II SA/Po 542/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus ( spr ) As. sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2004 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]lutego 2002 r. Nr [...] z dnia [...]lutego 2002 r. Nr [...] z dnia [...]lutego 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego i zasiłków celowych ; o d d a l a s k a r g i /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Dybowski /-/ E.Makosz-Frymus JFS Pismem z dnia [...] listopada 2001 r. skarżący Z. B. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o przyznanie zasiłku okresowego, dodatku energetycznego i zasiłku celowego na zakup żywności przed Świętami Bożego Narodzenia. Prośba została umotywowana tragiczną sytuacją bytową wynikającą z braku zatrudnienia. Decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...]Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. po rozpatrzeniu wniosku skarżącego, odmówił mu przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego z pomocy społecznej. Uzasadniając decyzję organ wskazał, że aktualny dochód rodziny stanowi kwota 360,55 zł na którą składa się zasiłek rodzinny – 41,20 zł, dieta ze Spółdzielni Mieszkaniowej – 97,20 zł i dodatek czynszowy w wysokości 222,15 zł. Ośrodek posiada ograniczone środki finansowe, a w pierwszej kolejności zobowiązany jest do realizacji pomocy obligatoryjnej – wynikającej z ustawy. Organ wyjaśnił także, iż zwrócił się do Urzędu Wojewódzkiego w P. o dotację na rok 2001 r. w wysokości 8.682.000 zł, w tym na zadania obligatoryjne 5.042.000 zł, zaś w projekcie budżetu ośrodek otrzymał środki w wysokości 3.633.800 zł. Decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...]Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., odmówił przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu żywności. Uzasadniając decyzję podkreślono, że na powyższy cel skarżącemu została przyznana już pomoc decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...]w wysokości 100 zł. Ośrodek podkreślił, że wobec bardzo ograniczonych możliwości finansowych obowiązany jest dysponować środkami w sposób nie pozbawiający pomocy innych pozostających w trudnej sytuacji osób. Decyzją z dnia [...]grudnia 2001 r. nr [...]Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., przyznał skarżącemu pomoc w formie zasiłku celowego na koszt utrzymania w miesiącu grudniu 2001 r. w kwocie 50 zł. Decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...]Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., przyznał skarżącemu pomoc w formie zasiłku celowego na energię w miesiącu grudniu 2001 r. w wysokości 40 zł. Uzasadniając decyzję wskazano na trudną sytuację rodziny skarżącego oraz na ograniczone możliwości finansowe ośrodka. Pismem z dnia [...] grudnia 2001 r. skarżący złożył odwołanie od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] dotyczącej odmowy przyznania zasiłku okresowego, nr [...] dotyczącej odmowy przyznania zasiłku celowego na żywność, nr [...]dotyczącej przyznania zasiłku celowego na energię w kwocie 40 zł. Decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wskazał, że zasiłek okresowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. W oparciu o dokonaną ocenę przesłanek ustawowych, stosownie do art. 138 § 3 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) organ odmówił przyznania świadczenia w wysokości żądanej przez skarżącego. Organ drugiej instancji podzielił też stanowisko wyrażone przez Dyrektora MOPS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i uznał, że wydając decyzję nie przekroczył on granic uznania administracyjnego. Decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na żywność. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wskazał, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. W oparciu o dokonaną ocenę przesłanek ustawowych, stosownie do art. 138 § 3 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) organ nie przyznał świadczenia w wysokości żądanej przez skarżącego. Wskazano, ze stanowisko zajęte przez organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem. Podkreślono, że skarżącemu decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. zasiłek celowy na żywność został przyznany. Decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na opłacenie za zużycie energii w grudniu 2001 r. w kwocie 40 zł. Uzasadniając wydaną decyzję organ odwoławczy wskazał m.in., że przyznane świadczenie za miesiąc grudzień 2001 r. jest świadczeniem, które zaspokoiło określona potrzebę bytową rodziny skarżącego. Na decyzje samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] nr [...] i nr [...]skarżący złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył, co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). Decyzje