II SA/Po 546/19

Dnia 10 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 października 2019 roku sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2019 r. nr SKO – [...]/19 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Decyzją z dnia 19 kwiecień 2019 r. nr [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., zwanej dalej: Kpa) oraz art. 6 pkt 1, art. 7 pkt 5, art. 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 3, art. 17 ust. 1 pkt 19, art. 37 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i ust. 3, art. 102 ust. 1, art. 106 ust. 1, 3, 7 i 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 zezm.), § 1 pkt 1 lit. b Rozporządzenia Rady Ministrów i, dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1358 ) oraz upoważnienia Burmistrza [...] Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. dla Kierownika Działu Pomocy Społecznej Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy - po rozpatrzeniu wniosku A. M. (zwanej dalej: skarżąca) z dnia [...] października 2018 Kierownik MGOPS przyznał wnioskodawczyni świadczenie z pomocy społecznej w formie: 1. zasiłku stałego: od dnia [...] października 2018 do dnia [...] października 2018 w kwocie [...]zł; od dnia [...] listopada 2018 do dnia [...] listopada 2018 w kwocie [...]zł; od dnia [...] grudnia 2018 do dnia [...] listopada 2020 w kwocie [...]zł miesięcznie, wskazując, że 2. świadczenie przekazywane będzie zgodnie z dyspozycją świadczeniobiorcy: w formie gotówki w odrębnie wyznaczonych terminach w kasie MGOPS, na wskazane konto bankowe do końca każdego miesiąca, przekazem pocztowym do końca każdego miesiąca, oraz informując, że 3. zasiłek stały za okres od października 2018 do kwietnia 2019 zostanie wypłacony po uprawomocnieniu się decyzji lub po dostarczeniu oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania. Nie zgadzając się z powyższą decyzją skarżąca w dniu [...] maja 2019 r. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Kierownika Działu Pomocy Społecznej Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] Postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego, na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 134 Kpa stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wywodził, zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. Kierownik Działu Pomocy Społecznej w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...], po rozpoznaniu wniosku A. M. z dnia [...] października 2018 r., przyznał świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego. Z akt sprawy wynika, że rozstrzygnięcie organu I instancji z prawidłowym pouczeniem o przysługującym prawie odwołania doręczono stronie w dniu [...] kwietnia 2019 r., na co wskazuje zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji (k. 21 akt administracyjnych). Od decyzji tej A. M. złożyła w dniu [...] maja 2019 r. w siedzibie Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] odwołanie wnosząc o ponowne, kompleksowe i skrupulatne rozpatrzenie sprawy. Tymczasem zgodnie z art. 129 § 2 Kpa odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Fakt uchybienia przez odwołującą się terminowi, w ocenie Kolegium, nie budzi zatem żadnych wątpliwości. To zaś skutkowało koniecznością wydania postanowienia na podstawie art. 134 Kpa, tj. stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie wniosła A. M. nie kwestionując uchybienia termonowi, za to wskazując na przyczyny takiego stanu rzeczy, tj. powołując się na zły stan zdrowia oraz trudną sytuację rodzinną i życiową. Skarżąca zarzuciła także, że przyznana jej kwota zasiłku jest zbyt niska. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 j.t. z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 roku, poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej – Ppsa)). Zgodnie z art. 127 § 1 Kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (art. 127 § 2 Kpa). Stosownie do art. 129 Kpa odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (§ 1) w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (§ 2). Termin do wniesienia wskazanego wniosku jest terminem ustawowym, a więc nie może być przedłużany ani skracany przez organ administracji publicznej. Jest terminem procesowym obliczanym według przepisów Kpa oraz terminem zawitym, którego upływ organ odwoławczy uwzględnia z urzędu. W konsekwencji jeżeli strona uchybiła czternastodniowemu terminowi na złożenie odwołania i organ nie przywrócił terminu do złożenia tego wniosku, wówczas decyzja wydana w I instancji jest ostateczna (art. 16 § 1 Kpa). Sprawa rozstrzygnięta ostateczną decyzją nie może być co do zasady ponownie przedmiotem postępowania administracyjnego. Podjęcie przez organ odwoławczy czynności zmierzających do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy każdorazowo poprzedza, postępowanie wstępne, w trakcie którego organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie między innymi, czy odwołanie zostało wniesione z zachowaniem terminu, określanego w art. 129 § 2 Kpa. Przeprowadzenie wspomnianych czynności wstępnych jest obligatoryjne. Ewentualne ustalenie, że odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu skutkuje tym, że organ nie rozpoznaje odwołania merytorycznie, nie rozważa argumentacji strony, lecz postanowieniem stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania, zgodnie z art. 134 Kpa. Wskazać należy, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Oznacza bowiem niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, korzystającej z cech trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 Kpa (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kpa Komentarz, Warszawa 2011, s. 503, uchwałę NSA z dnia 12 października 1998 r., sygn. akt OPS 11/98). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że 14 dniowy termin na złożenie odwołania od decyzji Kierownika Działu Pomocy Społecznej Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] kwiecień 2019 r. nr [...], wobec doręczenia tej decyzji dnia [...] kwietnia 2019 r. upływał z dniem [...] maja 2019 r. Tymczasem odwołanie zostało złożone osobiście w organie dnia [...] maja 2019 r., a zatem z ewidentnym uchybieniem terminu. Z akt sprawy nie wynika, żeby termin ten został – na wniosek skarżącej – przywrócony. W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie miało innej możliwości, jak tylko wydać rozstrzygniecie stwierdzacie uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W przeciwnym razie naraziłoby się na zarzut rażącego naruszenia prawa. Okoliczności uchybienia terminu nie mają w takiej sytuacji znaczenia, albowiem termin 14 dniowy obejmuję w tej samej mierze wszystkie podmioty wnoszące odwołanie. Podnoszone przez skarżącą okoliczności mogłyby ewentualnie mieć znaczenie w kontekście wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, które jednak nie jest objęte granicami niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Sprawa przez Sąd została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt.3 Ppsa wyrokiem w dniu 10.pażdziernika 2019 roku. Na wniosek ustanowionego dla skarżącej pełnomocnika z urzędu Sąd postanowieniem z dnia 22 stycznia 2020 przywrócił termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W opisanych okolicznościach, ponieważ skarga nie ma uzasadnionych podstaw na podstawie art. 151 Ppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji.