II SA/Po 552/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski ( spr ) Sędzia WSA Bożena Popowska Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2004 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego ; o d d a l a s k a r g ę /-/ B.Popowska /-/ E.Makosz-Frymus /-/ M.Dybowski JFS Z. K. dnia [...] lutego 2001 r. zarejestrował się jako bezrobotny- bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych- w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. Dnia [...] listopada 2001 r. złożył wniosek o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] na podstawie art.6 pkt 6 lit.b, art.37 k ust.9, art.37 l ust.2a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. 6/01/56 ze zm.) Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy S. odmówił przyznania Z. K. prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] listopada 2001 r. W odwołaniu Z. K. oceniając, że decyzja jest krzywdząca i niezgodna z przepisami podniósł, iż winien mieć przyznane świadczenie przedemerytalne, z uwagi na ustawę z dnia 18.9. 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (...). W ustawie z dnia "14" [winno być "17"].12.2001 r. wprowadza się zmiany obowiązujące z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 18.9. 2001 r.- tj od 7.11. 2001 r., a nie 7 lat wstecz ( art. 1 ustawy z dnia 18.9. 2001 r.). Odwołujący się osiągnął 55 rok życia ( bowiem urodził się 24 października 1947 r.) i przepracował w byłym PPGR od [...] maja 1969 do [...] lipca 1985 r. ( do skierowania na rentę inwalidzką). Art. 20 d ustawy z dnia 18.9. 2001 r. zobowiązuje [...] do przekazywania 15 % wpływów na Fundusz Pracy przez 10 lat, z przeznaczeniem na świadczenia przedemerytalne- do osiągnięcia przez wnioskodawców wieku emerytalnego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt1 kpa i art.37 k ust.9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. 6/01/56 ze zm.- dalej uzpb) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż Z.K. urodził się [...] października 1947 r., a w dniu 1 stycznia 1995 r. ( w dniu wejścia w życie uzpb) nie osiągnął wymaganego prawem wieku wynoszącego 55 lat dla mężczyzn, ale 48 lat. Wnioskodawca udokumentował świadectwem pracy zatrudnienie na stanowisku mistrza ds. remontów w Z. P. R. w D. ponad 16 lat zatrudnienia w byłych PGR (od [...] maja 1969 do[...]lipca 1985 r.). Zgodnie z art. 37 k ust. 9 uzpb, pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej spełniającemu określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego, przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeśli w dniu wejścia w życie ustawy: 1. mężczyzna osiągnął wiek 55 lat; 2. przepracował w PPGR najmniej 10 lat; 3. zamieszkuje w dniu nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Zgodnie z art. 78 uzpb, ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1995 r.; Odwołujący w dniu wejścia w życie ustawy osiągnął 48 lat, gdy ustawa wymaga 55 lat. Ustawa z dnia 18 września 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (...)- Dz.U. 122/01/1332, nie jest ustawą samoistną, lecz zmieniającą uzpb; zapis " w dniu wejścia w życie ustawy" oznacza dzień wejścia w życie uzpb, tj. 1 stycznia 1995 r.- stanowisko takie wyraża Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej. Z dniem 1 stycznia 2002 r. do uzpb weszły w zmiany wprowadzone ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. ( Dz.U. 154/01/1793). W świetle znowelizowanego art. 37 k ust. 9 uzpb, także Wnioskodawca musi spełniać wszystkie warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego. Jednym z warunków jest ukończenie w dniu[...]listopada 2001 r. przez mężczyznę 55 lat, a Wnioskodawca w dniu [...]7 listopada 2001 r. osiągnął 54 lata i 13 dni; nie spełnił zatem warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego dla byłych pracowników PGR. Skargę na tą decyzję wywiódł Z. K. Skarżący zarzucił decyzji naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwą wykładnię art. 37 k ust. 9 uzpb- w ustawie nie mówi się o ukończeniu 55 lat, a jedynie o osiągnięciu 55 lat. Wnioskodawca urodziła się [...]X.1947 r., w PPGR pracował od [...].5.1969 do [...].7.1985 r., gdy skierowano Go na rentę inwalidzką II grupy, ze wskazaniem żadna praca. Decyzją z dnia [...].6.1995 r. ZUS w G. Inspektoratu w C., na podstawie orzeczenia komisji lekarskiej z dnia [...] czerwca 1995 r., wstrzymano Z. K. rentę, zaliczając okresy zatrudnienia: - okres składkowy 27 lat 6 miesięcy i 12 dni - okres nieskładkowy 8 miesięcy i 26 dni; Po tym okresie Wnioskodawca pracował: - Powiatowy Urząd Pracy S. (zasiłek) od [...]5.1995 do [...]5.1996; - P.B. B. B. G. od [...].6.1996 do [...].9.1996; - Z.B. inż. Z. O. R. od [...].4.1997 do [...].12.1997; - Zakład Drzewny T. S. D. od [...].4.1998 do [...].6.1998; - zasiłek chorobowy ZUS G.. od [...]6.1998 do [...].12.1998; - PUP S.. (zasiłek) od [...]12.1998 do [...]3.2000; - U. D. od [...]8.2000 do [...]11.2000; - A. S. S.. od [...].11.2000 do 31[...].1.2001 - dalej bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Urząd Wojewódzki w G.. rozpatrywał odwołanie od dnia nadania [...].12.2001 r. do dnia nadania odpowiedzi [...]1.2002 r. ( 40 dni). Nie przyznanie świadczenia spowoduje konieczność zasilenia "rzeszy bezdomnych na jakimś dworcu kolejowym", bo mimo usilnych starań, Wnioskodawca nie może znaleźć pracy, z uwagi na wiek. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się bezzasadną. W sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego- w szczególności art.37 k ust.9 ustawy z 14.12.1994 r. brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy obu instancji, . Sformułowanie "osiągnął wiek...55 lat- mężczyzna", użyty w art. 37 k ust. 9 uzpb w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 18 września 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu... (Dz.U. 122/01/1323- obowiązującym w dacie orzekania przez organ I instancji), jak i w brzmieniu nadanym art. 3 pkt 14 lit. f ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o... zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu... (Dz.U. 154/01/1793). Utrwalonym w doktrynie i orzecznictwie jest pogląd, że organ administracji publicznej i sąd nie orzekają na podstawie przepisu, lecz na podstawie norm prawnych, dekodowanych częstokroć z szeregu przepisów ( w tym znajdujących się w różnych aktach prawnych). Przy dekodowaniu normy prawnej organ administracji publicznej i sąd posługuje się różnymi metodami wykładni (porównując wyniki zastosowania każdej z tych metod i wybierając właściwy rezultat), częstokroć sięgając też do kultury prawnej. Ustawodawca w art. 37 k ust. 1 uzpb używa sformułowań: "osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna" (w pkcie 1); "ukończyła co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna" ( w pkcie 2); "osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący, co najmniej 34 lat dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn" ( w pkcie 4), a w ust. 9 użył sformułowań: "osiągnął wiek- co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna" (w pkcie 1); "posiadał okres uprawniający do emerytury- wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn" ( w pkcie 2); "przez okres co najmniej 10 lat" ( w pkcie 3). Mimo, że ustawodawca stylistycznie ujmował w ustępie 1 art. 37 k różnie wymóg co do wieku czy okresu uprawniającego do emerytury, to w doktrynie i w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że- wobec braku odmiennych zasad obliczania terminów w uzpb- terminy te winny być liczone jak w prawie cywilnym. Zgodnie bowiem z art. 110 kc, jeśli ustawa, orzeczenie sądu lub decyzja innego organu państwowego albo czynność prawna oznacza termin nie określając sposobu jego obliczania, stosuje się przepisy art. 111- 116 kc. W niniejszej sprawie nie zachodziła podstawa do odmiennego ( np. w myśl prawa pracy, prawa wekslowego czy umów międzynarodowych; S. Rudnicki w: "Komentarz do kc- cz. ogólna" W.Pr. 2003 – uw. 5 do art. 110; uchwała Sądu Najwyższego z 21.5.1991- I PZP 16/91- OSNC 1/92/10, akceptowana przez P. Suskiego "KC w orzecznictwie i piśmiennictwie- cz. ogólna" CH BECK 1997 s.509 uw. 1). Zgodnie z art. 112 kc, termin oznaczony w latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było- w ostatnim dniu tego miesiąca. Jednakże przy obliczaniu wieku osoby fizycznej termin upływa z początkiem ostatniego dnia. W doktrynie trafnie wskazuje się, że przy obliczaniu wieku człowieka, o s i ą g n i ę c i e przez pracownika urodzonego dnia 2.1.9130 r. wieku emerytalnego 65 lat nastąpiło z początkiem ( o godzinie 00) ostatniego dnia, a więc 2.1.1995 r., nie zaś z końcem ( o godzinie 24) tego samego dnia ( S. Rudnicki- op. cit.- uw. 2 in fine do art. 112 kc). Do takich samych wniosków prowadzi analiza treści sformułowań: "osiągnął wiek 55 lat mężczyzna" bądź " osiągnął wiek co najmniej 55 lat mężczyzna" z punktu widzenia jego treści w literackim języku polskim. "Osiągać" to 2.<> ("Słownik języka polskiego" pod red. M. Szymczaka, PWN 1992 t. 2 s. 548). "Osiągać, osiągnąć" 1. cel, (...), 3. głębokość, szybkość, 4. lata: Osiągnąwszy pełnych lat 14, wiosną 1517 roku wpisał się [...] na wydział filozoficzny akademii- St. Kot "Andrzej Frycz Modrzewski. Studium z dziejów kultury polskiej w XVI w. W.2 ( St. Skorupka "Słownik frazeologiczny języka polskiego" WP 2002 t. 1 s. 616). W tej sytuacji "osiągnął wiek co najmniej 55 lat" nie ten, który rozpoczął pięćdziesiąty piąty rok życia, a ten, który owe 55 lat ukończył ( tak jak "osiągnął głębokość 20 m" nie ten, kto opuścił się na 19,01 m [rozpoczynając dwudziesty metr], lecz ten, który opuścił się na głębokość 20 m). Także odwoływanie się do bezpośredniego, potocznego czy naturalnego pojmowania wyrażenia "z upływem roku" (jak uczynił to Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanej uchwały z 21.5.1991 r.- I PZP 16/91- akceptowanej przez S. Rudnickiego- op. cit. uw. 5 do art. 110 i uw. 3 do art. 112) , nie prowadzi do innego rezultatu wykładni pojęcia "osiągnął wiek co najmniej 55 lat". In casu Skarżący osiągnął wiek 55 lat z chwilą ukończenia pięćdziesiątego piątego roku życia ( dnia [...] października 2002 r. o godzinie 00), nie zaś [...]października 2001 r., gdy ukończył dopiero 54 rok życia. Ustawodawca w dacie orzekania przez organ I instancji oczekiwał spełnienia przez uprawnionego do świadczenia przedemerytalnego jednocześnie trzech warunków- Wnioskodawca nie spełnił bowiem warunku osiągnięcia= ukończenia 55 roku życia w dniu wejścia w życie ustawy. Błędnie Wnioskodawca przyjmuje, że użycie w art. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 18.9.2001 r.- Dz.U. 122/01/1323, miało na uwadze wskazanie dnia wejścia w życie owej ustawy z dnia 18.9.2001 r. Skoro ustawodawca dodał w art. 37 k ust. 9 i 10 w konkretnym brzmieniu i określił, że w "ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. 6/01/56, 42/01/475, 89/01/973, 100/01/1080) wprowadza się następujące zmiany", to brak podstaw, by nie uznać, że pojęcie "w dniu wejścia w życie ustawy" odnosi się do nowelizowanej, nie zaś nowelizującej ustawy. Do odmiennego wniosku nie prowadzi treść art. 3 ustawy z 18.9.2001 r. Musiał ów niezamierzony skutek takiej regulacji dostrzec ustawodawca, skoro w znowelizowanym przepisem art. 3 pkt 14 lit. f ustawy z dnia 17.12.2001 r.- Dz.U. 154/01/1793 ustępie 9 art. 37 k wyraźnie określił, że wszystkie- w tym nowy warunek określony w pkcie 2- winny być spełnione "w dniu 7 listopada 2001 r.". Jednakże z zasady podziału władzy wynika, że Sąd nie zawsze w drodze wykładni może zastąpić wolę ustawodawcy zwłaszcza, że w rozpatrywanym przypadku- wobec skąpości art. 3 ustawy z 18.9.2001 r., ustawodawca nie dał Sądowi narzędzi dla dostrzeżonego i naprawionego przez siebie ustawą z 17.12.2001 r. błędu. Z kolei dodanie do sformułowania "osiągnął wiek" słów "co najmniej", przy kontynuacji " 55 lat mężczyzna", miało na celu jedynie dobitniejsze wyrażenie myśli, zawartej w art. 37 k ust. 9 w pierwotny6m brzmieniu. Inne zagadnienia, podniesione w skardze, nie mogły wpłynąć na wynik sprawy. Skoro zatem zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692 w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1271 ze zm., skargę należało oddalić. /-/ B.Popowska /-/ E.Makosz-Frymus /-/ M.Dybowski JFS