II SA/Po 541/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski ( spr ) Sędziowie Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2004 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2002 r. Nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. Nr [...] z dnia [...]lutego 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego i zasiłków celowych ; o d d a l a s k a r g i /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Dybowski /-/ E.Makosz-Frymus JFS Pismem z dnia[...]lipca 2001 r. Z. B. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o przyznanie zasiłku okresowego, dodatku energetycznego, zasiłku celowego na refundację kosztów leków "w związku z tragiczną i beznadziejną sytuacją życiową", spowodowaną w szczególności brakiem pracy oraz inwalidztwem III grupy. Wnioskodawca wskazał, że w czerwcu 2001 r. opłata czynszu wynosiła 134,10 zł, za energię elektryczną 49,60 zł, za gaz 28,13 zł, za RTV 12,60 zł, za leczenie 104,65 zł; pozostały nadal nie zapłacone rachunki za energię cieplną od I do XII. 2000 r. 188,41 zł i za wodę 200,85 zł. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. decyzjami z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr: [...][...][...][...][...] - odpowiednio: odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego; przyznał Skarżącemu zasiłek celowy na: a) koszty leczenia w miesiącu sierpniu 2001 r. w wysokości 19,60 zł; b) pokrycie kosztów związanych ze zużyciem wody na miesiąc sierpień 2001 r. w wysokości 200,85 zł; c) dofinansowanie do kosztów zużycia energii elektrycznej w miesiącu sierpniu 2001 r. w wysokości 49, 60 zł; d) dofinansowanie do kosztów utrzymania w miesiącu sierpniu 2001 r. w wysokości 140 zł. Uzasadniając swą decyzję o odmowie przyznania zasiłku Dyrektor Ośrodka wskazał, że z wywiadu środowiskowego z dnia [...] sierpnia 2001 r. wynika, iż Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córką; małżonkowie nie pracują zawodowo, będąc zarejestrowanymi w PUP bez prawa do zasiłku. Aktualny dochód netto rodziny wynosi 365,57 zł, na który składają się: 41,20 zł zasiłku rodzinnego, 97,20 zł diety ze Spółdzielni Mieszkaniowej, 227,17 zł pomocy czynszowej. Dochód ów nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. Ośrodek posiada ograniczone środki finansowe z których jest obowiązany w pierwszej kolejności udzielać pomocy obligatoryjnej, wynikającej z ustawy o pomocy społecznej. Zwrócono się do Urzędu Wojewódzkiego w P. o dotację na rok 2001 r. w wysokości 8.682.000 zł, w tym na zadania obligatoryjne 5.042.000 zł, a w projekcie budżetu Ośrodek otrzymał środki w wysokości 3.633.800 zł. Uzasadniając pozostałe decyzje Dyrektor Ośrodka przytoczył te same ustalenia faktyczne, dotyczące sytuacji rodzinnej i dochodów rodziny Wnioskodawcy. Ośrodek uwzględnił rachunek z dnia [...]lipca 2001 r. nr [...] na kwotę 19, 60 zł z tytułu zakupów leków, bowiem pozostałe rachunki ( nr [...]na kwotę 3,85 zł, nr [...]na kwotę 7 zł, nr [...]na kwotę 13 zł i kserokopię dwu recept na kwotę 61,20 zł) uwzględnił w poprzednim wywiadzie środowiskowym z dnia [...] lipca 2001 r. Kwoty zasiłków celowych: 200, 85 zł za wodę i 49, 60 zł za energię elektryczną, obejmują pełną wysokość żądań z tych tytułów. Z załączonych odpisów decyzji Dyrektora Ośrodka z dnia [...] lipca 2001 r. nr: [...] i [...]wynika, że przyznano Wnioskodawcy- odpowiednio- zasiłek celowy w wysokości 188,41 zł w miesiącu lipcu 2001 r. na dofinansowanie kosztów zużycia energii cieplnej i 50 zł zasiłku celowego tytułem kosztów leczenia w lipcu 2001 r. Dnia [...] sierpnia 2001 r. skarżący złożył odwołanie od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...]sierpnia 2001 r. nr: [...],[...] i [...]Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz o przyznanie zasiłku okresowego do wysokości kryterium dochodowego oraz zasiłku celowego na refundację leków w kwocie 104,65 zł, zapłacenie rachunku za energię cieplną od I-XII.2000 r. na kwotę 188,41 zł z odsetkami i wodę w wysokości 200,85 z odsetkami; podniósł także, iż w lipcu i sierpniu 2001 r. nie otrzymał diety za pracę społeczną radnego Osiedla W. Decyzjami z dnia [...] lutego 2002 r. nr: [...],[...]i [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr- odpowiednio: [...]w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie do kosztów zakupu leków na miesiąc sierpień 2001 r. w wysokości 19,60 zł; [...]w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów związanych ze zużyciem wody na miesiąc sierpień 2001 r. w wysokości 200,85 zł; [...]w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego z pomocy społecznej- utrzymało w mocy każdą z tych zaskarżonych decyzji organu pierwszej instancji. Uzasadniając owe decyzje organ odwoławczy- odpowiednio- wskazał, że w myśl art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. 64/98/414 ze zm.- dalej ustawa) w celu zaspokojenia niezbędnej pomocy bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Organ I instancji przy wydaniu niniejszych decyzji badał dochód rodziny z czerwca 2001 r., na który składały się: 41,20 zł zasiłku rodzinnego, 227,17 zł zasiłku mieszkaniowego, 97,20 zł diety radnego w spółdzielni mieszkaniowej (łącznie 365,57 zł). W oświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2001 r.- po pouczeniu o odpowiedzialności karnej- Wnioskodawca wskazał, że Jego odchody z pracy dorywczej wynoszą 97, 20 zł ( nie zastrzegając, że z wyłączeniem miesięcy wakacyjnych). W lipcu i sierpniu 2001 r. dochody rodziny wnioskodawcy wyniosły zatem 268,37 zł. Nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem zarówno dochód 365,57 zł, jak i 268,37 zł jest znacznie niższy, niż kryterium dochodowe (dla rodziny Wnioskodawcy 895 zł). Skarżącemu przyznano zasiłek celowy na pokrycie kosztów zakupu leków w wysokości 19,60 zł- zgodnie z kwotą widniejąca na fakturze dostarczonej przez Zainteresowanego. W lipcu 2001 r. przyznano pomoc rodzinie w oparciu o wówczas dostarczone rachunki i nie została przez Wnioskodawcę zakwestionowana. Świadczenie w postaci zasiłku celowego nie jest obligatoryjne. Decyzja I instancji jest dostatecznie uzasadniona. Zasiłek celowy na pokrycie kosztów zużycia wody został przyznany w wysokości żądanej przez Wnioskodawcę; pomoc na opłatę za zużycie energii cieplnej w kwocie 188,41 zł przyznano Wnioskodawcy decyzją z dnia [...]lipca 2001 r.- nr [...]Rodzina Wnioskodawcy spełnia przesłanki do uzyskania pomocy w postaci zasiłku okresowego ( art. 31 ust. 1 ustawy). Jest to jednak świadczenie fakultatywne. Zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej winny zostać uwzględnione, gdy odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Organ I instancji dostatecznie wykazał, że nie posiada środków finansowych wystarczających do zaspokojenia potrzeb wszystkich podopiecznych. Od owych decyzji organu odwoławczego z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...]i [...]i [...] Z. B. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargi, przytaczając argumenty uprzednio podniesione w odwołaniach. Skarżący zarzucił decyzjom naruszenie art.:7, 77 § 1, 81 i 107 § 3 kpa, i art. 2 ust. 1, 2, 3, art. 31 ust. 4, art. 49 a i 49 b ustawy. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153/02/1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. 74/95/368 ze zm.). Pierwszą i zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest spełnienie warunków określonych w art. 4 ust. 1 ustawy, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 1-11 ustawy (wyrok NSA z dnia 22.11.2001 r., sygn. I SA 1066/01) – tj. ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, potrzeby ochrony macierzyństwa, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej choroby, bezradności, alkoholizmu lub narkomani, trudności w przystosowaniu się do życia po opuszczeniu zakładu karnego i klęski żywiołowej lub ekologicznej. Wobec okoliczności wskazujących na to, iż rodzina skarżącego spełnia przesłanki określone w art. 3 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej, gdyż oboje z żoną od dłuższego czasu pozostają bezrobotni, zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy należycie rozważyły możność udzielenia Skarżącemu zasiłku okresowego. Skoro jednak Dyrektor Ośrodka należycie wykazał, że mimo ubiegania się o środki z budżetu Wojewody w kwocie 8.682.000 zł- w tym na zadania obligatoryjne w kwocie 5.042.000 zł, a otrzymał jedynie 3.633.800 zł, co pozwala zaspokajać tylko najniezbędniejsze potrzeby w ramach świadczeń obligatoryjnych, to nie sposób zarzucić zaskarżonej decyzji w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego przekroczenia granic uznania administracyjnego, tym bardziej, że rodzina Skarżącego otrzymuje szeroką pomoc w postaci zasiłków celowych. W odniesieniu do zaskarżonych decyzji dotyczących zasiłków celowych należy podkreślić, że przyznanie zasiłku celowego oparte jest na uznaniu administracyjnym - co wynika z treści art. 32 ustawy – oznacza to, że ocena występowania przesłanek, od których zależy przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego należy do organów pomocy społecznej. Kontrola sądowo-administracyjna tego rodzaju decyzji jest ograniczona i sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. W szczególności kontroli podlega to, czy podjęto wszelkie czynności w celu ustalenia w sposób wnikliwy stanu faktycznego sprawy, czy jego ocena jest wszechstronna, a dokonana na jej podstawie klasyfikacja przesłanek ustawowych nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Organ pomocy społecznej działa w ramach uznania administracyjnego i przy uwzględnieniu posiadanych możliwości finansowych. Od woli organu zależy zatem, czy pomoc społeczna w tej formie zostanie przyznana i w jakiej wysokości. Decyzja odmowna lub nie uwzględniająca w całości wniosku strony powinna zostać szczegółowo uzasadniona. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji nie odmówił skarżącemu przyznania pomocy, tylko przyznał ją w wysokości niższej niż wnioskowana. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż wyznacznikami ustalenia wysokości zasiłku była sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek został przyznany, zaś z drugiej strony możliwości finansowe organu. W ocenie Sądu, organ pierwszej instancji przyznając Skarżącemu zasiłek celowy w oczekiwanej przezeń wysokości 200,85 zł nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Rozważenie przez organ administracji żądań z dnia [...] lipca 2001 r. w zakresie kosztów leczenia przy podejmowaniu decyzji z dnia [...] lipca 2001 r.- nr [...] co do rachunków: nr [...]na kwotę 3,85 zł, nr [...]na kwotę 7 zł, nr [...]na kwotę 13 zł i kserokopię dwu recept na kwotę 61,20 zł, stwarza stan prekluzji stanu faktycznego. Podkreślenia wymaga także to, iż Skarżący jest objęty szeroką i systematyczną pomocą ze strony ośrodka pomocy społecznej. W szczególności Skarżący korzystał z przyznanych decyzjami z dnia [...] czerwca 2001 r. zasiłków celowych na wyposażenie szkolne – 100 zł, na koszty utrzymania – 150 zł, na koszty leczenia 19,96 zł oraz na gaz – 15 zł, a więc w łącznej kwocie 284,96 zł (znane Sądowi z urzędu ze sprawy 4/II SA/Po 295-296/02); decyzjami z dnia [...] lipca 2001 r. przyznano Skarżącemu 50 zł zasiłku celowego na koszty leczenia w lipcu 2001 r. i 188,41 zł zasiłku celowego na dofinansowanie kosztów zużycia energii cieplnej. W ramach posiadanych środków finansowych, na organie pomocy społecznej spoczywa obowiązek pomocy także wobec innych mieszkańców gminy, przy czym w pierwszej kolejności dotyczy on pomocy obligatoryjnej. Jedynie na marginesie należy podnieść, że względy ekonomii procesowej przemawiają za rozstrzyganiem o wielu żądaniach strony jedną decyzją, w której sentencji o każdym żądaniu należy rozstrzygać w odrębnym punkcie. Uznając skargi za nieuzasadnione, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec o oddaleniu skarg. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Dybowski /-/E.Makosz-Frymus JF