II SA/Po 534/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2025 r. w sprawie ze skargi A. G. i H. G. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 2 czerwca 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 15 października 2024 r. ( nadanym w dniu 31 października 2024 r.) A. G. i H. G. (dalej: "Skarżący") , reprezentowani przez adwokata, wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 25 lipca 2023r. znak PINB [...] nakazującą M. J. rozbiórkę obiektu rekreacyjnego - domku letniskowego położonego w L. na działce nr [...]. Jako podstawę wznowienia postępowania pełnomocnik wnioskodawców wskazała art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – dalej: "k.p.a."). Postanowieniem z 25 lutego 202 r. o nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] ( dalej w skrócie: "PINB" lub "organ I instancji" ) odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wyjaśniono, że przesłanką wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 k.p.a. jest stwierdzenie przestępstwa zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 145 § 2 k.p.a. Tak więc strona postępowania administracyjnego, która domagałaby się wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z powołaniem się na zaistnienie powyższych przesłanek, musi przedłożyć organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego tę okoliczność. Dalej zauważono, że zgodnie z art. 145 § 2 k.p.a. istnieje możliwość wznowienia postępowania, jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Do zastosowania tego przepisu konieczne jest łączne wystąpienie obu przesłanek tj. oczywistość fałszu oraz niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości. Skarżący wnosząc o wznowienie postępowania nie wskazali na żadne okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania przed prawomocnym orzeczeniem sądu. Z tych też przyczyn wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest nieuzasadnione z uwagi na brak wykazania przesłanki określonej w tym przepisie. Dalej zauważono, iż podnoszoną we wniosku okolicznością uzasadniającą wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. był nieznany organowi fakt nieprawdziwego oświadczenia o posiadaniu przez M. J. prawa do dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane. Organ przyjął, iż dla przyjęcia zachowania przez stronę terminu do skutecznego złożenia wniosku o wznowienie postępowania konieczne jest aby wniosek został złożony z zachowaniem terminów określonych w art. 148 k.p.a. Zdaniem organu datą wszczęcia postępowania na żądanie strony nie jest data widniejąca na piśmie traktowana jako data jego sporządzenia. Datą tą nie jest również data nadania pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego, albowiem art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. nie podlega zastosowaniu w zakresie kształtowanym treścią art. 61 § 3 k.p.a. Oznacza to, że datę wniesienia podania (wniosku) wyznaczać mogła wyłącznie data doręczenia tego żądania organowi. Zauważono, iż pełnomocnik Skarżących podał, że o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienie postępowania strony dowiedziały się w dniu 02 października 2024r., kiedy to Skarżący zapoznali się z treścią złożonego przez M. J. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, złożonym wraz z pismem z dnia 18 sierpnia 2022r Wówczas to wnioskodawcy powzięli ostateczną informację o złożeniu przez M. J. oświadczenia, które w swej treści zawierało nieprawdziwe twierdzenie jakoby M. J. miała prawo do dysponowania nieruchomością H. G. i A. G. na cele budowlane. PINB wskazał, iż na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, iż z treści wniosku pełnomocnika Skarżących z 13 maja 2024r. o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 25 lipca 2023r. znak: PINB [...] wynika, iż strona już w tej dacie podnosiła okoliczność sfałszowania przez M. J. oświadczenia o prawie dysponowania przez nią nieruchomością na cele budowlane położoną w L. na działce nr [...]. Tak więc termin złożenia wniosku upływał z dniem 13 czerwca 2024r. Z uwagi na złożenie wniosku o wznowienie postępowania po upływie tego terminu należało odmówić wznowienia postępowania. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli Skarżący. Pismem z 14 kwietnia 2025 r. Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WWINB", lub "organ II instancji") wezwał wnioskodawcę do pisemnego sprecyzowania czy żądanie wznowienia postępowania z dnia 15 października 2024 r., oparte jest na przesłance określonej w przepisie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.pa., czy art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W odpowiedzi z dnia 30 kwietnia 2025 r. pełnomocnik Skarżących wskazał, że podstawę do wznowienia stanowi art. 145 § 1 pkt 1,4,5 k.p.a. Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 2 czerwca 2025 r. o nr [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu WWINB wyjaśnił, że postępowanie wznowieniowe jest dwuetapowe. Pierwszy etap polega na formalnej ocenie dopuszczalności wznowienia postępowania. Dopiero pozytywna ocena dopuszczalności wznowienia, zakończona postanowieniem o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), pozwala na przejście do drugiego etapu tj. do postępowania rozpoznawczego, w ramach którego organ bada, czy kwestionowana decyzja jest dotknięta wadami kwalifikowanymi. Podczas pierwszego z etapów, obowiązkiem organu właściwego w sprawie wznowienia postępowania jest zbadanie, czy nie istnieją negatywne przesłanki do wznowienia postępowania. Chodzi tutaj zarówno o przesłanki podmiotowe (art. 147 k.p.a.), jak też przesłanki przedmiotowe (art. 148 k.p.a.). Dopiero wyjaśnienie tych zagadnień może skutkować - w zależności od poczynionych ustaleń - wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), albo postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Przy tym wyłącznie w przypadku wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, właściwy organ przeprowadza - stanowiące drugi etap tego nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego - postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). WWINB wyraził stanowisko, że PINB zbadał formalnie wniosek (choć błędnie sformułował wezwanie co do terminu z art. 146 k.p.a.) w świetle przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. i faktu, że wnioskujący nie byli stroną postępowania zwykłego i przeszedł do merytorycznej oceny przesłanek stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, co jest niedopuszczalne. Dalej zauważono, że zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. spoczywa na stronie, która domaga się wznowienia postępowania w sprawie. Strona musi więc udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania w sposób pozwalający organowi zweryfikować i ustalić, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego terminu od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. WWINB wskazał, że wniosek o wznowienie postępowania został oparty na przesłance wskazanej w art. 145 § 1 pkt 1,4,5 k.p.a. Organ przytoczył treść art. 148 § 1 i 2 k.p.a. a następnie zauważył, że Skarżący nie brali udziału postępowaniu zakończonym ww. decyzją PINB, zatem skutecznie mogli domagać się wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. WWINB wyjaśnił następnie, że odmowa wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 149 § 3 k.p.a., może nastąpić tylko z trzech następujących przyczyn: podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną w rozumieniu art. 28 k. p. a., podanie o wznowienie zostało wniesione po upływie terminu przewidzianego w art. 148 § 1 i 2 lub w podaniu o wznowienie nie powołano żadnej z przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1 k.p.a. (także art. 145a i 145b k.p.a.). Organ II instancji zauważył, że Skarżący składając wniosek z dnia 13 maja 2024 r. (wpływ do WWINB w dniu 17 maja 2024 r.) o stwierdzenie nieważności decyzji PINB i poprzedzającego ją postanowienia wiedzieli o decyzji PINB (załączyli jej kopię). Zatem składając wniosek z dnia 15 października 2024 r. (wpływ do PINB w dniu 07 listopada 2024 r. ) o wznowienie postępiania nie dochowali terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, bowiem uczynili to przynajmniej 5 miesięcy od momentu powzięcia wiedzy o okolicznościach stanowiących podstawę do złożenia wniosku. Zasadnym jest zatem utrzymanie w mocy zaskarżonego rozstrzygnięcia, bowiem odmowa wznowienia postępowania jest zasadna, ale z innych powodów niż wskazał to organ powiatowy w uzasadnieniu postępowania. A. G. i H. G., reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli skargę na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1 art. 10 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez umożliwienia Skarżącym wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i niezawiadomieniu Skarżących o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; 2. art. 15 k.p.a. poprzez wydanie orzeczenia z naruszaniem zasady dwuinstancyjności postępowania; 3. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie czynności w sposób sprzeczny z naczelną zasadą pogłębiania zaufania do władz publicznych, w szczególności poprzez nieumożliwienie Skarżącym zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem i wypowiedzeniem się co do zebranych dowodów i materiałów; 5 art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i uznanie, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony po terminie i oparcie się w tym przedmiocie przez Organ na domniemaniach, że Skarżący mogli już wcześniej wiedzieć o podstawie wznowienia, pomimo iż przeprowadzone dowody pozwoliły Organowi jedynie na poczynienie domniemania, a Organ administracji architektoniczno-budowlanej powinien rozważyć skorzystanie z możliwości przeprowadzenia dowodu z przesłuchania Wnioskodawców, czego nie uczynił; 5. art. 7a k.p.a. w zw. z art. 57 § 1 zd. 