II SA/Po 546/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia NSA Barbara kamieńska (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant sekr.sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi R.G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. Nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego R.G. kwotę 500zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu wpisu od skargi; III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E.Brychcy /-/ E.Podrazik /-/ B.Kamieńska Kontrola przeprowadzona w dniu [...]r. – na skutek pisemnej informacji uzyskanej od W.K. – ujawniła, że R. G. wykonał, bez wymaganego zgłoszenia, ogrodzenie z płyt betonowych prefabrykowanych przy drodze gruntowej prowadzącej do osiedla domów jednorodzinnych. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego najpierw postanowieniem z dnia [...]r. w trybie art. 49b ust. 2 prawa budowlanego nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia, projektu zagospodarowania jego działki Nr [...], położonej w L., opisu technicznego wykonanego ogrodzenia oraz zaświadczenia o zgodności ogrodzenia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a gdy inwestor tych obowiązków nie wykonał – decyzją z dnia [...]r., wydaną na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy, nakazał rozbiórkę tego ogrodzenia. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania R. G. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia polecając sprawdzić, czy droga, przy której inwestor postawił ogrodzenie jest drogą publiczną w rozumieniu art. 1 ustawy o drogach publicznych z 21 marca 1985r. oraz ustalić wysokość ogrodzenia. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego – po ustaleniu, że część wykonanego ogrodzenia przylega do drogi gminnej, a pozostała część do drogi wewnętrznej nr [...] – decyzją z dnia [...] ponownie nakazał R. G. rozbiórkę ogrodzenia, z ograniczeniem nakazu do ogrodzenia "od strony drogi gminnej nr ewid. [...]". R. G. w odwołaniu od tej decyzji podkreślił, że "droga nie ustalona i nie odznaczona słupkami granicznymi i nie posiadająca innych wymogów nie jest drogą, do której można stosować przepisy ustawowe". Wyjaśnił też, że ogrodzenie nie ma "stałego charakteru". Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy zaskarżona decyzję wyjaśniając, iż przepis art. 49b ust. 1 w związku z art. 49b ust. 3 prawa budowlanego obliguje organy nadzoru budowlanego do nakazania rozbiórki ogrodzenia skoro "zobowiązany nie podjął żadnych działań w celu uregulowania stanu prawnego ogrodzenia", mimo nałożenia na niego takiego obowiązku postanowieniem z dnia [...]r. W skardze na tę decyzję, mylnie nazwaną ponownym odwołaniem, R. G. wyjaśnił, że obowiązków nałożonych postanowieniem nie wykonał w terminie z powodu trudności spowodowanych pracą w gospodarstwie rolnym. Ogrodzenie tylko wymienił "z drewnianego na cementowe" kierując się troską o bezpieczeństwo, gdyż w pobliżu zorganizowano dyskotekę i przystanek autobusowy. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Uczestniczka postępowania W.K. w piśmie z dnia [...]r. podjęła polemikę ze stwierdzeniami zawartymi w skardze oraz poinformowała, że od kilku lat dyskoteka już nie działa, a skarżący postawił ogrodzenie betonowe "celowo i na złość sąsiadom graniczącym z jego gruntami", poza obrębem starego płotu, zajmując "grunty należące do pasa przydrożnego przez to przesunął drogę na moje i gminne grunty". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga jest uzasadniona, chociaż z innych względów niż wskazał skarżący. Jest poza sporem, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed dniem 11 lipca 2003r. to znaczy przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 marca 2003r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 80 poz. 718) – patrz zawiadomienie z dnia [...]r. o wszczęciu postępowania (k. 2 akt administracyjnych). Stosownie do przepisów prawa budowlanego z 1994r. (w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej decyzji) budowa ogrodzenia nie wymagała pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 1 pkt 7), wymagała natomiast uprzedniego zgłoszenia (art. 30 ust. 1 pkt 2). Podobne uregulowania zawierają aktualnie obowiązujące przepisy art. 29 ust. 1 pkt 23 i art. 30 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego. W myśl art. 7 ust. 1, powołanej wyżej noweli z 27 marca 2003r., do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 2, dotyczącego obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie, albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Stosując nowe uregulowania zawarte w przepisach art. 49b organy orzekające błędnie przyjęły, że przedmiotowe ogrodzenie jest obiektem budowlanym, gdy tymczasem według art. 3 ust. 9 prawa budowlanego, jest to urządzenie budowlane, które ma zapewnić możliwość użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem. Ogrodzenie nie jest zatem samo obiektem budowlanym, lecz pełni rolę służebną wobec istniejącego obiektu budowlanego jako całości. Obiektem budowlanym są bowiem budynki wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi (art. 3 pkt 1 1, b prawa budowlanego), a nie same instalacje lub urządzenia. Oznacza to, że do likwidacji samowolnie wykonanego ogrodzenia stosuje się przepisy art. 51. Przepis art. 51(w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją) przewidywał nakładanie decyzją, nie zaś zaskarżonym postanowieniem, obowiązku wykonania czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem. Decyzja wydana w tym trybie nie może ograniczać się do nakazania inwestorowi przedstawienia określonej dokumentacji, ale musi wskazywać przede wszystkim konkretne czynności faktyczne mające na celu doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem (wyrok NSA z 28.09.2000r., II SQA/Lu 930/99). Taki już wyraźnie stanowi art. 51 ust. 1 pkt 1 w brzmieniu znowelizowanym. Oczywiście wydanie decyzji umożliwiających legalizację samowoli budowlanej jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy istnieje możliwość doprowadzenia wykonanego ogrodzenia do stanu zgodnego z prawem. Skoro organy orzekające wydały decyzje z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało – na podstawie powołanego ostatnio przepisu oraz art. 152 i 200 ustawy – orzec jak w sentencji. /-/ E.Brychcy /-/ E.Podrazik /-/ B.Kamieńska Mark