II SA/Po 534/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2009 r. sprawy ze skargi I.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 8 czerwca 2009r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/J. Szaniecka /-/ E. Brychcy Decyzją z dnia 8 czerwca 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B.(Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.) z dnia 28 kwietnia 2009 r. nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia 23 kwietnia 2009 r. I J. złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w B. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla córki J. J . Do wniosku załączyła odpis wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 31 marca 2009 r. sygn. akt [...], orzeczenia o niepełnosprawności córki, których dotyczył wyrok oraz odpis skrócony aktu urodzenia. Decyzją z dnia 28 kwietnia 2009 r. Wójt Gminy B., działając w oparciu o art. 2 pkt 2, art. 16, art. 8 pkt 5, art. 13, art. 23, art. 24 ust 3a, art. 25, art. 30, art. 44, art. 46 § 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.), przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005 r. Nr 105 poz. 881) oraz art. 104, art. 107 § 4, art. 108, art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił przyznania I. J. zasiłku pielęgnacyjnego na córkę J. J . Organ wyjaśnił, że skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na córkę już 30 czerwca 2008 r. Wówczas do wniosku dołączyła jedynie orzeczenie o niepełnosprawności córki w stopniu lekkim, które nie uprawnia do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. W dniu 15 września 2008 r. skarżąca złożyła orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności utrzymujące w mocy zaskarżone orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, a dnia 23 kwietnia 2009 r. uzupełniła je o orzeczenie Sądu Rejonowego w K. ponawiając wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na córkę J. J . Wójt Gminy B. stwierdził następnie, że wyrok Sądu Rejonowego w K. jedynie zmienia zaskarżone orzeczenie o niepełnosprawności w punkcie 7 w ten sposób, że ustala, iż J. J. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji począwszy od 16 maja 2008 r. do ukończenia 18 roku życia. Organ wskazał, że zgodnie z art. 16 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych - zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje między innymi osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Zdaniem Wójta Gminy B. J. J. nie spełnia tych wymagań, ponieważ ukończyła 16 lat i posiada lekki stopień niepełnosprawności. Odwołanie od decyzji złożyła I. J. domagając się zmiany zaskarżonej decyzji przez przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na córkę. W ocenie skarżącej niewłaściwie odczytano przesłankę wskazaną w punkcie 7 orzeczenia o niepełnosprawności, zmienionej wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 31 marca 2009 r. Z wyroku tego wynika bowiem jednoznacznie, że jej córka J. J. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Ponadto jej niepełnosprawność datuje się od 2000 r. Utrzymując decyzję w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając m.in. na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 16 ust. 2-6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaznaczyło, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 7 lipca 2008 r. Nr [...] J. J. zaliczona została do lekkiego stopnia niepełnosprawności od 29 maja 2008 r. do 31 lipca 2010 r., przy czym jednocześnie stwierdzono, że niepełnosprawność powstała przed 16 rokiem życia. Orzeczenie zawierało wskazania, iż J. J. nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7 wskazań). Nie wymaga też konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8 wskazań.), a wymaga jedynie korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji (pkt 6 wskazań). Powyższe orzeczenie, utrzymane w mocy orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania Województwie Niepełnosprawności w Województwie Wielkopolskim z dnia 29 sierpnia 2008 r. zostało ostatecznie zmienione przez Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia 31 marca 2009 r. sygn[...] , którym zmieniono punkt 7 wskazań ustalając, że J. J. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji począwszy od 16 maja 2008 r. do ukończenia 18 roku życia. Wyrok uprawomocnił się w dniu 21 kwietnia 2009 r. Podsumowując powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że J. J. zaliczona została do lekkiego stopnia niepełnosprawności, a Sąd Rejonowy w K. nie zmienił orzeczenia w tym zakresie. Lekki stopień niepełnosprawności nie uprawnia do zasiłku pielęgnacyjnego. W skardze I. J. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji przez przyznanie jej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na córkę. Ponownie podniosła, że niewłaściwie odczytano przesłankę wskazaną w punkcie 7 orzeczenia o niepełnosprawności zmienionego wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 3 marca 2009 r. Podkreśliła, że jej córka wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby, a jej niepełnosprawność datuje się od 2000 r. Na potwierdzenie swojego stanowiska I.J. załączyła orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 29 maja 2009 r., z którego wynika, że może ona realizować swoje uprawnienia do świadczeń na córkę J.J . Dodatkowo skarżąca zaznaczyła, iż decyzja jest dla niej krzywdząca, ponieważ córka wymaga pilnego leczenia oraz pomocy lekarzy specjalistów, a rozstrzygnięcie odmawiające świadczenia utrudnia do nich dostęp. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało dotychczasowe stanowisko. W piśmie z dnia 6 listopada 2009 r. skarżąca podniosła, iż od lipca 2009 r. stan zdrowia jej córki zaczął się pogarszać, co objawia się to silniejszymi niż zwykle nerwobólami w wielu częściach jej ciała. Powoduje to nie tylko trudności ruchowe, ale także wywołuje u córki bardzo silne uczucie lęku, a wtedy w szczególności potrzebuje ona stałej opieki innej osoby. I. J. wyjaśniła też, że córka J. wymaga opieki specjalistycznej. Tymczasem, wobec utraty dotychczasowego prawa do świadczeń związanych z niepełnosprawnością, zmuszona była odwołać umówione wizyty u lekarzy specjalistów, których nie była w stanie zrefundować córce z własnych środków. W konkluzji pisma skarżąca wniosła o orzeczenie przez Sąd umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz zawarcie w nim wskazań w punkcie 8. Wyjaśniła, że nie może przedłożyć dodatkowych opinii lekarzy, ponieważ nie stać ją na zlecenie specjalistycznej diagnozy stanu zdrowia córki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) zasiłek pielęgnacyjny co do zasady służyć ma częściowemu pokryciu wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Szczegółowe przesłanki przyznania tego świadczenia określono w ust. 2 i 3 omawianego przepisu. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: niepełnosprawnemu dziecku; osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia (jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności) oraz osobie, która ukończyła 75 lat (art. 16 ust. 2 pkt 1-3 ustawy). Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się również osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia (art. 16 ust. 3 ustawy). W tej sprawie, z uwagi na wiek J. J. (17 lat - zob. k. 6 kat adm.) oraz fakt, że jej niepełnosprawność powstała przed 16 rokiem życia, rozważyć należy ostatnią z wyżej wymienionych przesłanek (art. 16 ust. 3 ustawy). W świetle zebranego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, że córka skarżącej zaliczona została do lekkiego stopnia niepełnosprawności w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92). Orzeczenie określające taki stopień niepełnosprawności (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 7 lipca 2008 r. nr [...]) zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Wielkopolskim dnia 29 sierpnia 2008 r. nr [...] .Zmienił je - jedynie w zakresie wskazań, co do konieczności stałej lub długotrwałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji - Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia 31 marca 2009 r. sygn. akt [...], stwierdzając, iż J. J. potrzebuje tego rodzaju opieki. Wyrok Sądu Rejonowego w K., na który powołuje się skarżąca, nie jest równoznaczny z zaliczeniem jej córki do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, od którego zależy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób w wieku powyżej 16 roku życia (art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Zgodnie z art. 3 pkt 20 ustawy przez "umiarkowany stopień niepełnosprawności" należy rozumieć: a. niepełnosprawność w umiarkowanym stopniu w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b. całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c. posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do II grupy inwalidów; Odwołanie się przez ustawodawcę do przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (pkt a) oznacza, że o istnieniu określonego stopnia niepełnosprawności u danej osoby można mówić wtedy, gdy dany stopień niepełnosprawności zostanie orzeczony w trybie wskazanym ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92 ze zm.). Potwierdza to także sformułowanie zawarte w art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, iż zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie "legitymującej się" orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Jak już wskazano, J. J. nie posiadała w dniu złożenia wniosku, a także na etapie orzekania o zasiłku pielęgnacyjnym, orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie takie stanowiło warunek przyznania wnioskowanego świadczenia, stąd rozstrzygnięcie organu Sąd uznał za prawidłowe. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd wziął pod uwagę trudną sytuację materialną skarżącej oraz zgłaszane przez nią pilne potrzeby związane z wychowywaniem niepełnosprawnego dziecka, w szczególności dotyczące dostępu do opieki specjalistycznej. Pomimo zrozumienia dla trudności, jakim sprostać musi matka wychowująca niepełnosprawne dziecko, w tej sprawie Sąd administracyjny nie mógł jednak uchylić zaskarżonej decyzji z dnia 8 czerwca 2009 r. w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego, ponieważ - w świetle materiału sprawy, a w szczególności w świetle znajdujących się w aktach sprawy: orzeczenia o niepełnosprawności J. J. w stopniu lekkim i wyroku Sądu Rejonowego w K. - odpowiadała ona prawu. Do przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia - zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko w wieku powyżej 16 roku życia - konieczne było bowiem przedstawienie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności dziecka (art. 16 ust. 3 ustawy). Sąd administracyjny nie był natomiast uprawniony do ingerowania w treść orzeczeń o niepełnosprawności, gdyż orzeczenia te wydawane są w odrębnym postępowaniu, podlegającym kontroli sądów powszechnych. Jedynie na marginesie sprawy Sąd wskazuje, że zapoznał się z aktami sprawy zakończonej wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 31 marca 2009 r. o sygn. akt [...] (dołączone zostały one do materiału rozpoznawanej w tut. Sądzie sprawy o sygn. akt II S.A./Po 535/09). Z akt tych wynika, że uzasadnienie wyroku zmieniającego orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności nie zostało sporządzone. Nie kwestionując sentencji tego wyroku, Sąd w tym składzie pragnie wskazać, że wnioski co do stanu zdrowia J. J. zawarte w znajdujących się w aktach Sądu Rejonowego w K. opiniach biegłych (opinia biegłego psychologa sądowego A. O. z dnia 9 lutego 2009 r., opinia komisyjnego badania biegłych lekarzy dnia 22 lutego 2008 r.) oraz opisana przez skarżącą diagnoza aktualnego stanu zdrowia córki (pismo z dnia 6 listopada 2009 r.) może nasuwać przypuszczenie, że zaburzenia lękowe, na jakie cierpi J.J., stopniowo nasilają się. W takiej sytuacji, w szczególności uwzględniając fakt, iż córka skarżącej wymaga stałej i długotrwałej opieki innej osoby w związku ze znaczenie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, wydaje się uzasadnione wystąpienie przez I. J., jako przedstawiciela ustawowego córki, o wydanie nowego orzeczenia w sprawie jej niepełnosprawności (do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności). Nie jest bowiem wykluczone, że ze względu na pogorszający się stan zdrowia psychicznego J. J. spełnia przesłanki umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, określone w art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Uzyskanie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności może otworzyć I. J. drogę do uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego na córkę. Mając na względzie powyższy wywód, Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Szaniecka /-/ E.Brychcy MK