II SA/Po 556/07

Katarzyna Witkowicz-Dwornicka – Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2007 r. wniosków o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A.K. i E.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki domku letniskowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz - Dwornicka Skarżący A. i E. małżonkowie K. złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie ich od kosztów sądowych. Wnioski argumentowali swoja złą sytuacją finansową i zdrowotną skarżącego. Wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Oświadczyli, że nie pracują, nie uzyskują dodatkowego dochodu, a utrzymują się z renty inwalidzkiej skarżącego i emerytury skarżącej w łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Większą część dochodów przeznaczają na pokrycie wydatków bieżącego utrzymania (opłaty, żywność i leki dla skarżącego). Skarżący oświadczył, że jest całkowicie niezdolny do pracy, cierpi na miażdżycę, cukrzycę, jest po 6 udarach, jest niesprawny prawostronnie, ma także niedotlenienie mięśnia sercowego. Nie może funkcjonować bez leków, których miesięczny koszt wynosi około 600 zł. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku oświadczyli, że mają mieszkanie o powierzchni [...] m² w [...] oraz działkę rekreacyjną o powierzchni [...] m² w [...], na której znajduje się domek letniskowy będący przedmiotem niniejszego postępowania. Skarżący podali, że nie mają żadnego innego majątku nieruchomego oraz zasobów pieniężnych. Oświadczyli, że dysponują samochodem osobowym marki [...] wyprodukowanym w 2001r. Skarżący uiścili wpis od skargi w kwocie 500 zł. Treść art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że na wnioskodawcach spoczywa ciężar wykazania, że ich sytuacja majątkowa i finansowa jest na tyle trudna, iż nie mają możliwości poniesienia wszystkich kosztów sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Instytucja prawa pomocy ma bowiem charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby, które wykażą, że znajdują się w rzeczywiście trudnej sytuacji finansowej i rodzinnej. Przyznanie dobrodziejstwa prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie nie tyle utrudnione, co niemożliwe (postanowienia NSA z dnia 6 października 2004r. GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.). W niniejszej sprawie oświadczenie skarżących nie prowadzi do wniosku, że nie mają środków na uiszczenie kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznych swoich wydatkach. Uzyskują stałe miesięczne świadczenie w łącznej wysokości przeszło [...] zł netto miesięcznie. Oświadczyli, że dochód ten w większej części przeznaczają na pokrycie wydatków bieżącego utrzymania oraz na leki dla skarżącego. Wynika z tego, że po uiszczeniu niezbędnych kosztów utrzymania pozostaje im jeszcze część dochodu, którą mogą przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Należności te, mając charakter publiczno-prawnych, powinny być więc uiszczane z pierwszeństwem przed innym wydatkami, zaraz po pokryciu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania. Skarżący mają zatem możliwości by ze swoich dochodów wygospodarować chociażby drobne oszczędności, skoro zgromadzili niezbędne środki i uiścili wpis od skargi w kwocie 500 zł. Przewidywane koszty sądowe niniejszego postępowania na dalszym jego etapie w zasadzie nie powinny przekroczyć kwoty 350 zł. i to rozłożonej w czasie. Skarżący pokrywają wszystkie, nawet zwiększone w związku z chorobą skarżącego, niezbędne swoje wydatki. Nie wskazali bowiem, że mają jakieś zaległości płatnicze, czy że zmuszeni są korzystać z pożyczek. Z dobrodziejstwa prawa pomocy skorzystać mogą tylko osoby, którym po uiszczeniu niezbędnych kosztów bieżącego utrzymania nie pozostają już żadne wolne środki. Wnioskodawcy są także właścicielami dużego mieszkania oraz działki rekreacyjnej. Posiadanie nieruchomości stwarza możliwość czerpania dodatkowych dochodów poprzez jej wydzierżawienie, sprzedaż lub obciążenie w celu zabezpieczenia ewentualnie zaciągniętego kredytu. W związku z tym posiadanie majątku nieruchomego w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Wnioskodawcy dysponują także samochodem osobowym o znacznej wartości. Mając powyższe na uwadze, wnioskodawcy wbrew treści art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wykazali, że nie są w stanie wygospodarować środków na uiszczenie kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznych swoich wydatkach. W tym stanie rzeczy wnioski nie zasługiwały na uwzględnienie, co skutkować musiało odmową przyznania prawa pomocy chociażby w części. Jakkolwiek wskazać należy, że prawo pomocy przysługuje na każdym etapie postępowania, więc wnioskodawcy mogą wystąpić z wnioskiem o to prawo także i w przyszłości, gdy wykażą, że sytuacja finansowa i majątkowa uległa pogorszeniu. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie. /-/ K. Witkowicz – Dwornicka