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony, podczas gdy wniosek o wznowienie postępowania został nadany jeszcze przed upływem terminu, o którym mowa w treści przepisu art. 148 § 1 k.p.a.; 6. art. 149 § 3 k.p.a. w zw. z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. polegające na błędnej odmowie wznowienia postępowania poprzez błędne przyjęcie, że art. , 57 § 5 pkt 2 k.p.a. nie powinien być stosowany w sprawie wznowienia postępowania, w sytuacji gdy liczne orzecznictwo temu zaprzecza; 7. art. 149 § 3 k.p.a. w zw. z art. 149 § 2 k.p.a. poprzez przeprowadzenie przez Organ I instancji merytorycznej oceny zasadności przesłanek wznowieniowych na które powoływała się strona, co z uwagi na etap i sam rodzaj rozstrzygnięcia Organu, nie jest dopuszczalne, a tym samym jest niezgodne z prawem; Mając na uwadze powyższe Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz uchylenie postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o odmowie wznowienia postępowania. W uzasadnieniu podniesiono, że Skarżący dopiero w dniu 2 października 2024 r. zapoznali się z treścią oświadczenia złożonego przez M. J. o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i dopiero wówczas mieli faktyczną możliwość rozważenia złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Organ I instancji błędnie uznał, że Skarżący już wcześniej zapoznali się z treścią oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w sytuacji gdy, prowadząc sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji, z treścią oświadczenia zapoznał się jedynie pełnomocnik, a Skarżący z treścią oświadczenia zapoznali się dopiero w dniu 2 października 2024 r. Informacja służąca wznowieniu postępowania musiała być konkretna, tj. Skarżący musieli zapoznać się z treścią oświadczenia. Miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a., nie należy liczyć od dnia, kiedy o podstawie wznowienia dowiedział się pełnomocnik Skarżących w związku z prowadzeniem innej sprawy, jeśli nie dowiedzieli się o niej Skarżący. Zdaniem Skarżących nie można zgodzić się także z argumentacją Organu I instancji jakoby w sprawach dotyczących wznowienia postępowania zastosowanie miała norma zawarta w art. 61 § 3 k.p.a. Z bezspornych ustaleń faktycznych sprawy wynika, że wniosek o wznowienie postępowania został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 31 października 2024 r., co niewątpliwie nastąpiło przed upływem terminu miesięcznego, licząc od dnia dowiedzenia się przez Skarżących o treści oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane złożonym przez M. J.. W sprawach dotyczących wznowienia postępowania nie stosuje się normy zawartej w art. 61 § 3 k.p.a. Podkreślono, że kierunek rozstrzygnięcia organu stanowi niedopuszczalną kompilację odmowy wznowienia postępowania z przyczyn formalnych z odmową uchylenia ostatecznej decyzji z przyczyn merytorycznych. Uwaga ta odnosi się do argumentacji organu zaprezentowanej w odniesieniu do obu powołanych we wniosku podstaw wznowienia tj. zarówno do podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., jak i z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W treści zaskarżonego postanowienia organ niezależnie od oceny terminowości złożenia wniosku w powołaniu na przesłankę z tego przepisu przeprowadził także merytoryczną ocenę wniosku o wznowienie postępowania na tej podstawie, uznając w tym zakresie wniosek za nieuzasadniony. Powyższe oznacza, że w formalnym postanowieniu o odmowie wznowienia postępowania w sprawie organ w istocie przeprowadził merytoryczną ocenę zasadności przesłanek wznowieniowych na które powoływała się strona, co z uwagi na etap i sam rodzaj rozstrzygnięcia organu, nie jest dopuszczalne, a tym samym jest niezgodne z prawem. Organ utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, dopuścił się naruszenia art. 148 k.p.a. dotyczącego terminów na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania. Błąd ten polega na nieuprawnionym ujednoliceniu biegu terminu dla wszystkich wskazanych przez stronę podstaw wznowienia i zignorowaniu fundamentalnej dla sprawy okoliczności, jaką jest poświadczenie nieprawdy przez M. J., potwierdzone aktem oskarżenia. Organ błędnie przyjął, że miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania rozpoczął swój