II SA/Po 542/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2011 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2011r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie II. przyznaje adwokat M. D. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę 295,20 zł (w tym 55,20 zł tytułem podatku od towarów i usług) III. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 roku Prezydent Miasta P., na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30 poz. 168) w zw. z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 roku (Dz. U. Nr 64 poz. 593), przekazał według właściwości wniosek A. K. z dnia [...] grudnia 2010 roku, o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na leki, żywność, zakup obuwia zimowego, kurtki zimowej, bieliznę osobistą, środki czystości, okulary, zakup nafty do lampy. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż A. K. jest osobą bezdomną. wnioskodawca przebywa w budynku gospodarczym na os. J., który nie stanowi lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 21 czerwca 2011 roku o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71 poz. 733). Zgodnie z tym przepisem, osoby zamieszkujące w lokalu mieszkalnym w rozumieniu powołanej ustawy i niezameldowane na pobyt stały, jak również osoby zamieszkujące w lokalu mieszkalnym oraz zameldowane na pobyt stały w lokalu, w którym nie mają możliwości zamieszkania, posiadają status osoby bezdomnej. Jak przewiduje z kolei art. 101 ust. 2 cytowanej ustawy o pomocy społecznej, w wypadku osoby bezdomnej właściwy miejscowo jest organ ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. A. K. posiada ostatnie miejsce zamieszkania w O. na terenie Gminy W., wobec czego tutejszy organ okazał się niewłaściwy. Pismem z dnia [...] grudnia 2010 roku A. K. odwołał się od tej decyzji, podnosząc, iż działanie organu naraża go na poniesienie szkody. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 roku, znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu uchyliło w całości zaskarżone postanowienie i umorzyło postępowanie przed organem I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż z dniem 10 kwietnia 2011 roku weszła w życie ustawa z dnia 3 grudnia 2010 roku o zmienia ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 roku Nr 6 poz. 18). W dotychczasowym brzmieniu art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ, który uznał się niewłaściwy, postanowieniem zaskarżalnym zażaleniem przekazywał sprawę organowi właściwemu. Natomiast w wyniku nowelizacji organ, który uważa się za niewłaściwy, przekazuje sprawę organowi właściwemu w drodze zawiadomienia, na które nie przysługuje zażalenia. Kierując się wobec tego art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy uznał, iż postanowienie organu I instancji należało w tej sytuacji uchylić, a całe postępowanie umorzyć z uwagi na jego bezprzedmiotowość w świetle nowego stanu prawnego. Wobec braku przepisów przejściowych, organ odwoławczy ma bowiem obowiązek uwzględnić nowy stan prawny przy orzekaniu. A. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na wyżej opisane postanowienie Kolegium, domagając się jego uchylenia oraz uchylenia postanowienia organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się zasadna, choć z innych powodów niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z treści art. 145 § 1 – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30 poz. 168). Zgodnie z art. 65 § 1 powołanej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez Prezydenta Miasta P., jeżeli podanie zostało wniesione do organu administracji publicznej, który jest niewłaściwy do jego załatwienia, organ ten przekazuje niezwłocznie podanie organowi właściwemu w formie postanowienia, zaskarżalnego zażaleniem. W wyniku jednak nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 roku o zmienia ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6 poz. 18) w razie uznania się przez organ administracji publicznej za niewłaściwy do rozpoznania wniesionego podania, organ ten przekazuje to podanie niezwłocznie do organu właściwego, zawiadamiając o tym fakcie osobę, składającą podanie. W tym miejscu należy podkreślić, iż powyższa zmiana weszła w życie w dniu 11 kwietnia 2011 roku, a zatem po wydaniu postanowienia przez organ I instancji, ale przed wydaniem rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Nadto ustawa nowelizująca nie zawiera przepisów przejściowych, które pozwoliłyby jednoznacznie określić, jakie brzmienie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego powinno w niniejszej sprawie znaleźć zastosowanie. Wątpliwość tę trzeba więc usunąć poprzez odwołania się do zasady bezpośredniego stosowania prawa nowego (tempus regit actum). Na marginesie należy także wskazać, iż modyfikacje, wprowadzone w treści powołanego przepisu, sprowadzają się w istocie do (1) zastąpienia dawnej formy postanowienia o przekazaniu podania formą zawiadomienia z uzasadnieniem oraz do (2) usunięcia możliwości zaskarżenia takiego aktu w drodze zażalenia. Odnosząc zatem powyższe uwagi do specyfiki przedmiotowej sprawy, należy wskazać, iż rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 2010 roku, choć wydane w formie postanowienia, uczyniło zadość także nowemu brzmieniu art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie zmienia to jednak faktu, iż w wyniku wymienionej nowelizacji takie zawiadomienie o przekazaniu sprawy według właściwości nie może zostać zaskarżone w drodze zażalenia. Złożenie zatem środka zaskarżenia nie inicjuje postępowania kontrolnego w ramach administracyjnego toku instancji. Należy przy tym podkreślić, iż kompetencję do weryfikacji konkretnego aktu organy wyższego stopnia uzyskują dopiero w przypadku skorzystania przez stronę z prawa do wniesienia przysługującego jej środka zaskarżenia od tego aktu. Skoro taki środek zaskarżenia został wyraźnie przez ustawodawcę wykluczony, to także organ II instancji nie miał podstaw do merytorycznego rozpoznania zażalenia wniesionego przez A. K. Biorąc pod uwagę stan faktyczny ustalony w niniejszej sprawie, należy uznać, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno było uznać wniesione przez skarżącego zażalenie od zawiadomienia o przekazaniu podania według właściwości za niedopuszczalne na podstawie art. 134 w zw. z art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w nowym brzmieniu tego ostatniego przepisu. Wydając natomiast postanowienie z dnia [...] kwietnia 2011 roku organ ten naruszył wymienione powyżej przepisy, a nadto także art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 powołanej ustawy. W takiej sytuacji Sąd zmuszony był na mocy o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) uchylić zaskarżone postanowienie z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynika sprawy, tj. art. 65 § 1, art. 134, art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 powołanego wyżej Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpoznając ponownie tę sprawę, organ administracji publicznej powinien uwzględnić dotychczasowe wywody Sądu, a szczególnie wziąć pod uwagę art. 65 § 1 cytowanej ustawy w brzmieniu, nadanym mu przez ustawę nowelizująca z dnia 3 grudnia 2010 roku w związku z art. 134 kpa. O kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348). Sąd orzekł o wykonalności zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.