w przedmiocie pomocy w formie zasiłku okresowego jak i celowego opierają się na uznaniu administracyjnym. Kontrola sądowo-administracyjna tego rodzaju decyzji jest ograniczona i sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. W szczególności kontroli podlega to, czy podjęto wszelkie czynności w celu ustalenia w sposób wnikliwy stanu faktycznego sprawy, czy jego ocena jest wszechstronna, a dokonana na jej podstawie klasyfikacja przesłanek ustawowych nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Organ pomocy społecznej działa w ramach uznania administracyjnego i przy uwzględnieniu posiadanych możliwości finansowych. Od woli organu zależy zatem, czy pomoc społeczna w tej formie zostanie przyznana i w jakiej wysokości. Decyzja odmowna lub nie uwzględniająca w całości wniosku strony powinna zostać szczegółowo uzasadniona. W odniesieniu do decyzji dotyczącej zasiłku okresowego, należy zauważyć, że ustawodawca wprowadził podział świadczeń z pomocy społecznej na obligatoryjne i fakultatywne, przy czym zasiłek okresowy należy do świadczeń fakultatywnych (wyrok NSA z dnia 27 marca 1998 r., sygn. I SA 2049/97 i z dn. 17 września 1998 r., sygn. I SA 748/98). Zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest spełnienie warunków określonych w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 1-11 cyt. ustawy (wyrok NSA z dnia 22 listopada 2001 r., sygn. I SA 1066/01). Z prawidłowych ustaleń organu pierwszej instancji wynika, iż trzyosobowa rodzina skarżącego osiąga dochód miesięczny w kwocie 360,55 zł, a nadto w rodzinie występuje brak możliwości zatrudnienia. Rzetelność ustaleń poczynionych w toku postępowania pozwala stwierdzić, że organy obydwu instancji nie przekroczyły dopuszczalnych granic uznania administracyjnego. Organ pierwszej instancji właściwie ustalił sytuację życiową rodziny skarżącego, jednakże Dyrektor Ośrodka nie przyznał pomocy w postaci zasiłku okresowego z uwagi na brak przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na zadania zlecone. Wobec braku dostatecznych środków na pomoc społeczną Ośrodek Pomocy Społecznej obowiązany jest w pierwszej kolejności zaspokajać potrzeby uprawnionych do świadczeń obligatoryjnych. W odniesieniu do zaskarżonych decyzji dotyczących zasiłków celowych - jak wynika z treści art. 32 ustawy o pomocy społecznej – ocena występowania przesłanek, od których zależy przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego należy do organów pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie wydane zostały trzy decyzje dotyczące zasiłku celowego, obejmujące dofinansowanie na zakup żywności, koszty utrzymania w miesiącu grudniu 2001 r. oraz pomoc finansową na opłacenie energii w grudniu 2001 r. Żądaniem wniesionej do Sądu skargi objęto weryfikację decyzji z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...]dotyczącej odmowy przyznania zasiłku celowego na żywność i nr [...] dotyczącej przyznania zasiłku celowego na opłaty za zużycie energii w grudniu 2001 r. , w kwocie 40 zł. Organ pierwszej instancji nie przyznał skarżącemu zasiłku celowego na zakup żywności. Zasiłek celowy na energię został przyznany w wysokości niższej niż wnioskowana. W ocenie Sądu, organ pierwszej instancji jedną decyzją - odmawiającą przyznania zasiłku celowego na zakup żywności oraz drugą - przyznającą skarżącemu zasiłek celowy na energię w wysokości 40,00 zł nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika, iż wyznacznikami ustalenia wysokości przyznanego zasiłku, jak i podstawą do wydania decyzji odmownej w zakresie zasiłku na zakup żywności była sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek miał zostać przyznany, zaś z drugiej strony możliwości finansowe organu. Podkreślenia wymaga także to, iż skarżący jest objęty szeroką i systematyczną pomocą ze strony ośrodka pomocy społecznej. W okresie, którego skarga dotyczy, skarżący korzystał z przyznanego decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. zasiłku celowego na zakup żywności w miesiącu grudniu 2001 r. – 100 zł, oraz z przyznanych decyzjami z dnia [...] grudnia 2001 r. zasiłków celowych na koszty utrzymania w miesiącu grudniu 2001 r. – 50 zł, na energię w miesiącu grudniu 2001 r. – 40 zł. W objętym skargą okresie skarżący otrzymywał nadto pomoc w postaci zasiłku rodzinnego – 41,20 zł, diety ze Spółdzielni Mieszkaniowej – 97,20 zł, i dodatku czynszowego – 222,15 zł. W ramach posiadanych środków finansowych, na organie pomocy społecznej spoczywa obowiązek pomocy także wobec innych mieszkańców gminy, przy czym w pierwszej kolejności dotyczy on pomocy obligatoryjnej. Uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec o oddaleniu skargi. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Dybowski /-/ E.Makosz-Frymus JF