bieg dla wszystkich podniesionych podstaw prawnych w tym samym dniu, tj. 13 maja 2024 r. Organ II instancji dokonał niedopuszczalnego uproszczenia, skupiając się wyłącznie na jednej z trzech podniesionych podstaw wznowienia (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) i na jej podstawie ocenił terminowość całego wniosku. Tymczasem organ miał obowiązek zbadać dopuszczalność wznowienia odrębnie dla każdej ze wskazanych przez stronę przesłanek, ponieważ bieg terminu do ich wniesienia jest regulowany w odmienny sposób. Odpowiadając na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w oparciu o kryterium zgodności tej działalności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Zasadą jest, że sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej i nawet dostrzegając niezgodność działalności tychże organów z prawem, nie podejmują tej działalności za organy. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem. Zaskarżonym postanowieniem Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 25 lutego 2025 r. nr PINB [...] o odmowie wznowienia w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 25 lipca 2023r. znak [...] nakazującej rozbiórkę obiektu rekreacyjnego - domku letniskowego położonego w L. na działce nr [...]. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w ramach uregulowanego przepisami k.p.a. postępowania zażaleniowego. Wprowadzenie tego postępowania stanowi realizację wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności, zgodnie z którą postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Zażalenie, co wynika z art. 128 k.p.a. w zw, z art. 144 k.p.a., nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z zażalenia wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanego postanowienia. Przepisy szczególne mogą ustalać inne wymogi co do treści zażalenia. Przedmiotem postępowania zażaleniowego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w zakresie kwestii procesowej będącej przedmiotem rozstrzygnięcia w zaskarżonym postanowieniu. Zasada dwuinstancyjności oznacza, że w wyniku złożenia zażalenia kwestia procesowa będzie w całości przedmiotem postępowania przed organem drugiej instancji. Rodzi to obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. Zasada ta nie wyklucza przy tym dokonania odmiennej oceny materiału dowodowego zgromadzonego już w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Organ odwoławczy nie jest bowiem organem stricte kontrolującym prawidłowość rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, ale samodzielnie, w oparciu o już zgromadzone (ewentualnie uzupełnione) dowody, ponownie rozstrzyga sprawę. Zakres postępowania zażaleniowego nie jest więc węższy, niż zakres postępowania przed organem pierwszej instancji Innymi słowy wyrażona w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania oznacza, że każda sprawa administracyjna, jeżeli zawiśnie przed organem drugiej instancji na skutek wniesienia przez stronę środka zaskarżenia, wymaga przede wszystkim ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Zasada dwuinstancyjności jest zrealizowana, gdy rozstrzygnięcia obu organów zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez nie postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone, czyli postępowania merytorycznego w zakresie ustalenia stanu faktycznego, zebrania i oceny dowodów, przeanalizowania wszystkich argumentów i żądań strony oraz rozważań prawnych stosownych dla rozstrzygnięcia. Wszystko to powinno znaleźć dodatkowo odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji lub postanowienia. Podstawowym celem zasady przekonywania zawartej w art. 11 k.p.a. jest bowiem wyjaśnienie stronom przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwieniu sprawy (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 2024 r. o sygn. akt III OSK 1303/23 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 października 2022 r. o sygn. akt II SA/Po 260/22 - wszystkie przywołane orzeczenia dostępne są na: orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że treść uzasadnienia decyzji lub postanowienia powinna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Uzasadnienie postanowienia wydawane przez organ II instancji powinno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w zażaleniu. Prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno bowiem umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Zasada przekonywania nabiera szczególnego znaczenia w przypadku podejmowania przez organy negatywnych z punktu widzenia strony rozstrzygnięć, które powinny być przekonująco i jasno uzasadnione. Istotną rolę w omawianym zakresie przypisuje się uzasadnieniu postanowienia na które przysługuje