II SA/Po 531/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2011 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) nr (...) w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Decyzją z dnia (...) marca 2011 r. nr (...) Prezydent Miasta K., na podstawie art. 2 pkt 7d, art. 12, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) orzekł o obowiązku zwrotu przez B. B. kwoty (...) zł wraz z ustawowymi odsetkami z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wypłaconych w okresie od (...) stycznia 2009 r. do (...) stycznia 2009 r., przyznanych i wypłaconych na mocy decyzji z dnia (...) października 2008 r. na trójkę dzieci. W uzasadnieniu decyzji podano, iż orzeczenie o zwrocie wypłaconej kwoty jest konsekwencją uzyskania informacji o przekazaniu stronie przez komornika kwot świadczeń wyegzekwowanych od dłużnika alimentacyjnego. Decyzja została doręczona B. B. w dniu (...) marca 2011 r. Pismem wniesionym w dniu (...) marca 2011 r., skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego i oznaczonym jako "odwołanie", B. B. zwróciła się z prośbą "o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami" lub rozłożenie należnej kwoty na raty. Prośbę swoją uzasadniła trudną sytuacją finansową. Wyjaśniła, że pracuje w PCK jako opiekunka osób starszych na umowę zlecenie od dnia (...) marca 2008 r., a przysługujące jej wynagrodzenie podlega całkowitemu zajęciu komorniczemu. Do pisma załączono dokumenty potwierdzające wskazaną sytuację. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia (...) maja 2011 r. nr (...), działając na podstawie art. 134 kpa stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, iż z akt sprawy wynika, że decyzja organu I instancji została odebrana osobiście przez skarżącą w dniu (...) marca 2011 r., natomiast odwołanie złożone zostało w dniu (...) marca 2011 r. bezpośrednio w siedzibie organu I instancji, co nastąpiło dzień po ustawowym terminie, który upływał z dniem (...) marca 2011 r. Wnosząc skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu B. B. ponownie odwołała się do trudnej sytuacji finansowej jej rodziny i zawróciła się z prośbą o umorzenie lub rozłożenie na raty jej zadłużenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Zdaniem Kolegium podnoszone w skardze okoliczności nie wpływają na prawidłowość wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu jako przedwczesne należy uznać ustalenie organu odwoławczego, iż pismem z dnia (...) marca 2011 r. skarżąca wniosła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Kalisza z dnia (...) marca 2011 r. Wskazać bowiem należy, iż w piśmie tym, oznaczonym co prawda jako odwołanie i skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, skarżąca wniosła wyłącznie o umorzenie należnej kwoty, o jakiej stanowi decyzja organu I instancji. Jednocześnie zważyć należy, iż uzasadniając swoją prośbę skarżąca w istocie nie kwestionuje zasadności orzeczenia o zwrocie należności, lecz odwołuje się do trudnej sytuacji finansowej rodziny wskazując, iż nie jest w stanie spłacić należnej kwoty. Pismo to wniesione zostało przy tym już po upływie terminu do wniesienia odwołania i nie zawiera wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a wskazać należy, że skarżąca została prawidłowo pouczona przez organ I instancji o sposobie i terminie zaskarżenia wydanej w sprawie decyzji. W tych okolicznościach obowiązkiem organu odwoławczego było ustalenie, w drodze dopytania skarżącej, czy jej wolą było zaskarżenie decyzji organu I instancji, czy wyłącznie złożenie wniosku o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń. W tej sytuacji uznać należy, iż z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa sprawa nie została należycie wyjaśniona, a przed rozstrzygnięciem tej kwestii nie jest możliwe orzekanie w trybie art. 134 k.p.a. o uchybieniu terminu. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy w pierwszej kolejności przeprowadzi postępowanie co do wyjaśnienia intencji skarżącej i w zależności od jego wyniku podejmie właściwe rozstrzygnięcie. W przypadku wskazania przez skarżącą, że jej wolą było wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji, obowiązkiem organu odwoławczego jest także pouczenie skarżącej o prawie uzyskania decyzji w przedmiocie umorzenia należności, odroczenia ich spłaty lub rozłożenia spłaty należności na raty. Ubocznie wyjaśnić w tym miejscu należy, iż z akt sprawy wynika, iż w przypadku uznania, że pismem z dnia (...) marca 2011 r. skarżąca wniosła odwołanie, ocena organu co do wniesienia tego środka zaskarżenia po terminie jest prawidłowa, co wynika z akt sprawy. Stosownie do art. 129 § 1 i 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, a czternastodniowy termin do wniesienia odwołania liczony jest od dnia doręczenia stronie odpisu rozstrzygnięcia w sprawie, na co zasadnie zwrócono uwagę w odpowiedzi na skargę. Argumentacja skargi nakazuje również wyjaśnić, iż sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozpatrzenia wniosku skarżącej o umorzenie kwoty świadczeń objętych zaskarżoną decyzją. Jak wyżej wskazano, właściwym do rozpatrzenia takiego wniosku jest organ I instancji. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji wyroku.