jego interesu prawnego (patrz wyrok NSA z 28 lutego 1997r. I SA/Gd 496/96, Lex nr 29055). Skoro zaprezentowana w uzasadnieniu decyzji wykładnia prawna była błędna, a nadto organ odwoławczy przyznał, że nie rozważył i nie ocenił całego materiału odwoławczego, należało na zasadzie art. 145 § 1 pkt a, c, art. 512 i art. 100 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270) orzec jak w sentencji. /-/B. Drzazga /-/ A. Zieliński /-/ B. Kamieńska jw