zażalenia, które to uzasadnienia stanowi integralną część takiego postanowienia i jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania administracyjnego z poszanowaniem reguł wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. w zw, z art. 126 k.p.a. uzasadnienie faktyczne postanowienia powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia, z przytoczeniem przepisów prawa. Legalność postanowienia wymaga bowiem jego zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Zasada przekonywania nie jest realizowana, gdy organ pominie milczeniem większość twierdzeń strony lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organ drugiej instancji nie wypełnił ciążących na nim obowiązków wynikających z art. 15 k.p.a., art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. 8 § 1 i 11 k.p.a. W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, czy organ ten rozpoznał sprawę w jej całokształcie tj. w zakresie wszystkich przesłanek wznowionych powołanych we wniosku Skarżących, czy też swoje rozstrzygnięcie ograniczył do zbadania wystąpienia przesłanek formalnych wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Przypomnieć należy, iż Skarżący wnioskiem z 15 października 2024 r. zwrócili się o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 25 lipca 2023r. znak [...] z uwagi za zaistnienie przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. Zdaniem skarżących decyzja z 25 lipca 2023 r. została oparta na sfałszowanym oświadczeniu o tytule prawnym do dysponowana nieruchomością na cele budowlane ( przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. ), a ponadto ujawniono nową okoliczność nieznaną organowi w dacie wydania tej decyzji, którą było sfałszowanie przez M. J. oświadczenia o posiadanym tytule prawnym do dysponowana nieruchomością na cele budowlane (przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). W treści wniosku zaznaczono też, iż "wnioskodawcy nie brali udziału w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z dnia 25 lipca 2023 r. bez swojej winy", co jak wynika z uzasadnienia postanowienia z 25 lutego 2025 r. organ I uznała, za powołanie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W uzasadnieniu swojego postanowienia PINB w [...] odniósł się do podniesionych we wniosku przesłanek opartych na art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a i wyjaśnił dlaczego postępowania w zakresie tych przesłanek nie zostać wznowione. W piśmie z 20 kwietnia 2025r pełnomocnik Skarżących doprecyzował, iż podstawę do wznowienia postanowienia stanowił art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 k.p.a. Analiza uzasadnienia postanowienia WWINB z 2 czerwca 2025r. prowadzi natomiast do wniosku, iż organ ten dostrzegając co prawda, że wniosek o wznowienie postępowania oparty był na przesłankach wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 k.p.a. to jednak swoje rozważania o braku podstaw do wznowienia postępowania ograniczył jedynie do przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ ten zauważył, że Skarżący nie brali udziału w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją PINB z 25 lipca 2023 r. przytaczając i podkreślając przy tym brzmienie art. 149 § 2 k.p.a., określającego termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Następnie WWINB wskazał, że najpóźniej 13 maja 2024r Skarżący wiedzieli o ww. decyzji PINB z 25 lipca 2023 r., a zatem wniosek o wznowienie postępowania został złożony 5 miesięcy od momentu powzięcia wiedzy o okolicznościach stanowiących podstawę złożenia wniosku. WWINB wyraził przy tym stanowisko, że odmowa wznowienia postępowania jest zasadna, ale z innych powodów niż wskazał organ I instancji. Wobec tak skonstruowanego uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie jest bezpodstawny zarzut Skarżących, iż organ II instancji skupił się na jednej przesłance wznowienia (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) i na jej podstawie ocenił terminowość całego wniosku. Zdaniem Sądu treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia zawiera tyle niejednoznaczności i niedomówień, że nie można zrekonstruować motywów, którymi kierował się organ wydając to rozstrzygniecie. WWINB w uzasadnieniu swojego postanowienia podkreślił też, iż "wnioskujący nie był stroną postępowania zwykłego" niemniej nie wyjaśnił jednoznacznie czy za odmową wznowienia postępowania z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. stała ocena, iż H. G. i A. G. nie byli stroną postępowania zakończonego decyzją ostateczna PINB z 25 lipca 2023 r., czy też upływ pięciu miesięcy od daty powzięcia przez nich informacji o wydaniu tej decyzji do dnia złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Tak sformułowane uzasadnienie prowadzi zatem do wniosku, że organ ten uchylił się od rozpoznania sprawy w całokształcie i rozważenia wystąpienia wszystkich przesłanek do wznowienia postępowania podniesionych przez Skarżących we wniosku z 15 października 2024r tj. tych opartych na art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. Zdaniem Sądu sytuacja, w której organ odwoławczy uchyla się od wyjaśnienia swojego stanowiska w rozpoznawanej sprawie, nie wyraża jednoznacznie własnych ocen, pomija tym samym zarzuty zażalenia, prowadzi nie tylko do naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. 128 k.p.a. ale też do naruszenia zasady wynikającej z art. 15 k.p.a. oraz pozostaje w sprzeczności z regułami wynikającymi z art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. Rozpoznając zażalenie Skarżących WWINB działał niestarannie, co nie daje gwarancji zachowania standardów działania administracji i publicznej wyrażonych w powołanych wcześniej art. 8 i art. 11 k.p.a. Zauważenia przy tym wymaga, że w rozpoznawanej sprawie kluczowe stało się właśnie odniesienie do zarzutów zażalenia, skoro Skarżący wskazywali na błędną ocenę co ustalenia początku biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyn określonych art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. Nie można zatem wykluczyć, że gdyby organ rozpatrzył zażalenie wywiązując się z obowiązku ponownego rozpatrzenia całości kwestii procesowej będącej przedmiotem rozstrzygnięcia w zaskarżonym postanowieniu organu I instancji to poczynione oceny mogłyby go doprowadzić do innego rozstrzygnięcia. Jednocześnie wyjaśnić należy, że ustaleń w tym zakresie nie może dokonywać rozpoznający sprawę Sąd, gdyż sprawuje on jedynie kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rolą sądu administracyjnego nie jest "zastępowanie" organu w jego obowiązkach i rozstrzyganie za niego konkretnej sprawy objętej skargą. To obowiązkiem organu administracji publicznej (a nie sądu) jest jej rozpatrzenie i wydanie zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa właściwego rozstrzygnięcia kończącego postępowanie (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2018 r. , sygn. akt: II OSK 1419/17). Z tych też przyczyn, z uwagi na konieczność ponownego rozpoznania zażalenia Skarżących w całokształcie, Sąd nie odniósł się do zarzutów skargi dotyczących prawidłowości oceny prawnej wyrażonej w postanowieniu organu I instancji. Sąd nie podzielił nadto zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez umożliwienia Skarżącym wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i niezawiadomieniu Skarżących o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wyjaśniono, iż dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy ( por. m.in. wyroki NSA z 27 listopada 2024 r. o sygn. akt III OSK 5606/21, WSA w Poznaniu z 12 grudnia 2024 r. o sygn. akt IV SA/po 715/24, WSA w Krakowie z 10 grudnia 2024 r. o sygn. akt III SA/Kr 659/24 – dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl). W zarzutach skargi, pełnomocnik Skarżących nie wskazał, jakiej konkretnej czynności procesowej mogącej mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia nie dokonał w następstwie niezawiadomienia go przed wydaniem postanowienia. Przypomnieć należy, iż zaskarżone postanowienie zapadło we wstępnej fazie postępowania wznowieniowego w którym organ co do zasady bada jedynie istnienie formalnych przesłanek wznowienia, a nie rzeczywiste istnienie przesłanki wznowieniowej. Czynności wyjaśniające w tej fazie postępowania są zatem ograniczone do ustalenia spełnienia warunków formalnych wznowienia postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."), uchylił zaskarżone postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z 2 czerwca 2025 r. o nr [...] albowiem zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj art. 8 ust. 1, art. 11, art. 15 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie prowadząc postępowanie WWINB zastosuje się do wskazówek zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W szczególności zgodnie z zasadą dwuinstancyjności ponownie rozpatrzy zażalenie odnosząc się do całości kwestii będącej przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji. Obowiązkiem WWINB będzie szczegółowe wyjaśnienie przesłanek rozstrzygnięcia, odniesienie się do zarzutów zażalenia, przy tym argumentacja musi odnosić się do brzmienia konkretnych przepisów zestawionych z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Skargę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. O kosztach postępowania, na które składa się kwota wpisu od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 §1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.)