II SA/Po 539/17

Dnia 26 października 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Natalia Sikorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2017 roku sprawy ze skargi B. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2017 roku nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę Decyzją z dnia [...] marca 2017 r., [...] Wojewoda (zwany dalej "Wojewodą"), po rozpoznaniu odwołania B. M., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (zwanego dalej "Starostą") z dnia [...] lutego 2017 r., 101/wojmiek3999/02/17 w przedmiocie utraty przez odwołującego się statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 lutego 2017 r. Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach. Z akt administracyjnych wynika, że dnia [...] października 2016 r. B. M. zarejestrował w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. się jako osoba bezrobotna. W karcie rejestracyjnej wskazał, że ma wykształcenie średnie zawodowe – technik elektronik. Przedstawił także historię swojego zatrudnienia i okazał stosowne umowy i zaświadczenia (k. 15-24 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Decyzją z dnia 24 listopada 2016 r., [...] ([...]) Starosta orzekł o uznaniu B. M. z dniem [...] października 2016 r. za osobę bezrobotną. Odmówił zarazem przyznania wnioskodawcy prawa do zasiłku. Jako podstawę decyzji organ powołał art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (na datę decyzji tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 645 ze zm., obecnie akt ten opublikowano w Dz. U. 2017 r., poz. 1065 ze zm. – uw. Sądu; dalej "u.p.z.") (k. 14 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Dnia 1 lutego 2017 r. Powiatowy Urząd Pracy we W. wystawił trzy skierowania do pracy (propozycje) obejmujące pracę w [...] sp. z o.o. na stanowisku kierowca, operator wózków jezdniowych (widłowych), [...] sp. z o.o. na stanowisku pakowacz ręczny oraz u pracodawcy E. I. na stanowisku sprzedawcy w stacji benzynowej (k. 9-11 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Z karty stawiennictwa w urzędzie pracy wynika, że dnia [...] lutego 2017 r. B. M. odmówił przyjęcia zaproponowanych mu ofert pracy i złożył oświadczenie (k. 12 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Z oświadczenia tego wynika, iż w ocenie skarżącego przedstawione mu oferty nie pokrywają się z jego kwalifikacjami i umiejętnościami. Praca jako operator wózków jezdniowych (widłowych) przekracza jego umiejętności i doświadczenie, ponieważ na wózkach takich pracował 10 lat wcześniej, miały one napęd elektryczny i były prowadzone ręcznie. B. M. wyjaśnił też, że zajmuje się pisaniem autorskim i prowadzeniem bloga. Posiada licencje autorskie na wydane 2 książki, jednak do tej pory nie uzyskał z tego tytułu wynagrodzenia. Cały czas jest aktywny, zajmuje się między innymi organizowaniem warsztatów, z których, jako osoba szkoląca, ma szansę otrzymać wynagrodzenie. Skarżący dodał, że nie wyklucza przyjęcia ofert pracy, jednak musza one spełniać warunki jego umiejętności i predyspozycji do pracy; tylko wtedy zaproponowana praca będzie miała sens i pozwoli mu na stałe zatrudnienie (k. 8 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., [...] Starosta orzekł o utracie przez B. M. statusu osoby bezrobotnej. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 3 i ust. 4ca u.p.z. Organ wskazał, że B. M. odmówił bez uzasadnionej przyczyny podjęcia odpowiedniej pracy (k. 6 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W decyzji zaznaczono też, że utrata statusu osoby bezrobotnej następuje na okres 120 dni. W odwołaniu skarżący stwierdził, że sprawa pozbawienia go statusu osoby bezrobotnej związana jest z działaniami urzędników Ośrodka Pomocy Społecznej we W. oraz Urzędu Miasta i Gminy we W., których celem jest pozbawienie go godności. Zwrócił uwagę, że obecne działania organu charakteryzują się podobieństwem do wcześniejszego rozstrzygnięcia o utracie przez niego statusu osoby bezrobotnej, które zostało uchylone przez Wojewodę. Następnie B. M. zaznaczył, że jest gotowy do podjęcia odpowiedniej pracy i cały czas czyni w tym zakresie starania. Zaznaczył, że planuje zająć się pisaniem książek i wiązać z tym resztę życia. Odpowiadałaby mu praca na rynku medialnym. Zdaniem B. M. Powiatowy Urząd Pracy zamiast wspierać go i znaleźć odpowiednią pracę, która długofalowo pozwoli mu zakończyć okres bezrobocia, kieruje go do prac prostych i leniwych. Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. Wojewoda utrzymał rozstrzygnięcie Starosty w mocy na podstawie art. 138 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę decyzji tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., obecnie Dz. U. z 2017 r., poz. 1257). Powołując się na art. 33 ust. 4 pkt 3 u.p.z. wskazał, że odmowa podjęcia zaproponowanego zatrudnienia przez osobę bezrobotną powinna opierać się na uzasadnionych i weryfikowalnych argumentach. Wojewoda zaznaczył też, że w art. 2 ust. 1 pkt 16 u.p.z.p. zdefiniowano pojęcie "odpowiedniej pracy". W tym kontekście odmowę przyjęcia zaproponowanych ofert Wojewoda uznał za nieuzasadnioną. W skardze B. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przywrócenie mu statusu osoby bezrobotnej. Wyjaśnił, że Wojewoda pominął jego oświadczenie z dnia 1 lutego 2017 r., które złożył w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 1 lutego 2017 r. Poinformował on wówczas o podwyższeniu kwalifikacji zawodowych, a organ miał obowiązek zmienić jego profil osoby bezrobotnej. B. M. podkreślił ponownie, że wydał dwie książki ("[...]", "[...]") oraz prowadzi bloga "[...].pl". Informował urzędnika Urzędu Pracy o tym, że przedstawione oferty nie są dostosowane do jego kwalifikacji i doświadczenia zawodowego i że jest zainteresowany podjęciem współpracy z firmami profilu medialnego lub chociażby rozpoczęciem stażu w tego rodzaju podmiocie. Zdaniem skarżącego organ nie podjął starań w celu odbycia z nim merytorycznej rozmowy. Przedstawiono mu tylko oferty pracy i wskazano, że jeżeli ich nie przyjmie, straci status osoby bezrobotnej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. W trakcie rozprawy pełnomocnik skarżącego dodał, że przedstawione skarżącemu propozycje pracy dotyczyły zakładów zlokalizowanych w znacznym oddaleniu od jego miejsca zamieszkania, co w połączeniu ze słabymi połączeniami komunikacji publicznej uzasadniało odmowę ich przyjęcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie opiera się na usprawiedliwionych podstawach. W sprawie nie są przedmiotem sporu istotne okoliczności faktyczne, takie jak to, że B. M. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna oraz, że dnia [...] lutego 2017 r. przedstawiono mu trzy oferty pracy obejmujące pracę w [...] sp. z o.o. na stanowisku kierowca-operator wózków jezdniowych (widłowych), [...] sp. z o.o. na stanowisku pakowacz ręczny oraz u pracodawcy E. I. na stanowisku sprzedawcy w stacji benzynowej (k. 9-11 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Sporne jest jedynie to, czy odmowa przyjęcia zaproponowanych ofert pracy może być uznana za usprawiedliwioną ze względu na przyczyny wskazywane organowi przez skarżącego w toku postępowania. W pismach składanych w toku postępowania administracyjnego oraz przed sądem B. M. twierdzi, że odmowa przyjęcia przez niego propozycji pracy była uzasadniona. Jego zdaniem należało uwzględnić fakt podwyższenia przez niego kwalifikacji zawodowych, zwłaszcza związanych z prowadzeniem bloga i wydaniem książek. Skarżący przekonywał, że satysfakcjonowałaby go prace w takim właśnie profilu (medialnym), a ich podjęcie pozwoliłoby mu uzyskać trwałe zatrudnienie. Zaproponowane oferty obejmowały natomiast proste prace, które – jak należy wywieść z argumentacji B. M. – nie pozwalałyby mu na rozwój w kierunku zgodnym z zainteresowaniami i aktywnością. Przed wyjaśnieniem zasadniczego zagadnienia w sprawie Sąd wskazuje, że przyjmuje ze zrozumieniem twierdzenia skarżącego. Należy się zgodzić, że stanem pożądanym jest, aby Powiatowe Urzędy Pracy kierowały do osób bezrobotnych oferty pracy dla nich satysfakcjonujące, odpowiadające kwalifikacjom zainteresowanych oraz pozwalające na rozwój zawodowy i trwałe wyjście z bezrobocia. Zaistnienie takiego stanu rzeczy zależy od wielu czynników: dynamiki rynku pracy, wachlarza ofert zgłaszanych przez pracodawców, także – jak wskazuje skarżący – aktywności samego urzędu pracy. W tym miejscu trzeba jednak podkreślić, że przedstawiony postulat dotyczy szeroko rozumianej działalności instytucji rynku pracy. Nawet więc krytyczna ocena działalności tych instytucji wyrażana przez zainteresowanego nie może stanowić wystarczającej podstawy do skutecznego