II SA/Po 530/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi K. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania; I. uchyla zaskarżone postanowienie II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Decyzją z dnia [...] marca 2011 r., znak [...], Prezydent Miasta P. na mocy art. 23 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 7 lit. a, art. 23 ust. 5-7 i art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 z późn. zm.) ustalił, że kwota 6.300,00 zł pobrana przez K. J. tytułem świadczenia pieniężnego z funduszu alimentacyjnego na A. J. i J. J. w okresie od dnia [...] grudnia 2009 r. do dnia [...] sierpnia 2010 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym. Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. K. J. odwołała się od tej decyzji, podnosząc, iż nie zgadza się z treścią wydanego rozstrzygnięcia, a stan faktyczny w sprawie został ustalony w jej ocenie wadliwie. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 134 w zw. z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Prezydent Miasta P. ustalił, iż kwota świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 6.300,00zł wraz z ustawowymi odsetkami, pobrana przez K. J. w okresie od dnia [...] grudnia 2009 r. do dnia [...] sierpnia 2010 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym. Skarżąca odwołała się od opisanej wyżej decyzji pismem sporządzonym i nadanym na poczcie w dniu [...] kwietnia 2011 r., stwierdzając, iż nie zgadza się ona z decyzją wydaną przez Prezydenta Miasta P. Wobec tego organ odwoławczy podniósł, iż bezspornie decyzja z dnia [...] marca 2011 r. została doręczona w dniu [...] marca 2011 r. dorosłemu domownikowi, tj. P. M. Mimo prawidłowego pouczenia, skarżąca złożyła odwołanie dopiero w dniu [...] kwietnia 2011 r., nie składając wniosku o przywrócenie terminu na dokonanie tej czynności. Doszło więc do naruszenia art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, co z kolei oznacza, że decyzja organu I instancji stała się ostateczna w dniu [...] marca 2011 r. Pismem z dnia [...] maja 2011 r. K. J. zaskarżyła wyżej opisane postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, argumentując, iż decyzję z dnia [...] marca 2011 r. P. M. przekazał jej w istocie dopiero w dniu [...] kwietnia 2011 r. podczas kolejnych odwiedzin ich wspólnego syna. Od pewnego czasu nie mieszkają już bowiem razem. Zdaniem skarżącej należy zatem przyjąć, że złożyła ona odwołanie w terminie. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] czerwca 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. K. J. wyjaśniła, iż wiosną tego roku pokłóciła się ze swoim partnerem P. M., zrywając z nim kontakt po wyjeździe do S. Dlatego też nie wiedziała o fakcie odebrania przez niego korespondencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z treści art. 145 § 1 – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.). Zgodnie z ogólną zasadą z art. 15 kpa, postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Ustawodawca precyzuje zarazem wymieniony powyżej przepis poprzez wskazanie w art. 127 § 1 kpa, iż stronie przysługuje odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji. Jak wynika z kolei z art. 129 § 1 i 2 kpa, odwołanie należy wnieść do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia danej decyzji stronie. Zachowanie wspomnianego 14-dniowego terminu stanowi przy tym warunek konieczny skutecznego podważenia rozstrzygnięcia, z którym nie zgadza się strona. W razie wniesienia odwołania po upływie wspomnianego terminu organ odwoławczy będzie natomiast zobowiązany w świetle art. 134 kpa do stwierdzenia w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy nie można w ocenie Sądu zgodzić się z poglądem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż odwołanie skarżącej zostało wniesione z uchybieniem terminu. Z materiału zgromadzonego w aktach wynika, iż Kolegium przyjęło, że decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] marca 2011 r., znak [...], ustalająca wysokość nienależnie pobranego przez skarżącą świadczenia z funduszu alimentacyjnego, została jej doręczona skutecznie w dniu [...] marca 2011 r. Termin do złożenia odwołania upływałby w konsekwencji zgodnie z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w dniu [...] marca 2011 r. Trzeba jednak zauważyć, że taki wniosek okaże się trafny tylko w wypadku w pełni poprawnego doręczenia skarżącej wymienionej decyzji. Tymczasem prawidłowość doręczenia decyzji z dnia [...] marca 2011 r. budzi w ocenie Sądu poważne wątpliwości. Podkreślić należy, iż stroną postępowania i adresatem decyzji organu I instancji była skarżąca K. J. Skarżąca zamieszkuje na stałe w S. i tam też dokonano doręczenia za pośrednictwem szwedzkiego operatora pocztowego. Na przesyłce adresat został jednak określony nie jako "K. J." ale jako "K. J. c/o M.", a odbiór przesyłki potwierdziła osoba o nazwisku M. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, iż potwierdzenie mogło być podpisane przez adresata lub jeśli przepisy kraju przeznaczenia to przewidują przez inną upoważnioną osobę. Jednocześnie należy zauważyć, iż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie regulują kwestii doręczeń zagranicznych, w tym zasad doręczeń zastępczych. Ustawa z dnia [...].06.2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. 2008 Nr 189 poz. 1159 ze zm.) w przypadku międzynarodowego obrotu pocztowego odsyła m. in. do stosowania stosownych umów międzynarodowych (art. 4 wymienionej ustawy). W przedmiotowej sprawie należało więc stosować Regulamin Poczty Listowej Światowego Związku Pocztowego sporządzony w Bernie dnia [...].01.2005 r. (Dz. U. 2007 Nr 108 poz. 744), a w szczególności Artykuł RL 137 pkt 3.1. W myśl tego przepisu potwierdzenie odbioru powinno zostać podpisane w pierwszej kolejności przez adresata, a gdy to nie jest możliwe przez inną osobę do tego upoważnioną na mocy przepisów kraju przeznaczenia. W niniejszej sprawie potwierdzenie odbioru nie zostało podpisane przez rzeczywistego adresata – skarżącą K. J., tylko przez inną osobę o nazwisku M. Jednocześnie jak wskazano wyżej adresat przesyłki został wskazany wadliwie (jako "K. J. c/o M."), co u zagranicznego operatora pocztowego mogło rodzić zasadne wątpliwości czy właściwym adresatem przesyłki jest wyłącznie K. J. czy także adresatem jest osoba o nazwisku M. W takiej sytuacji nie można w sposób nie budzący wątpliwości ustalić, że przesyłka została wydana osobie o nazwisku M. jako osobie upoważnionej według przepisów szwedzkich do odbioru w imieniu skarżącej, a nie jako jednemu z jej adresatów. W konsekwencji opisane doręczenie nie może być uznane za prawidłowe, a data odbioru przesyłki (tj. [...].03.2011 r.) za wiążącą dla skarżącej. W świetle powyższych uwag nie ulega wątpliwości, że Kolegium nie rozważyło wszystkich istotnych okoliczności sprawy w sposób wyczerpujący, naruszając tym samym przepisy postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 129 § 2 i art. 134 kpa. Uchybienia te stanowią zatem wadę postępowania, która mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) uchylić zaskarżone postanowienie. W toku ponownego rozpoznania sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno uwzględnić dotychczasowe wnioski Sądu. Sąd orzekł o wykonalności na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.