II SA/Po 539/08

Katarzyna Witkowicz-Dwornicka – Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 sierpnia 2008r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J.K. na pismo Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wysokości opłat za finansowanie wywozu i utylizacji odpadów postanawia 1. zwolnić J.K. od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla J.K. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Referendarz sądowy /-/ K.Witkowicz-Dwornicka Skarżący J.K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie. We wniosku o prawo pomocy złożonym na urzędowym formularzu skarżący oświadczył, że jest rencistą, żyje w ubóstwie po opłaceniu rachunków, kosztów socjalnych i wykupieniu leków. Podał, że cierpi na cukrzycę. Oświadczył, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną. Utrzymują się z rent w wysokości [...] zł i [...] zł, co łącznie daje kwotę [...] zł miesięcznie. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku skarżący podał, że dysponuje domem o powierzchni [...] m², mieszkaniem [...] m² i działką rzemieślniczą o powierzchni [...] m². Z uwagi na treść wniosku, zwłaszcza na posiadany majątek nieruchomy w postaci działki rzemieślniczej, skarżący został wezwany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i finansowego. W odpowiedzi oświadczył, że nie ma innych stałych miesięcznych dochodów, prócz swojej renty w wysokości [...] zł i renty żony w wysokości [...] zł miesięcznie. Wskazał wyraźnie, że nie ma możliwości podjęcia dodatkowej pracy oraz ani skarżący, ani jego żona nie prowadzą działalności gospodarczej. Oświadczył, że nie dysponują rachunkiem bankowym. Podał, że żyje w ubóstwie. Wnioskodawca załączył kserokopię orzeczenia lekarskiego o niezdolności do pracy orzeczonej do października 2008r. Skarżący zwrócił się o zasądzenie zwrotu kosztów za listy, kserokopie dokumentów i innych kosztów związanych ze sprawą. W świetle treści przepisu art. 244 §1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy pranego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 1 cytowanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić należności sądowych nawet w części (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci). Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach oraz jego uzupełnienia wynika, że sytuacja skarżącego pozwala na przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Uzyskuje wprawdzie stałe miesięczne dochody z tytułu renty, ale w wysokości, która nie pozwala nawet na pokrycie niezbędnych bieżących wydatków jego utrzymania. Z uwagi na dolegliwości zdrowotne wnioskodawca zmuszony jest ponosić zwiększone wydatki niezbędnego utrzymania oraz nie ma możliwości podjęcia dodatkowej pracy. Wprawdzie skarżący posiada majątek nieruchomy, który co do zasady pozbawia możliwości skorzystania z prawa pomocy, bowiem stanowi źródło dodatkowego zarobkowania, jednak możliwości te muszą być realne. Zgodnie z oświadczeniem, wnioskodawca przeznacza posiadaną nieruchomość jedynie na cele mieszkalne. Wskazał wyraźnie, że ani on, ani jego żona nie prowadzą żadnej działalności gospodarczej. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że wnioskodawca nie ma możliwości uiszczenia kosztów sądowych nawet w części. Jednocześnie podkreślić należy, że zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje opłaty sądowe oraz zwrot wydatków (art. 211 cytowanej ustawy). Zgodnie z przepisem art. 212 §1 cytowanej ustawy opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna, a do zwrotu wydatków zalicza się w szczególności należności tłumaczy i kuratorów w danej sprawie oraz koszty ogłoszeń oraz diet i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonywania czynności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w przepisach (art. 213 pkt 1 i 2 powyżej cytowanej ustawy). Wobec tego przyznane wnioskodawcy prawo pomocy nie obejmuje zwrotu kosztów, tj. za listy, kserokopie dokumentów, których skarżący się domaga. Przedstawiona przez wnioskodawcę sytuacja finansowa wskazuje, że nie ma możliwości wygospodarowania środków na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Należało, zatem uwzględnić wniosek o prawo pomocy i w tym zakresie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie. Referendarz sądowy /-/ K.Witkowicz-Dworniacka