II SA/Po 556/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] listopada 2021 r. wniosku H. L. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu opieki społecznej postanawia odmówić wstrzymania zaskarżonej decyzji. /-/ W. Batorowicz W toku postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie opisanym w rubrum niniejszego postanowienia H. L. (zwana dalej "Skarżącą") działając przez swojego pełnomocnika, złożyła w dniu [...] października 2021 r. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w przedmiocie zobowiązania jej do zwrotu kwoty [...]zł zastępczo uiszczanej przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w C. w związku z pobytem jej matki – G. P. w Domu Pomocy Społecznej. W treści wniosku wskazano, że Skarżąca nie jest w stanie uiścić tak znacznej kwoty pieniędzy, wielokrotnie przekraczającej jej dochody. Wyegzekwowanie od niej kwoty [...]zł doprowadzi Skarżącą do niemożności zapewnienia sobie utrzymania. Skarżąca nie jest w stanie jednorazowo uiścić takiej kwoty, nie posiada żadnych oszczędności. Jej dochody to świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł. Ponadto Skarżąca spłaca kredyt hipoteczny we frankach szwajcarskich – miesięczna rata wynosi [...] CHF. Do tego, Skarżąca uiszcza raty pożyczki hipotecznej, której miesięczna rata wynosi [...] zł. Skarżąca podkreśliła, że oprócz opłaty [...] zł miesięcznie, także inne koszty związane z utrzymaniem matki – G. P., takie jak koszty utrzymania jej domu, zapewnienie w domu pomocy społecznej całodziennej dodatkowej opieki, odciążając tym samym personel tej placówki. Mama Skarżącej przez trzy lata przed umieszczeniem jej w domu pomocy społecznej mieszkała u Skarżącej i miała zapewnioną pełną opiekę (w tym osobistą opiekunkę). Warunki pobytu w domu pomocy społecznej były bardzo skromne (o wiele gorsze niż w domu Skarżącej), a dodatkowe wyposażenie pokoju w domu pomocy społecznej (łóżko i materac przeciwodleżynowy), ubrania i środki kosmetyczne zostały sfinansowane przez Skarżącą. Dom pomocy społecznej nie zapewniał także praktycznie opieki lekarskiej prywatnej – całość leczenia specjalistycznego pokrywała Skarżąca ze swoich własnych środków. Także sama regularnie dojeżdżała do swojej mamy i zajmowała się nią w domu pomocy społecznej. Na ten cel wydatkowała znaczą część swoich oszczędności. Skarżąca dołączyła do wniosku odpis decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przeliczeniu emerytury, odpis załącznika do umowy kredytowej wraz z harmonogramem spłat wystawionych na Skarżącą, R. L., B. D. L. oraz M. L.. Ponadto dołączono odpis harmonogramu spłat pożyczki hipotecznej, którą uzyskała wyłącznie Skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Wniosek o wstrzymanie wykonalności decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."), wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, jak stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości lub części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie wykonania aktów (czynności) zaskarżonych do sądu administracyjnego stanowi odstępstwo od generalnej zasady wykonalności takich aktów (czynności) i ma na celu ochronę strony skarżącej przed negatywnymi skutkami, które może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeszcze przed prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy przez sąd administracyjny. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji może mieć miejsce, gdy wystąpi "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki". "»Znaczna szkoda« to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków" (postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 7 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 469/18, dostępne w CBOSA). Sąd w składzie orzekającym nie dostrzega ryzyka wystąpienia znacznej szkody, która, co warto zaznaczyć ma postać kwalifikowaną. Sama obawa przed wystąpieniem trudnych do odwrócenia skutków wykonania zaskarżonej decyzji nie przemawia za przyznaniem wnioskowanej ochrony tymczasowej. Należy przede wszystkim zwrócić uwagę na fakt, że Skarżąca przedstawiła dowody obrazujące jej obecną sytuację majątkową. Skarżąca posiada przychód miesięczny w postaci świadczenia emerytalnego ([...] zł). Jak twierdzi, są to jej jedyne środki jakie posiada. Zobowiązania Skarżącej wiążą się z koniecznością spłaty [...] zł pożyczki hipotecznej, a także regulowania zobowiązania kredytu hipotecznego w kwocie [...]CHF wespół z pozostałymi trzema osobami, które są posiadaczami rachunku kredytowego. Oznacza to, że Skarżąca nie jest obciążona całością kwoty [...]CHF, gdyż zobowiązanymi do spłaty są także członkowie jej rodziny. Spłacanie zobowiązać wraz ze Ľ raty kredytu hipotecznego w CHF przez Skarżącą pozwala na twierdzenie, że jej kondycja finansowa nie jest trudna na tyle, że pojawienie się kolejnego zobowiązania finansowego sprowadzi na nią widmo znaczącej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków wykonania zaskarżonej decyzji. Należy zaznaczyć, że obawa przed obowiązkiem zapłaty zagrożoną egzekucją administracyjną należności pieniężnych nie stanowi przesłanki uzasadniającej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Przymusowa realizacja zobowiązań w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Podobnie stanowi orzecznictwo. "Potencjalne wszczęcie w przyszłości egzekucji kary pieniężnej - jakkolwiek mogłoby uzasadniać zastosowanie tej instytucji - wymaga powiązania z sytuacją wnioskodawcy. Zastosowanie tej instytucji nie może abstrahować od realiów tego wnioskodawcy, co oznacza, iż nie może ono mieć abstrakcyjnego charakteru, do czego niewątpliwie doszłoby, gdyby instytucję tę stosować każdorazowo niejako z automatu po wszczęciu przez wierzyciela egzekucji obowiązku. Aby zatem można było przyjąć, iż wszczęcie egzekucji może powodować szkodę lub nieodwracalne skutki dla dłużnika muszą zaistnieć jakiekolwiek ku temu znamiona, oznaki w obecnej sytuacji dłużnika. Ma to miejsce wówczas, gdy na podstawie obecnej sytuacji finansowej można wnioskować o ziszczeniu się w przyszłości skutków, mieszczących się w przesłankach znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków" (postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 1220/16, dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Sama wysokość zobowiązania nie może wpływać na wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 5 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 574/18, dostępne w CBOSA). Nie może uchodzić z pola widzenia również okoliczność, że ustawodawca daje możliwość zwolnienia z opłat, jakie nałożono na osobę zobowiązaną do jej uiszczania na podstawie art. 64, a także art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zmianami, zwanej dalej "u.p.s."). Przewiduje się możliwość zwolnienia z opłaty w części albo w całości (art. 64 u.p.s.) albo rozłożenie należności na raty (art. 104 ust. 4 u.p.s.). Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że wyegzekwowanie należności pieniężnej na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zmianami, zwanej dalej "u.p.e.a."), a następnie hipotetyczne uchylenie zaskarżonej decyzji nie prowadzi do niemożności odzyskania środków pieniężnych. W myśl art. 168b § 1 u.p.e.a. zobowiązany może dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego lub wierzyciela na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej lub postępowania zabezpieczającego. Pewna sytuacja majątkowa Skarżącej, która posiada zabezpieczenie w postaci świadczenia emerytalnego, po uwzględnieniu wszystkich jej zobowiązań nie stoi na przeszkodzie dochodzenie potencjalnych roszczeń. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia. /-/ W. Batorowicz