II SA/Po 549/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu I. K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Po [...] w sprawie ze skargi I. K. na postanowienie Wojewody z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...] w przedmiocie sprostowania błędu pisarskiego; postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. /-/ T. Świstak Postanowieniem z dnia 22 września 2016 r. tutejszy Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego Sądu z dnia 7 września 2016 r. o odmowie przyznania skarżącemu I. K. prawa pomocy stwierdziwszy, że skarżący nie wykazał, by znajdował się w sytuacji uprawniającej go do uwzględnienia wniosku. Po uiszczeniu – na wezwanie Sądu – wpisu od skargi w kwocie [...]zł, kolejnym wnioskiem z dnia [...] października 2016 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. We wniosku wskazał, że miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego na dwuosobowego gospodarstwo rodzinne wynosi 2.500 zł. Zaznaczył, że nie posiada żadnych oszczędności, kosztowności, wartościowych ruchomości, z wyjątkiem samochodu osobowego marki Toyota, dostawczego marki Peugeot, ciągników marki Ursus i New Holland, a także nieruchomości – domu o pow. 140 m2, mieszkania o pow. 120 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 21,60 ha (uprawy polowe). Na wezwanie referendarza sądowego o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych skarżący powtórzył oświadczenie o wysokości uzyskiwanego dochodu i rodzaju i wielkości produkcji rolnej, zaznaczył, że nie dotyczy go żądanie w zakresie przedstawienia zeznania podatkowego za 2015 r., nie prowadzi działalności gospodarczej, wyjaśnił, że jedyny rachunek bankowy, jaki posiada obsługuje dopłaty do produkcji rolnej, wskazał, że otrzymywane dopłaty są do produkcji rolnej, a nie do opłat sądowych. Ponadto wyjaśnił, że rok produkcji samochodu osobowego marki Toyota to 2003 r. Równocześnie podał, że wydatki miesięczne bilansują się z dochodem wspólnym i są następujące: opłaty, podatki, utrzymanie domu (gaz, prąd, woda, opał, remonty), telefon, środki czystości i odzież oraz lekarstwa i wyżywienie. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 listopada 2016 r. odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżący nie wykazał, w szczególności nie przedłożył dokumentów źródłowych, by umożliwić ocenę, czy jego sytuacja finansowa uzasadnia twierdzenie, że nie stać go na uiszczenie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Wyjaśnienia wymagało z kim, poza żoną prowadzi gospodarstwo domowe, skoro korespondencję odbiera inna osoba jako dorosły domownik. Wyszczególnienia wymagało też, jakie skarżący i jego rodzina rzeczywiście uzyskują dochody , czy mają one charakter stały, jakie kwoty ponosi na utrzymanie, skoro mieszka z żoną i innymi osobami. Brak rzeczywistej współpracy skarżącego skutkować zatem musiała odmową przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw zarzucając, że nie zbadano wnikliwie jego sytuacji materialnej. Wyjaśnił przy tym, że wszystkie informacje podane we wniosku o prawo pomocy są zgodne z prawdą i precyzyjnie określają sytuację rodzinną i majątkową, biorąc pod uwagę zakres wynikający z ochrony danych osobowych, w tym danych bankowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.- dalej jako "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sprzeciw wnioskodawcy nie zasługiwał na uwzględnienie. Wydając zaskarżone postanowienie referendarz sądowy słusznie zwrócił uwagę, że jak jednoznacznie wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem. To na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym zależy od tego czy strona wykaże istnienie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. Strona zwracająca się o ustanowienie pełnomocnika z urzędu powinna wykazać, że nie jest w stanie z własnych zasobów skorzystać z usług profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Powinna przy tym uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 9 stycznia 2015 r., II GZ 886/14, LEX nr 1634804). Z uwagi na to, że skarżący nie uczynił zadość powyższym wymogom, nie nadesłał bowiem dokumentów pozwalających na wszechstronną ocenę jego sytuacji finansowej, referendarz sądowy nie mógł wydać innego rozstrzygnięcia, aniżeli postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Nie można bowiem zaaprobować sytuacji, w której skarżący z jednej strony domaga się przyznania mu prawa pomocy, a więc de facto sfinansowania kosztów prowadzonego przez niego sporu sądowego ze środków publicznych (poprzez skorzystanie z usług pełnomocnika z urzędu), a z drugiej odmawia przedstawienia sądowi niezbędnych w ocenie Sądu dokumentów, oczekując uwzględnienia jego wniosku jedynie w oparciu o składane przez niego oświadczenia co do wysokości dochodów i posiadanego majątku. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. /-/ T. Świstak