II SA/Po 549/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Małek (spr.) Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi B. i A.G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 740,- zł (siedemset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W.Batorowicz /-/ A.Łaskarzewska /-/ St.Małek Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt. 2 kpa i art. 37 ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974r. w związku z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 nakazał A. i B. G. rozbiórkę wiaty wybudowanej bez pozwolenia na budowę na działce nr [...] przy ul. [...] nr [...] w S. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2006r. (sygn. akt II SA Po 484/05 stwierdził nieważność powyższej decyzji. Ustalił, iż wniesione przez pełnomocnika A. i B. G. odwołanie od decyzji pierwszej instancji (decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] r.) nie zostało podpisane. Organ odwoławczy działał więc bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt. 2 kpa). Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, pełnomocnik odwołujących w wyznaczonym terminie podpisał odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z [...]r. Wymienioną decyzją Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 37 ust.1 pkt. 1 ustawy Prawo Budowlane z 24 października 1974r. (Dz.U. z 1974r. Nr 38 poz. 229 ze zm.) nakazał B. i A. G. rozbiórkę wybudowanej bez pozwolenia wiaty na działce nr [...] przy ul. [...] w S. W uzasadnieniu wskazano, iż wiata o określonych wymiarach została wybudowana w 1987r. Położona jest na trenie, który w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego z 21 lutego 1994r. przeznaczony był pod zabudowę mieszkalną jednorodzinną (MJ). Również w Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy przedmiotowa działka przeznaczona została pod teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Z tych powodów Powiatowy Inspektor uznał, iż zachodzą podstawy do nakazania rozbiórki samowolnie wybudowanej wiaty. W odwołaniu zainteresowani powołali się przede wszystkim na szkic sytuacyjny działki nr [...] z naniesioną wiatą, zatwierdzony przez Urząd Miasta i Gminy [...]r. Szkic ten dotyczy planu realizacyjnego zabudowy działki budynkiem mieszkalno-warsztatowym i nie został zdaniem odwołujących wzięty pod uwagę przez organ pierwszej instancji. Stwierdzili nadto, iż organ administracji nie miał podstaw do powołania się na plan zagospodarowania przestrzennego z 1994r. skoro wiata wybudowana została w 1987r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją na podstawie przepisu art. 138 § 1pkt. 2 kpa i art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38 poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.) nakazał B. i A. G. rozbiórkę wiaty o wymiarach 14,98 x 3,0m + 5,8m x 1,7m + 4,4m x 2,8m + 3m x 2,4m i wysokości ok. 2,90 m wybudowanej bez pozwolenia na budowę, usytuowanej na działce nr [...] przy ul. [...] w S., przyległej do istniejącej zabudowy na tej działce i graniczącej od strony północno – zachodniej z działką nr [...], będącej własnością I. i M.M. Organ odwoławczy uznał, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 37 ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Stosownie bowiem do pisma Urzędu Miasta i Gminy z [...]r, plan zagospodarowania przestrzennego z [...] (uchwała Gminnej Rady Narodowej Nr XIV/88/86/ określał, iż działka nr [...] znajduje się na terenie "zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej netto dla ludności nierolniczej (MJ)". Urząd Miasta i Gminy wyjaśnił także, iż aktualnie nie ma miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ odwoławczy podkreślił, iż obowiązujący od 1986r. plan miejscowy nie uprawniał do posadowienia hali produkcyjnej. Odnosząc się do przedstawionego szkicu sytuacyjnego z 1983r. wskazano, iż nie stanowi on podstawy do przyjęcia, iż hala wybudowana została na podstawie pozwolenia na budowę. Ze szkicu tego wynika jednak, iż "przedmiotowa wiata na dzień wydania pozwolenia na budowę została przy budowie budynku mieszkalnego z warsztatem uwzględniona". Budzi jednak - zdaniem organu odwoławczego – wątpliwość to, iż w protokole kontroli z [...] r. stwierdzono, iż na działce znajduje się wiata produkcyjna o powierzchni 40m², a według protokołu oględzin z [...] r. wiata "przypomina kształtem wiatę naniesioną na szkic sytuacyjny i ma powierzchnię 74,3m²". Organ odwoławczy stwierdził także, iż projekt budowlany budynku mieszkalno – warsztatowego przewidywał w ścianie północno – zachodniej zainstalowanie luksferów. Było to wynikiem tego, iż budynek został usytuowany w odległości 3 metrów od granicy (§ 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki Dz.U. z 1980r. Nr 17 poz. 62 ze zm.). Gdyby przedmiotowa hala została uwzględniona w decyzji o pozwolenie na budowę, to powinna była być również uwzględniona w projekcie budowlanym. "Gdyby natomiast miał istnieć dla niej odrębny projekt, to projekt budynku mieszkalnego nie przewidywałby konieczności układania luksferów zamiast okien na każdym poziomie budynku." Wyjaśniono, iż decyzja organu pierwszej instancji została uchylona i orzeczono co do istoty sprawy, gdyż zaskarżona decyzja nie określała rozmiarów wiaty, co mogłoby utrudnić prowadzenie postępowania egzekucyjnego. B. i A. G. wnieśli skargę, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucili, iż przedmiotową wiatę wybudowali na podstawie decyzji pozwolenia na budowę budynku mieszalnego oraz warsztatowego z dnia [...] r.(Nr [...]) oraz szkicu sytuacyjnego z [...]r. (nr [...]). Wyjaśnili też, że większość dokumentacji związanej z zabudową działki została dołączona do dokumentacji kredytowej w Banku Spółdzielczym, który ją zniszczył po przeprowadzeniu postępowania upadłościowego. Powołują się także na protokół z kontroli przeprowadzonej w [...]r., z której wynika, iż na działce jest usytuowana wiata. W protokole nie zawarto stwierdzenia, iż wiata wybudowana została w oparciu o pozwolenie na budowę budynku mieszkalno – warsztatowego. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z niekwestionowanych ustaleń obu organów wynika, iż przedmiotowa wiata nazwana również w zaskarżonej decyzji halą produkcyjną, wybudowana została w 1987r. Niewątpliwe jest więc, iż nakaz jej rozbiórki w świetle przytoczonego przepisu art. 103 ust. 2 Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r.(tekst jednolity Dz.U. z 2003r. Nr 207 poz. 2016) mógł być orzeczony na podstawie przepisu art. 37 ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo Budowlane z 24 października 1974r. (Dz. U. Nr 38 poz. 229). Wskazany przepis stanowi, iż obiekty budowlane lub ich części wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce gdy obiekt budowlany lub jego część – znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę. Organ odwoławczy uznał, iż nakaz rozbiórki znajduje oparcie w powołanym przepisie, gdyż wiata została wybudowana bez wymaganego pozwolenia i znajduje się na terenie, który zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Tymczasem skarżący, kwestionując powyższe ustalenia, powołują się na plan realizacyjny zabudowy działki [...], zatwierdzony przez Urząd Miasta i Gminy z [...]r., na którym uwidoczniono przedmiotową wiatę (k. 15 akt administracyjnych). Prawo budowlane z 1974r. przewidywało w ramach prac związanych z przygotowaniem inwestycji budowlanej do realizacji – opracowanie planu realizacyjnego, określającego urbanistyczne i architektoniczne zagospodarowanie terenu inwestycji lub działki budowlanej (art.20 ust.2 pkt. 2). Podstawą ustalenia miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej oraz rozwiązań urbanistycznych i architektoniczno – budowlanych w planie realizacyjnym był miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub wyznaczenie terenów budowlanych na podstawie przepisów o terenach budowlanych w miastach i na wsi (art. 21 ust.1). Plany realizacyjne oraz rozwiązania urbanistyczne i architektoniczno-budowlane projektów podlegały zatwierdzeniu przez właściwy organ administracji. (art.21 ust.3). Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20 lutego 1975r. (Dz. U. Nr 8 poz. 48) stanowiło, iż przy inwestycji realizowanej na terenie pozostającym w prawnej dyspozycji inwestora pozwolenie na budowę było wydawane łącznie z zatwierdzeniem planu realizacyjnego, a do wniosku o pozwolenie na budowę inwestor był obowiązany przedłożyć w dwóch egzemplarzach plan realizacyjny lub powołać się na wcześniejszą decyzję o zatwierdzeniu planu realizacyjnego (§ 20 ust. 3 i § 21 ust. 1 pkt 1). Według skarżących wiata została postawiona w oparciu o pozwolenie na budowę budynku mieszkalno - warsztatowego z [...]r. Nr [...] oraz plan realizacyjny. Do powyższego zarzutu nie można się jednak odnieść skoro w aktach sprawy brak jest wymienionej decyzji oraz projektu technicznego, na który organ odwoławczy powołał się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Znajdująca się w aktach decyzja bez daty (k.13) dotyczy nadbudowy w [...]r. budynku mieszkalnego. Również stanowisko organu odwoławczego w tym omawianym zakresie nie jest jednoznaczne. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono bowiem, iż "przedmiotowa wiata na dzień wydania decyzji pozwolenia na budowę została przy budowie budynku mieszkalnego wraz z warsztatem uwzględniona". Jednak w dalszej części tego uzasadnienia organ odwoławczy uznał, iż gdyby "przedmiotowa hala była uwzględniona w decyzji o pozwoleniu na budowę to musiałaby się także znaleźć w projekcie budowlanym. Gdyby natomiast miał istnieć dla niej odrębny projekt, to projekt budynku mieszkalnego nie przewidywałby konieczności zakładania luksferów zamiast okien na każdym poziomie budynku". Rozbiórka obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia wymaga zgodnie z powołanym przepisem art. 37 ust. 1 pkt. 1 ustalenia czy obiekt ten znajduje się na terenie, który przeznaczony jest pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. W tym zakresie ustalenie organu odwoławczego oparte zostało jedynie na piśmie Urzędu Miasta i Gminy z [...]r.(k.55) stwierdzającym, iż przedmiotowa działka w planie zagospodarowania przestrzennego z 19 grudnia 1986r. znajdowała się na terenie "zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej netto dla ludności nierolniczej". Nie zostało jednak wyjaśnione znaczenie sformułowania o zabudowie mieszkaniowej – netto. Brak również wyjaśnienia w jakim celu i na jakie potrzeby została wybudowana. Według protokołu oględzin z [...]r. (k.24) w budynku mieszkalnym znajdują się pomieszczenia zakładu stolarskiego. Na działce usytuowana jest także hala (dawna wiata) w której dokonywana jest obróbka maszynowa. W związku z tym bliższego wyjaśnienia wymaga uznanie, "iż ustalenia planu obowiązującego od roku [...] także nie uprawniały do posadowienia hali produkcyjnej". Należy zwrócić uwagę, iż na tej samej działce część budynku mieszkalnego wybudowana na podstawie pozwolenia na budowę z [...]r. przeznaczona została na cele produkcyjno – warsztatowe. Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji winny zatem dokonać analizy ustaleń planu miejscowego w oparciu o jego pełną część tekstową i graficzną a nie ograniczyć się tylko do powołanego pisma Urzędu Miasta i Gminy. W przypadku wybudowania obiektu niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 organ administracji wydaje decyzję nakazującą inwestorowi wykonanie w określonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem (art.40). Przystąpienie do użytkowania obiektu, co do którego wydano przewidziany w art. 40 nakaz dokonania zmian lub przeróbek możliwy jest dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie (art. 42 ust. 1). Obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie może być również uzasadniony względami bezpieczeństwa lub mienia, ochrony środowiska lub innymi względami interesu społecznego (art.42 ust.2). Uznając, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania w zakresie dokładnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 Nr. 153 po. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku. Orzeczenie zawarte w punkcie III-im traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. /-/ W.Batorowicz /-/ A.Łaskarzewska /-/ St.Małek MarK