podważenia ich kompetencji. W każdym przypadku należy bowiem uwzględnić, jakie przesłanki działania organu wynikają z przepisu prawa i zweryfikować, czy zostały one spełnione. Decyzję o utracie przez B. M. statusu bezrobotnego oparto na art. 33 ust. 4 pkt 3 u.p.z. W myśl tego przepisu Starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy (dodać w tym miejscu należy, że w przypadku pierwszej odmowy pozbawienie statusu bezrobotnego następuje na okres 120 dni). Przywołana regulacja stanowi o "odpowiedniej pracy". Oznacza to: "zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, które podlegają ubezpieczeniom społecznym i do wykonywania których bezrobotny ma wystarczające kwalifikacje lub doświadczenie zawodowe lub może je wykonywać po uprzednim szkoleniu albo przygotowaniu zawodowym dorosłych, a stan zdrowia pozwala mu na ich wykonywanie oraz łączny czas dojazdu do miejsca pracy i z powrotem środkami transportu zbiorowego nie przekracza 3 godzin, za wykonywanie których osiąga miesięczne wynagrodzenie brutto, w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy" (art. 2 ust. 1 pkt 16 u.p.z.). B. M. jest osobą o wykształceniu średnim zawodowym – technik elektronik. Zaproponowano mu trzy oferty pracy na stanowiskach operatora wózków jezdniowych (widłowych), pakowacza ręcznego i sprzedawcy w stacji benzynowej. Prace te spełniały kryteria prawne odpowiedniej pracy, gdyż skarżący, jako osoba mająca średnie wykształcenie techniczne, miał wystarczające kwalifikacje do ich wykonywania. Pewne wątpliwości w tym zakresie B. M. zgłaszał tylko w odniesieniu do oferty operatora wózków widłowych, jednakże należy pamiętać, że była to jedna z trzech ofert. Oferowane prace miały być też świadczone w odpowiedniej odległości od miejsca zamieszkania. Na podstawie powszechnie dostępnych danych można z łatwością ustalić, że siedziby zakładów pracy objętych ofertami z dnia [...] lutego 2017 r. znajdowały się ok. 10 kilometrów ([...] – [...] sp. z o.o., Stacja benzynowa I. I.), a najdalej ok. [...] kilometrów ([...] – [...] sp. z o.o.) od miejsca zamieszkania skarżącego ([...]). Mając na uwadze powyższe należy więc stwierdzić, że B. M., będącemu osobą bezrobotną, przedstawiono odpowiednie oferty pracy. Zdaniem Sądu nieuzasadnione są natomiast powody, dla których skarżący odmówił przyjęcia skierowanych do niego ofert. Twierdzi on, że podwyższył swoje kwalifikacje i jest autorem książek i bloga. Sąd nie kwestionuje, że są to cenne i satysfakcjonujące pola aktywności, jednakże ich podjęcie samo w sobie nie stanowi wystarczającej podstawy do odmowy przyjęcia ofert pracy przez osobę bezrobotną, jeżeli jest ona zdolna do ich wykonywania. Należy mieć świadomość, że skarżącego nie należy oceniać li tylko przez pryzmat statusu osoby pozbawionej pracy. Był on osobą przede wszystkim zarejestrowaną jako bezrobotna. Osoba taka podlega między innymi finansowanemu ze środków publicznych ubezpieczeniu zdrowotnemu. Status bezrobotnego daje zatem określone uprawnienia, które łączą się z określonymi obowiązkami osoby zarejestrowanej. Jednym z najistotniejszych obowiązków jest podjęcie oferowanej pracy, jeżeli jest ona odpowiednia w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 16 u.p.z. Skoro zatem B. M. pozostawał bez pracy, to jego obowiązkiem było podjęcie każdego zatrudnienia, do którego posiadał wystarczające kwalifikacje. Jego krytyczna ocena charakteru oferowanych prac nie uchylała tego obowiązku. Zaznaczyć trzeba, że Powiatowy Urząd Pracy nie ograniczał skarżącego w poszukiwaniu pracy na rynku medialnym. Skoro jednak skarżący takiej pracy skutecznie nie uzyskał i nadal posiadał statusu bezrobotnego, to ciążył na nim obowiązek podjęcia innych ofert pracy. Nie ma przy tym prawnego znaczenia, że były one dla zainteresowanego mniej satysfakcjonujące. Zaznaczyć trzeba, że art. 2 ust. 1 pkt 16 u.p.z. stanowi o pracy, dla której podjęcia bezrobotny "ma wystarczające kwalifikacje". Twierdzenie więc, że praca jest "poniżej kwalifikacji", w każdym razie gdy chodzi o kwalifikacje nieudokumentowane ukończonymi studiami czy szkoleniami zawodowymi, nie może być uznane za uzasadnioną przyczynę odmowy zatrudnienia w rozumieniu art. 33 ust. 4 pkt 3 u.p.z. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Skarga podlegała więc oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).