II SA/Po 531/13

Katarzyna Witkowicz-Grochowska – Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 września 2013r. wniosków o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. H. i A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2013r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia zwolnić K. H. i A. H. od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący K. H. i A. H. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł., wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżący argumentowali, że różnica pomiędzy wydatkami związanymi z codzienną egzystencją, opłatami za media, obsługą kredytów, a osiąganymi dochodami praktycznie sprowadza się do zera. W związku z tym obciążenie ich obowiązkiem uiszczenia kosztów sądowych spowoduje nieterminowe regulowanie istniejących zobowiązań, zwłaszcza opóźnień w opłacie rat kredytowych lub konieczność zrezygnowania z zakupu lekarstw. Wnioskodawcy wskazali, że wspólnie prowadzą swoje gospodarstwo domowe. Oświadczyli, że dochód rodziny stanowi renta wnioskodawcy w wysokości zł [...] brutto miesięcznie, czynsz z wynajmu mieszkania w wysokości [...] zł miesięcznie oraz emerytura żony w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Nadto wnioskodawca oświadczył, że posiadają zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu hipotecznego we frankach szwajcarskich z terminem spłaty w 2017r., kredytu bankowego z ratą około [...] zł miesięcznie i pożyczki gotówkowej z ratą [...] zł miesięcznie. Na zakup lekarstw wydają około [...] zł miesięcznie. Wnioskodawcy oświadczyli, że posiadają dom o powierzchni [...] m² położony na działce o powierzchni [...] m², mieszkanie o powierzchni [...,] m² oraz działkę o powierzchni [...] m², jako darowizna od ojca. Nadto wskazali, że prócz samochodu osobowego marki Hyundai Accent z 1997r. nie posiadają wartościowych ruchomości, ani oszczędności. Wnioskodawcy wezwani w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy dodatkowo oświadczyli, że wskazane dochody są jedynymi dochodami, jakie uzyskuje rodzina, przy tym, że renta ZUS wynosi [...] zł netto miesięcznie, emerytura wnioskodawczyni wynosi [...] zł netto miesięcznie oraz z najmu mieszkania uzyskują [...] zł opodatkowane podatkiem dochodowym. Powyższe okoliczności potwierdzili kserokopiami zeznań podatkowych za 2012r. oraz decyzjami ZUS. Następnie wnioskodawcy wskazali wysokość rat kredytu hipotecznego w okresie od lutego 2013r. do lipca 2013r. – aktualnie [...] zł. Wysokość rat kredytów gotówkowych wynosi [...] zł i [...] zł, koszty zakupu leków wynosiły w grudniu 2012r. –[...] zł, w lutym – [...] zł, marcu – [...] zł w kwietniu – [...] zł., w czerwcu – [...] zł. Wnioskodawcy oświadczyli, że koszty utrzymania samochodu wynoszą [...] zł I rata (OC i NW) i [...] zł I rata (AC), paliwo – [...] zł na miesiąc. Łączna wysokość podatku od nieruchomości za posiadane nieruchomości wynosi [...] zł. za 2013r. Nadto wnioskodawcy wskazali wysokość wydatków na media (prąd, gaz, tel. komórkowy, tel. stacjonarny, woda, ścieki, RTV, ubezpieczenie na Życie oraz nieruchomości) za okres od grudnia 2012r. do lipca 2013r. – ostatnio uiścili kwotę w wysokości [...] zł. Wysokość podatku ryczałtowego od umowy najmu wyniosła w lipcu 2013r. [...] zł. W dalszej części uzupełnienia wnioskodawcy oświadczyli, że nie posiadają lokat terminowych, nie mają zajęć komorniczych. Kredyt hipoteczny z terminem spłaty w 2017r. zaciągnęli na zakup mieszkania, które obecnie wynajmują. Pozostałe dwie nieruchomości nie przynoszą dochodu. Kredyty gotówkowe zaciągnęli na wyposażenie domu, w którym obecnie mieszkają. Nadto wskazali, że wnioskodawca z uwagi na wadę wzroku zobowiązany jest ponieść koszt zakupu specjalnych szkieł korekcyjnych, co stanowi koszt w wysokości około [...] zł. Na potwierdzenie powyższych okoliczności przedłożyli: - kserokopie decyzji ZUS o wysokości uzyskiwanych świadczeń - kserokopię PIT-28 o wysokości uzyskiwanego przychodu z tytułu wynajmu mieszkania w wysokości [...] zł - kserokopie PIT-37 za 2012r. Skarżący zostali dodatkowo wezwani o przedłożenie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. W odpowiedzi przedłożyli kserokopie wyciągów z rachunku wnioskodawcy w Banku Millennium oraz wnioskodawczyni w PKO BP za okres od stycznia do lipca 2013r. Z rachunku wnioskodawcy wynika, że uzyskuje świadczenie z ZUS w wysokości [...] zł oraz wpłaty z tytułu wynajmu mieszkania w wysokości około [...] zł miesięcznie, salda miesięczne są każdorazowo dodatnie i wynoszą od [...] zł do [...] zł., ostatnie saldo na dzień 29 lipca 2013r. wynosiło [...] zł. Natomiast na rachunek bankowy skarżącej wpływa jej świadczenie z ZUS, dysponuje limitem kredytu w rachunku bankowym do kwoty [...] zł, salda miesięczne są ujemne do wysokości tego kredytu i wynosiły po około –[...] zł na koniec każdego miesiąca, na dzień 6 sierpnia 2013r. saldo wynosiło –[...] zł. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 245 §3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od koszów sądowych następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego swojego utrzymania i rodziny. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić wszystkich należności sądowych (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci). Sytuacja majątkowa i rodzinna skarżących przedstawiona we wniosku o prawo pomocy oraz w jego obszernym uzupełnieniu uzasadnia ocenę, że nie są w stanie, bez ograniczeń w zaspokajaniu podstawowych kosztów swojego utrzymania, wygospodarować środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych. Tym, bardziej, że zainicjowali przed Sądem dwie skargi, wymagające uiszczenia wpisu sądowego po 200 zł w każdej. Realny miesięczny dochód rodziny, który pozostaje w dyspozycji wnioskodawców wynosi około [...] zł netto. Łączne konieczne koszty bieżącego utrzymania domu i rodziny oraz wydatki związane z obsługą zaciągniętych zobowiązań wynoszą średnio [...] zł. miesięcznie. Nadto doliczyć należy koszty wyżywienia, ubioru oraz środków higienicznych i czystości. Wobec powyższego po zaspokojeniu wszystkich niezbędnych wydatków koniecznego utrzymania wnioskodawców nie pozostają już wolne środki, które mógłby przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych chociażby w części. Wnioskodawcy wykorzystują także posiadany majątek nieruchomy celem uzyskania dodatkowych dochodów poprzez jego wynajem. Stan zdrowia wskazuje, że ograniczone są inne możliwości zarobkowania oraz zwiększone koszty koniecznego utrzymania poprzez dodatkowe wydatki na leki. Nadto z rachunków bankowych wynika, że w zasadzie na konieczne potrzeby utrzymania wydają wszystkie uzyskiwane dochody. Posiłkują się przy tym kredytem w rachunku bankowym, który wykorzystują w całości. Jakkolwiek wszystkie swoje zobowiązania regulują terminowo i nie posiadają zaległości płatniczych. Wobec powyższego, poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie spowoduje uszczerbek w niezbędnych wydatkach koniecznego utrzymania skarżących, a w konsekwencji prowadzi do ograniczenia prawa do sądu. W tym stanie rzeczy należało przyznać prawo pomocy i zwolnić wnioskodawców od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Z powyższych względów, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska