II SA/Po 54/25
WyrokWSA w Poznaniu2025-05-22
Skład orzekający: Tomasz Świstak, Edyta Podrazik, Robert Talaga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych w zakresie terapii psychologicznej oraz ustalenie odpłatności za te usługi w określonym okresie były zgodne z prawem, biorąc pod uwagę sytuację faktyczną i prawną strony?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy przyznania terapii psychologicznej oraz ustalenia odpłatności, uznając, że organy naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a.) poprzez niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie zapewnienia terapii psychologicznej w szkole oraz możliwości korzystania z terapii w ramach NFZ, a także poprzez nierozważenie zastosowania § 6 rozporządzenia MPS dotyczącego zwolnienia z odpłatności w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie, uznając przyznane usługi i odpłatność za wcześniejszy okres za zgodne z prawem.Stan faktyczny
Strona wniosła o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych dla dziecka, w tym terapii psychologicznej. Organ I instancji przyznał część usług, ale odmówił terapii psychologicznej, uznając ją za zapewnioną w szkole, i ustalił odpłatność. SKO utrzymało decyzję w mocy. WSA uchylił decyzję w części dotyczącej odmowy terapii psychologicznej i odpłatności, uznając naruszenia przepisów postępowania. Skarżący kwestionował odmowę terapii psychologicznej oraz wysokość odpłatności, wskazując na trudną sytuację materialną i zwiększone potrzeby.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta M. K. w części dotyczącej odmowy przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych w zakresie terapii psychologicznej oraz w części dotyczącej ustalenia odpłatności za przyznane usługi w okresie od 1 marca 2024 r. do 17 grudnia 2024 r. Oddalenie skargi w pozostałym zakresie.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Robert Talaga Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2025 r. sprawy ze skargi ma M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta M. K. z dnia 20 lutego 2024 r., znak [...] w części, w jakiej odmówiono przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych w zakresie terapii psychologicznej oraz w części dotyczącej ustalenia odpłatności za przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze w okresie od 1 marca 2024 r. do 17 grudnia 2024 r. 2) w pozostałym zakresie skargę oddala.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO", "Kolegium") decyzją z 27 listopada 2024 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania T. B. reprezentowanego przez matkę A. M. od decyzji Prezydenta M. K. z 20 lutego 2024 r., znak [...], w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.
Wnioskiem z 22 grudnia 2023 r. strona zwróciła się do Prezydenta M. K. o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych dla dzieci i młodzieży upośledzonej umysłowo lub wykazujących inne przewlekłe zaburzenia czynności psychicznych w postaci: - rehabilitacji 1 godzina tygodniowo, - hipoterapii 1 godzina tygodniowo, - terapii poznawczo-behawioralnej 1 godzina tygodniowo, a także – treningu umiejętności społecznych (TUS) 1 godzina tygodniowo.
Prezydent M. K. decyzją z 20 lutego 2024 r., znak [...], na podstawie art. 2 ust. 1, art. 18 ust. 1 pkt 3, art. 50 ust. 2 ust. 4 i ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm. dalej: "u.p.s.") § 2 i § 4 ust. 1-6, § 5 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 189, poz. 1598 ze zm., dalej: "rozporządzenie MPS"), § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1296) oraz art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a."), w pkt 1 sentencji przyznał specjalistyczne usługi opiekuńcze na okres od 21 lutego 2024 r. do 17 grudnia 2024 r. w łącznej ilości 12 godzin miesięcznie, tj.:
a) specjalistyczne usługi opiekuńcze w wymiarze 4 godzin miesięcznie według harmonogramu ustalonego przez wykonawcę polegające na rehabilitacji fizycznej i usprawnianiu w różnych formach terapii zaburzonych funkcji organizmu w zakresie nieobjętym przepisami ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2561 ze zm.),
b) specjalistyczne usługi opiekuńcze w wymiarze 8 godzin miesięcznie według harmonogramu ustalonego przez wykonawcę polegające na: - uczeniu i rozwijaniu umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, w tym zwłaszcza kształtowaniu umiejętności zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i umiejętności społecznego funkcjonowania, motywowaniu do aktywności, wsparciu psychologicznym, rozmowach terapeutycznych, - wspieraniu psychologiczno-pedagogicznym i edukacyjno-terapeutycznym zmierzającym do wielostronnej aktywizacji osoby korzystającej ze specjalistycznych usług, - zapewnieniu dziecku z zaburzeniami psychicznymi dostępu do zajęć rehabilitacyjnych i rewalidacyjno-wychowawczych;
w pkt 2 sentencji ustalił odpłatność w okresie od 21 lutego do 29 lutego 2024 r. w wysokości 15,00 zł za godzinę usługi, której pełny koszt wynosi 100 zł; w pkt 3 sentencji ustalił odpłatność w okresie od 1 marca do 17 grudnia 2024 r. w wysokości 45,00 zł za godzinę usługi, której pełny koszt wynosi 100,00 zł; w pkt 4 sentencji nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że T. B. jest osobą niepełnosprawną. Od 1 września 2023 r. jest uczniem klasy pierwszej Technikum [...] w K. , gdzie uczestniczy w zajęciach rewalidacyjnych w wymiarze 2 godzin tygodniowo. Matka chłopca A. M. oświadczyła, że oczekuje dla syna specjalistycznych usług opiekuńczych w wymiarze 4 godzin miesięcznie w zakresie rehabilitacji ruchowej i 12 godzin miesięcznie świadczonych przez: - hipoterapeutę (4 godziny), - psychologa (4 godziny), - terapeutę TUS (4 godziny). Zgodnie z dokumentami zebranymi w sprawie T. B. ma zdaniem organu świadczone zajęcia z psychologiem w szkole w wymiarze 1 godziny tygodniowo (4 godzin miesięcznie). Z oddziaływań w ramach NFZ nie korzysta. W przypadku, gdy zakres wskazanych przez lekarza usług (terapia psychologiczna) jest realizowany przez podmiot zobowiązany w całości – potrzeby są zaspokojone. Świadczenia, które ustawowo zapewniane są w ramach innych systemów nie mogą być zastępowane świadczeniami z pomocy społecznej. Wobec powyższego uwzględniając potrzeby strony, a także biorąc pod uwagę zaświadczenie lekarskie określające rodzaj i zalecaną liczbę godzin oraz zakres usług realizowany przez podmioty zobowiązane przyznano specjalistyczne usługi opiekuńcze w wymiarze: - 4 godzin miesięcznie zajęcia z hipoterapii, - 4 godzin miesięcznie zajęcia TUS.
W dalszej części organ I instancji wskazał, że łączny dochód rodziny wynosił [...] zł, co na osobę stanowi kwotę [...] zł i mieści się powyżej 220-250% kryterium dochodowego określonego w rozporządzeniu MPS, a więc daje odpłatność w kwocie 15,00 zł za 1 godzinę specjalistycznych usług opiekuńczych w lutym 2024 r. W związku ze wzrostem kwoty świadczenia pielęgnacyjnego od stycznia 2024 r. nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej rodziny. Łączny dochód rodziny wyniósł [...] zł, co na osobę stanowi kwotę [...]zł i mieści się powyżej 300-400% kryterium dochodowego określonego w rozporządzeniu MPS, co daje odpłatność w kwocie 45,00 zł za 1 godzinę specjalistycznych usług opiekuńczych od marca 2024 r.
W odwołaniu strona wskazała, iż nie zgadza się na odpłatność za specjalistyczne usługi opiekuńcze ustaloną od 1 marca 2024 r., wskazując na trudną sytuację osobistą i majątkową. Ponadto, zakwestionowała zbyt małą ilość godzin. Wnioskowała łącznie 12 godzin miesięcznie. Nie otrzymała 4 godzin na terapię poznawczo-behawioralną, którą wskazał lekarz. Odwołująca się zakwestionowała, by terapia z psychologiem odbywała się na terenie szkoły 4 razy w miesiącu. W szkole jest psycholog, ale tylko do problemów doraźnych i nie prowadzi terapii dla strony. Strona zwróciła się także o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.
Postanowieniem z 17 kwietnia 2024 r., nr [...], SKO odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Kolejnym postanowieniem z tego samego dnia, nr [...], Kolegium stwierdziło natomiast uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z 12 września 2024 r., sygn. akt II SA/Po 406/24, uchylił postanowienie organu II instancji dotyczące odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z kolei prawomocnym wyrokiem z 12 września 2024 r., sygn. akt II SA/Po 407/24, Sąd uchylił postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Postanowieniem z 27 listopada 2024 r., nr [...], Kolegium przywróciło termin do wniesienia odwołania.
SKO w decyzji przywołanej na wstępie niniejszego uzasadnienia odwołało się do art. 50 u.p.s. i podniosło, że organ I instancji – uwzględniając całokształt okoliczności sprawy – w znacznej części uwzględnił oczekiwania odwołującego, nie przyznając jedynie usług w zakresie 1 godziny tygodniowo świadczonej przez psychologa. Rozstrzygnięcie to zostało w sposób wyczerpujący i przekonywujący umotywowane. Poczynione ustalenia w zakresie otrzymywanej przez odwołującego pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkole podstawowej, do której uczęszcza, oraz istnienia możliwości korzystania przez niego z zajęć prowadzonych przez placówkę oświatową lub placówkę służby zdrowia, w tym finansowanych w ramach NFZ, z których odwołujący nie korzysta, przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego należy ocenić jako trafne. Organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko organu I instancji. Zdaniem organu II instancji w toku postępowania dokonano wnikliwej oceny sytuacji odwołującego, w tym w zakresie możliwości zabezpieczenia jego potrzeb w ramach systemu oświaty i służby zdrowia. W sposób prawidłowy wyważono interes społeczny i słuszny interes strony, uwzględniając wniosek w części. Odmowa przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych w oczekiwanym zakresie została umotywowana i brak jest dowolności przy rozpoznaniu sprawy.
Kolegium podniosło, że specjalistyczne usługi opiekuńcze jako świadczenie z pomocy społecznej służą m.in. zapewnieniu dostępu do zajęć rehabilitacyjnych i rewalidacyjno-wychowawczych w wyjątkowych przypadkach, jeżeli brak jest możliwości uzyskania dostępu do zajęć, o których mowa w art. 7 ustawy z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2123 ze zm., dalej: "u.o.z.p."). Są one zapewniane przez gminę, gdy w innych formach uzyskanie odstępu do zajęć nie jest możliwe, przy czym samo faktyczne niekorzystanie przez zainteresowanego z zajęć w ramach NFZ nie jest jednoznaczne z brakiem takiej możliwości.
W ocenie SKO organ I instancji prawidłowo ustalił także miesięczny dochód rodziny w listopadzie 2023 r. na kwotę [...]zł, co na osobę stanowi kwotę [...]zł, a w lutym 2024 r. – w związku ze zmianą wysokości świadczenia pielęgnacyjnego – na kwotę [...]zł, co w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł. Kwoty te stanowią odpowiednio 249% i 305% kryterium dochodowego w wysokości 776,00 zł. Wskazując na treść § 4 pkt 3 rozporządzenia MPS słusznie ustalono odpłatność za godzinę specjalistycznych usług opiekuńczych w okresie od 21 lutego do 29 lutego 2024 r. w wysokości 15,00 zł za godzinę usługi, a w okresie od 1 marca do 17 grudnia 2024 r. w wysokości 45,00 zł za godzinę usługi (odpowiednio 15% i 45% z 100,00 zł).
W skierowanej do tut. Sądu skardze działający przez przedstawiciela ustawowego skarżący T. B., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, zarzucił naruszenie: 1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy: a) art. 7 K.p.a. w zw. z art. 14 u.p.s., przez załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego jako obywatela, b) art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 14 u.p.s. przez naruszenie zasady swobodnej oceny materiału dowodowego poprzez nieuwzględnienie dowodów: - ze sprostowania wystawionego przez dyrektora Technikum [...] w K. z 19 stycznia 2024 r., - oświadczeń podczas wywiadu środowiskowego co do stanu finansowego i kosztów utrzymania, c) art. 80 K.p.a. w zw. z art. 14 u.p.s. przez nieprawidłową ocenę, że na podstawie całokształtu materiału dowodowego skarżący nie ma prawa do terapii psychologicznej poznawczo-behawioralnej ponieważ otrzymał inną pomoc, d) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przez błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, e) art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przez jego niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonej decyzji, 2) art. 50 ust. 1 i 2 u.p.s. przez nieprzyznanie usług w zakresie terapii psychologicznej poznawano-behawioralnej.
Jednocześnie skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z załączonych do skargi dokumentów.
Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
W piśmie z 20 maja 2025 r. wyznaczony z urzędu dla skarżącego pełnomocnik procesowy podtrzymał twierdzenia i wnioski zawarte w skardze wskazując, że decyzja zaskarżona została w całości, a także zwrócił się o przeprowadzenie dowodu z decyzji Prezydenta M. K. z 17 lutego 2025 r., znak sprawy [...], celem wykazania, że w decyzji dotyczącej kolejnego okresu organ uwzględnił wniosek i na podstawie § 6 rozporządzenia MPS ustalił odpłatność usługi w kwocie 15 zł za 1 godzinę. W piśmie tym podniesiono, że skarżący spełnia wymogi z § 6 rozporządzenia MPS uprawniające do częściowego lub całkowitego zwolnienie z ponoszenia odpłatności. Skarżący wskazywał na zwiększone potrzeby, konieczność korzystania z różnych rodzajów usług specjalistycznych, zwiększone wydatki na leki, leczenie, rehabilitację, by te okoliczności zostały uwzględnione przez organ przy wydaniu decyzji. Tak się jednak nie stało i organ kierował się wyłącznie wskaźnikami, a nie realną sytuacją i potrzebami oraz możliwościami skarżącego i jego matki. Nie został poinformowany przez pracownika socjalnego, że musi złożyć wniosek w tym zakresie.
Na rozprawie przed tut. Sądem, która odbyła się 22 maja 2025 r., pełnomocnik skarżącego wniósł i wywiódł jak w skardze i w piśmie z 20 maja 2025 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga w części zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 27 listopada 2024 r., nr [...], a także poprzedzająca ją decyzja Prezydenta M. K. z 20 lutego 2024 r., znak [...], w części, w jakiej odmówiono przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych w zakresie terapii psychologicznej oraz w części dotyczącej ustalenia odpłatności z przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze w okresie od 1 marca 2024 r. do 17 grudnia 2024 r., wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego w rzeczonej części.
Materialnoprawną podstawę wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz rozporządzenia Ministra P. Społecznej z 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych.
Zgodnie z art. 50 u.p.s. osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych (ust. 1). Usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić (ust. 2). Specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym (ust. 4). Ośrodek pomocy społecznej albo centrum usług społecznych, o których mowa w ustawie z 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia (ust. 5). Rodzaje specjalistycznych usług opiekuńczych, kwalifikacje osób świadczących te usługi, warunki i tryb ustalania oraz pobierania opłat i warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia z tych opłat, określone zostały w przepisach rozporządzenia MPS.
Istota sporu do jakiego doszło w sprawie sprowadza się do dwóch zasadniczych zagadnień. Po pierwsze, odmowy przyznania na rzecz skarżącego specjalistycznych usług opiekuńczych w zakresie terapii psychologicznej (poznawczo-behawioralnej). Po drugie, ustalenia w okresie od 1 marca 2024 r. do 17 grudnia 2024 r. odpłatności za przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze według wskaźnika 45% ceny tej usługi za 1 godzinę.
Odnosząc się do pierwszego z zakreślonych zagadnień zauważyć na wstępie trzeba, iż lektura treści sentencji decyzji Prezydenta M. K. z 20 lutego 2024 r., znak [...], nie wskazuje, by organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu specjalistycznych usług opiekuńczych w zakresie terapii psychologicznej. Sentencja ta zawiera bowiem wyłącznie pozytywne dla skarżącego elementy rozstrzygnięcia, a więc obejmuje przyznane mu specjalistyczne usługi w zakresie rehabilitacji ruchowej, hipoterapii i zajęć TUS. Dopiero dalsza lektura treści uzasadnienia tej decyzji prowadzi do wniosku, iż obok tych pozytywnych rozstrzygnięć Prezydent M. K. orzekł także o odmowie przyznania skarżącemu specjalistycznych usług opiekuńczych w zakresie terapii psychologicznej, o co skarżący – działając przez przedstawiciela ustawowego – się ubiegał.
Już to budzi poważne zastrzeżenia w świetle zachowania wymogów z art. 107 § 1 pkt 5 i 6 K.p.a., z których wynika, iż decyzja zawierać powinna obok rozstrzygnięcia także uzasadnienie faktyczne i prawne. Organ nie powinien niejako ukrywać negatywnego dla strony rozstrzygnięcia w jej uzasadnieniu, lecz zobowiązany jest do jego jednoznacznego wyrażenia w sentencji decyzji. Takie zredagowanie decyzji nie tylko powoduje, iż będzie ona dla strony bardziej czytelna, lecz także umożliwi to stronie podejmowanie właściwych reakcji i w razie, gdyby strona nie zgadzała się z nią tylko w części otworzy możliwość jej skarżenia w tym właśnie zakresie. Nie jest to jednak jedyne zastrzeżenie procesowe, jakie można sformułować względem poddanej kontroli decyzji.
Stwierdzić bowiem także trzeba, że w sprawie w rozpatrywanym obecnie zakresie doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.
