II SA/Po 560/11

PostanowienieWSA w Poznaniu2012-01-26

Skład orzekający: Katarzyna Witkowicz-Grochowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego może zostać uwzględniony, gdy strona wykazuje, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania, mimo wcześniejszego zwolnienia od kosztów sądowych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że skoro strona została już zwolniona od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, ponowne zwolnienie w tym zakresie jest niedopuszczalne i należy oddalić taki wniosek. Natomiast wniosek o ustanowienie radcy prawnego rozpoznano merytorycznie i przyznano prawo pomocy w tym zakresie, gdyż sytuacja majątkowa i finansowa strony wskazuje, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania.
Stan faktyczny
Z. B. i jego żona, oboje emeryci, złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie dotyczącej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wnioskodawcy wykazali, że ich miesięczne dochody z emerytur wynoszą 1600 zł, a koszty utrzymania, w tym leki i opał, pochłaniają znaczną część tych środków. Posiadają dom i działkę, nie mają innych oszczędności ani wartościowych ruchomości.
Rozstrzygnięcie
Ustanowiono dla Z. B. radcę prawnego wyznaczonego przez Okręgową Izbę Radców Prawnych oraz oddalono wniosek o ponowne zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu -Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 stycznia 2012r. wniosku Z. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. B. i Z. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2011r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia 1. ustanowić dla Z. B. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych, 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 września 2011r. zwolniono K. B. i Z. B. od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawie. W dniu 19 stycznia 2012r. skarżący Z. B. ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz o ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że wraz z żoną są emerytami. Utrzymują się jedynie ze świadczeń emerytalnych w wysokości 1.100 zł i 500 zł, co daje łącznie 1.600 zł miesięcznie. Podał, że są osobami schorowanymi i część dochodu w wysokości 500 zł miesięcznie przeznaczają na leki. Wyszczególnił koszty utrzymania rodziny, na które składa się nadto koszt opału w wysokości 200 zł miesięcznie, prąd – 58 zł miesięcznie, wyżywienie – 700 zł miesięcznie, inne wydatki, w tym odzież, drobne remonty – 300 zł. miesięcznie. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku podał, że są współwłaścicielami domu o powierzchni 60 m² i działki o powierzchni 1,33 ha, na której posadowiony jest dom. Oświadczył, że nie posiadają innych nieruchomości, wartościowych ruchomości, oszczędności, czy papierów wartościowych. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Taki szczególny przepis to art. 239 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznanie zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zostało im cofnięte. Skarżący korzystając ze zwolnienia do kosztów sądowych nie ma, zatem obowiązku uiszczania tych kosztów w zakresie opłat sądowych i wydatków na każdym etapie postępowania sądowego. Wyjaśnić należy, że skoro skarżący został zwolniony od kosztów sądowych, nie ma obowiązku ich uiszczenia, to zwolnienie od tych kosztów w drodze ponownego postanowienia nie może być przyznane i w konsekwencji należy oddalić ponowny wniosek w tym zakresie (art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a.). Wnioskodawca złożył także wniosek o ustanowienie radcy prawnego, który należało rozpoznać merytorycznie w oparciu o ich sytuację majątkową, rodzinną i finansową. Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania. Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że sytuacja skarżącego pozwala na przyznanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Aktualnie wraz z żoną uzyskują stałe dochody, ale tylko w postaci świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Wysokość dochodów jakie uzyskują wystarcza jedynie na pokrycie podstawowych i koniecznych kosztów bieżącego utrzymania. Z uwagi na wiek i stan zdrowia ponoszą zwiększone koszty utrzymania związane z zakupem leków, co stanowi istotną pozycję w ich budżecie domowym. Wnioskodawca posiadaną nieruchomość wykorzystuje na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych rodziny. Nie posiadają również innego majątku, z którego mogliby czerpać dodatkowe dochody. Wnioskodawca wykazał, że nie mają możliwości poczynienia oszczędności celem przeznaczenia ich na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia radcy prawnego z wyboru. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 239 pkt 4 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło