II SA/Po 553/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Protokolant St. ref. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2005r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Poznań – Nowe Miasto sprawy ze skargi R.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 30, -zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/B. Drzazga /-/ B. Kamieńska /-/A. Łaskarzewska Prezydent Miasta decyzją z dnia [...]r., wydaną na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113 poz. 1209), odmówił nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego R. D., w prawo własności nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...], oznaczonej numerem geodezyjnym [...], o powierzchni [...]m², ujawnionej w księdze wieczystej nr [...]. W ocenie organu orzekającego, działka nie jest objęta zakresem przedmiotowym powołanej na wstępie ustawy, która - jak wynika z art. 1 ust. 1 – dotyczy nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 06 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Nieruchomościami wymienionymi w dekrecie są jedynie gospodarstwa rolne i grunty rolne nadane w trybie osadnictwa rolniczego na Ziemiach Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska, jeżeli z różnych przyczyn stały się następnie własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego i zostały oddane osobom fizycznym w użytkowanie wieczyste. Nadto, mimo, że przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001r. nie stosuje się do osób uwłaszczonych mieniem, o którym mowa w art. 56a ustawy z dnia 30 sierpnia 1996r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, wnioskodawczyni nie złożyła oświadczenia, iż nie skorzystała z dobrodziejstwa tejże ustawy. R. D. wniosła odwołanie od tej decyzji zarzucając, że organ pierwszej instancji dokonał wadliwej, zawężającej interpretacji ustawy z dnia 26 lipca 2001r. Jej zdaniem, prawo nieodpłatnego nabycia prawa własności przysługuje wszystkim użytkownikom wieczystym, którzy nabyli prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonych na Ziemiach Odzyskanych przed dniem 27 maja 1990r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji. Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi R. D. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, a w piśmie z dnia [...]r. dodatkowo wskazało, że skarżąca nie spełnia przesłanek podmiotowych określonych w art. 1 art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r., albowiem w dniu 26 maja 1990r. nie była użytkownikiem wieczystym nieruchomości, o której nabycie wnosi. Ze znajdujących się w aktach sprawy odpisu księgi wieczystej KW nr [...]wynika, że w dniu 26 maja 1990r. była wraz z mężem K. D. współużytkownikiem wieczystym co do ½ udziału działki nr [...], która uległa podziałowi w 1995r., natomiast w 1997r. została zniesiona współwłasność działki nr [...] i dopiero od tej daty skarżąca jest jej użytkownikiem wieczystym. Wojewódzki Sąd Administracyjny – właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje: Wbrew stanowisku zaprezentowanemu przez organy administracyjne obu instancji w uzasadnieniach decyzji, przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości - w brzmieniu pierwotnym, obowiązującym w chwili wydawania zaskarżonej decyzji - nie zawęża zakresu stosowania ustawy do osób będących użytkownikami wieczystymi tylko nieruchomości, które zostały objęte dekretem z dnia 06 września 195lr. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Odesłanie art. 1 ust. 1 ustawy do dekretu z dnia 06 września 195lr. nie dotyczy bowiem przedmiotu regulacji (ochrona i uregulowanie własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych), a jedynie odwołuje się do zasięgu terytorialnego dekretu. Sformułowanie, że omawiany przepis dotyczy osób fizycznych będących użytkownikami wieczystymi "nieruchomości położonych" na konkretnych terenach należy zatem rozumieć tylko jako ograniczenie zasięgu stosowania ustawy z dnia 26 lipca 200lr. (w pierwotnym brzmieniu) do terytorium objętego powołanym dekretem z dnia 06 września 195lr. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło dodatkowy argument przemawiający za odmową uwzględniania wniosku skarżących o nabycie prawa własności nieruchomości. Podniosło mianowicie, powołując się na zapisy dokonane w księdze wieczystej, że skarżąca nie spełniła wymaganej przepisem art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 200lr. przesłanki posiadania prawa wieczystego użytkowania działki między innymi w dniu 26 maja 1990r. Argument ten nie mógł być oceniany przez Sąd, skoro organ odwoławczy, obowiązany do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji, zostawił tę kwestię poza zakresem swoich rozważań przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Decyzja kończąca postępowanie administracyjne to akt, z którego strona winna czerpać pełną, wszechstronną, zgodnie z prawem umotywowaną informację o swojej sytuacji prawnej - w zakresie prawa procesowego i materialnego. To decyzja - zawierająca uzasadnienie faktyczne i prawne - stanowi przedmiot zaskarżenia, z nim polemizuje strona w skardze (patrz wyrok NSA z 30 października 2000r., I SA/Łd 588/98 Lex nr 47097). Odpowiedź na skargę nie może być traktowana jako uzupełnienie decyzji, gdyż należy już do postępowania sądowego, a nie do postępowania administracyjnego (patrz wyrok NSA z 14 grudnia 1999r., III SA 1756/99, Lex nr 7228). Przyjęcie za prawidłowe stanowiska, iż konwalidacja uchybienia w odpowiedzi na skargę zezwala na oceną decyzji prowadziłoby do pozbawienia skarżącego możliwości wypowiedzenia się, a więc obrony jego interesu prawnego (patrz wyrok NSA z 28 lutego 1997r. I SA/Gd 496/96, Lex nr 29055). Skoro zaprezentowana w uzasadnieniu decyzji wykładnia prawna była błędna, a nadto organ odwoławczy przyznał, że nie rozważył i nie ocenił całego materiału odwoławczego, należało na zasadzie art. 145 § 1 pkt a, c, art. 512 i art. 100 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270) orzec jak w sentencji. /-/B. Drzazga /-/ B. Kamieńska /-/A. Łaskarzewska jw