Na żadnym etapie postępowania nie zostało bowiem dostatecznie wyjaśnione, że okoliczności faktyczne tej sprawy w przypadku objętej wnioskiem terapii psychologicznej nie wpisują się w przesłanki zastosowania § 2 pkt 5 rozporządzenia MPS. Zgodnie z tym przepisem ustala się następujące rodzaje specjalistycznych usług dostosowanych do szczególnych potrzeb osób wymagających pomocy w formie specjalistycznych usług, wynikających z rodzaju ich schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym – zapewnienie dzieciom i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi dostępu do zajęć rehabilitacyjnych i rewalidacyjno-wychowawczych, w wyjątkowych przypadkach, jeżeli nie mają możliwości uzyskania dostępu do zajęć, o których mowa w art. 7 u.o.z.p. Regulacje, do których przepis ten się odwołuje, a więc zawarte w art. 7 u.o.z.p., przewidują m.in., że dla dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo bez względu na stopień upośledzenie organizuje się naukę i zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze, w szczególności w przedszkolach, szkołach, placówkach opiekuńczo-wychowawczych, ośrodkach rehabilitacyjno-wychowawczych, w domach pomocy społecznej i podmiotach leczniczych, a także w domu rodzinnym (ust. 1). Dla osób, o których mowa w ust. 1, organizuje się również rehabilitację leczniczą, zawodową i społeczną. Rehabilitacja i zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze są bezpłatne. Opieka niezbędna do prowadzenia rehabilitacji i zajęć rewalidacyjno-wychowawczych wchodzi w zakres tych czynności (ust. 2).
W kontrolowanej sprawie nie jest kwestionowane to, że skarżący powinien mieć zapewnioną terapię psychologiczną (poznawczo-behawioralną). Organ I instancji, a za nim Kolegium, przyjął jednak, że terapia ta jest zapewniona na rzecz skarżącego w Technikum [...] w K.. Z perspektywy zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego twierdzenie to uznać trzeba co najmniej za przedwczesne.
W zaświadczeniu z 21 grudnia 2023 r. wskazano, że skarżący jest uczniem Technikum [...] w K. i w roku szkolnym [...] nie ma zajęć terapeutycznych oraz zajęć rewalidacyjnych. W piśmie z 19 stycznia 2024 r. dyrektor techników w związku z błędną informacją dotyczącą zajęć rewalidacyjnych skarżącego przedstawił korektę: 1. zajęcia rewalidacyjne odbywają się 2 godziny w tygodniu, 2. zajęcia z języka obcego odbywają się 1 godzinę w tygodniu, 3. konsultacje z psychologiem odbywają się doraźnie raz w miesiącu.
Z zebranych w sprawie dokumentów nie wynika zatem wprost, by skarżący miał zapewnioną w Technikum [...] w K. objętą wnioskiem terapię psychologiczną. Wręcz przeciwnie skoro dokonana późniejszym pismem korekta odnosiła się jedynie do zajęć rewalidacyjnych, a nie do zajęć terapeutycznych, można mieć poważne wątpliwości, czy jakakolwiek terapia psychologiczna jest zapewniona.
Wątpliwości tych nie usuwa w żadnej mierze sporządzona 8 lutego 2024 r. notatka urzędowa z rozmowy z przedstawicielem Technikum [...] w K.. Zdaniem organów wynikać z niej miałoby, że zakres i wymiar zajęć rewalidacyjnych skarżącego przedstawia się następująco: - jedna godzina tygodniowo przeznaczona jest na zajęcia z nauczycielami przedmiotowymi, - jedna godzina tygodniowo przeznaczona jest na zajęcia z psychologiem.
Nie jest to zatem dowód równoważny dowodowi z dokumentu, którego notatka urzędowa nie powinna w tych okolicznościach zastąpić, lecz ponadto ma on niepełny charakter, bowiem w żadnym razie nie prowadzi do wykazania, że zajęcia z psychologiem, jakie odbywać się mają w ramach zajęć rewalidacyjnych, stanowią terapię poznawczo-behawioralnej. W tych okolicznościach celem jednoznacznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy organ I instancji powinien zwrócić się do dyrektora Technikum [...] w K. wprost z zapytaniem, czy skarżący ma zapewnioną w tej szkole terapię psychologiczną - poznawczo-behawioralną.
Dla odmowy zastosowania § 2 pkt 5 rozporządzenia MPS względem objętej wnioskiem terapii psychologicznej nie jest także wystarczające powołanie się na to, że skarżący nie korzysta ze świadczeń finansowanych przez NFZ. Przede wszystkim nie wykazano bowiem, by skarżący miał faktyczną możliwość korzystania z terapii psychologicznej (poznawczo-behawioralnej) w ramach NFZ. We wniosku wskazano na brak takiej możliwości z uwagi na długie oczekiwanie w kolejce. Do twierdzenia tego ani w żaden sposób się nie odniesiono, ani nie przeprowadzono żadnego postępowania wyjaśniającego, które wskazywałoby na wnioski przeciwne – to jest aktualnie istniejącą, faktyczną możliwość skorzystania przez skarżącego z wnioskowanej terapii w ramach NFZ.
Odnośnie drugiego ze spornych zagadnień, to jest kwestii opłatności za przyznane specjalistyczne usługi w wysokości ustalonej od 1 marca do 17 grudnia 2024 r. (pkt 3 sentencji decyzji I instancji), wskazać dla porządku należy, że w sprawie nie jest kwestionowane ani nie budzi wątpliwości Sądu, że dochód przypadający na osobę w rodzinie skarżącego znajdował się w przedziale od 300% do 400% kwoty kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., a więc godnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia MPS powodował potrzebę przyjęcia wskaźnika odpłatności na poziomie 45% ceny specjalistycznej usługi za 1 godzinę zegarową.
Dodatkowego wyjaśnienia wymaga jedynie to, iż w akcie wykonawczym jakim jest rozporządzenie MPS przyjęto w tym względzie sztywne wskaźniki i samo rozwiązanie przewidziane w jego § 4 nie pozwala dopasować wysokości odpłatności do sytuacji materialnej konkretnej osoby, by ewentualnie odpowiednio ją obniżyć w zależności od możliwości płatniczych.
Stosowne rozwiązanie przyjęte zostało jednak w § 6 rozporządzenia MPS. Przepis ten przewiduje, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osoba zainteresowana może być, na jej wniosek lub na wniosek pracownika socjalnego, częściowo lub całkowicie zwolniona z ponoszenia odpłatności na czas określony, zwłaszcza ze względu na: 1) konieczność korzystania co najmniej z dwóch rodzajów specjalistycznych usług; 2) konieczność ponoszenia opłat za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej lub ośrodku wsparcia i za pobyt członka rodziny w placówce opiekuńczo-wychowawczej, leczniczo-rehabilitacyjnej, opiekuńczo-leczniczej lub pielęgnacyjno-opiekuńczej; 3) konieczność korzystania przez więcej niż jedną osobę w rodzinie z pomocy w formie specjalistycznych usług lub usług opiekuńczych, w tym co najmniej jedną przewlekle chorą; 4) zdarzenie losowe; 5) konieczność ponoszenia zwiększonych wydatków na leki, leczenie, rehabilitację własną lub członka rodziny.
Na żadnym etapie postępowania nie zostało rozważone przez orzekające w sprawie organy czy zaistniały w niej okoliczności do zastosowania § 6 rozporządzenia MPS, a w konsekwencji do częściowego lub całkowitego zwolnienia skarżącego z ponoszenia opłatności za okres od 1 marca do 17 grudnia 2024 r., co świadczy o istotnym naruszeniu i tym względzie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.
Co więcej, przedstawiciel ustawowy skarżącego nie został pouczony o treści tego przepisu i możliwości złożenia w tym przedmiocie wniosku, mimo iż było sygnalizowane to, że znajduje się on w trudnej sytuacji osobistej i majątkowej. Ostatnie świadczy dodatkowo o istotnym naruszeniu art. 9 K.p.a. Przepis ten przewiduje, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Sąd nie znalazł natomiast podstaw do tego by zakwestionować zaskarżoną decyzję, jak i decyzję ją poprzedzającą, w pozostałym zakresie, to jest w części, w jakiej przyznano już na rzecz skarżącego poszczególne specjalistyczne usługi (pkt 1 sentencji I instancji) i określono odpłatność za okres od 21 lutego do 29 lutego 2024 r. (pkt 2), czy nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 4). W tym względzie Sąd nie doszukał się ani naruszenia prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu, który oznaczałby konieczność uwzględnienia skargi. Zresztą analiza stanowiska skarżącego prowadzi do wniosku, że choć skargą objął on całość decyzji, to te elementy jej rozstrzygnięcia nie były przez niego w istocie kwestionowane.
Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1) sentencji wyroku. O oddaleniu skargi w pozostałym zakresie na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono w pkt 2) sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent M. K. uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niego wskazania co do dalszego postępowania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło