II SA/Po 561/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania I. oddala skargę, II. przyznaje adwokat A. C. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę [...] zł (w tym [...] zł tytułem podatku od towarów i usług). Decyzją z dnia (...) marca 2011 r., nr (...), Prezydent Miasta P., na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o odmowie zameldowania A. K. na pobyt stały na os. (...) w P. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ wskazał, iż postępowanie administracyjne w sprawie zameldowania A. K. na pobyt stały w wymienionym powyżej lokalu wszczęte zostało na jego wniosek złożony w dniu (...) grudnia 2012 r. Jak podniósł wnioskodawca jest on od zawsze związany z Poznaniem, mieszka w nim od lat sześćdziesiątych, i ma w nim od 1994 r. zarejestrowaną działalność gospodarczą. Od 2005 r. mieszka on w budynku usługowym na os. (...) w P, gdzie prowadził cukiernie, a obecnie musi dozorować to miejsce ze względu na liczne włamania. W lokali powyższym zameldowany jest na pobyt czasowy. Podjęte następnie przez organ czynności ujawniły, iż umowa najmu lokalu użytkowego, położonego na os. (...) w P., zawarta w dniu (...) września 2001 r. pomiędzy A. K., a Spółdzielnią Mieszkaniową "A" w P., została wypowiedziana przez Spółdzielnię z tytułu zadłużenia, a obecnie prowadzone jest postępowanie sądowe w sprawie spłaty zadłużenia i eksmisji wnioskodawcy z przedmiotowego lokalu. Równocześnie pismem z dnia (...) grudnia 2010 r. Spółdzielnia Mieszkaniowej "A" poinformowała organ, że nie potwierdza pobytu stałego A. K. w lokalu użytkowym na os. (...). Jak wyjaśniono lokal jest zamknięty, co wskazuje na to, że nikt tam nie mieszka. Właścicielem lokalu jest Spółdzielnia Mieszkaniowa "A", zaś A. K. od lat nie płaci czynszu za użytkowany lokal, aktualnie jego zadłużenie względem spółdzielni wynosi ponad (...) tysięcy zł i jest dochodzone przed sądem powszechnym. Wnioskodawca – A. K., po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oświadczył w dniu (...) stycznia 2011 r., że wnosi o zameldowanie w swojej w nieruchomości na os. (...), gdzie aktualnie jest zameldowany na pobyt czasowy. Brak meldunku stałego utrudnia mu załatwianie spraw urzędowych. W nieruchomości na os. (...) ma zgromadzoną część swojego dobytku osobistego niezbędnego, do mieszkania w tym lokalu. Aktualnie media w tym budynku są doprowadzone w ten sposób, że prąd czerpany jest z agregatu prądotwórczego, jest woda, a budynek jest ogrzewany. Jak podkreślił wnioskodawca w lokalu powyższym śpi, spożywa posiłki i spędza większość czasu. Posiada on również umowę najmu lokalu na os. (...), które wykorzystuje jako archiwum swojej działalności gospodarczej. W budynku na os. (...) prowadzi działalność gospodarczą, a w drugiej części nieruchomości ma zagospodarowane miejsce do mieszkania. A. K. wniósł o zameldowanie na pobyt stały w tej nieruchomości, gdyż czuje się stałym mieszkańcem P., który uczestniczył w budowie miasta i czuje się dyskryminowany nic mogąc zameldować się na stale. Równocześnie pismem z dnia (...) stycznia 2011 r. A. K. wniósł o pominięcie twierdzeń zawartych w piśmie ze Spółdzielni Mieszkaniowej "A", wskazując, iż kłamliwe są twierdzenia jakoby nie zamieszkał on w lokalu na os. (...) oraz że jest winny spółdzielni mieszkaniowej pieniądze z tytułu najmu przedmiotowego lokalu. Przeprowadzone w dniu (...) lutego 2010 r. oględziny przedmiotowej nieruchomości położonej na os. (...) w P, które odbyły się przy udziale stron postępowania wykazały, że pod powyższym adresem znajduje się ciąg lokali użytkowych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej. W jednym z lokali A. K., według swojego oświadczenia prowadzi cukiernię, która jest od 2007 r. nieczynna. Do lokalu prowadzą dwa wejścia. Od strony frontowej wchodzi się do pomieszczenia przeznaczonego do prowadzenia działalności gospodarczej, handlu, gdzie zgromadzone są sprzęty potrzebne do prowadzenia działalności gospodarczej. Natomiast na zapleczu cukierni, w drugim pomieszczeniu, A. K. ma urządzony kącik kuchenny z butlą gazową i kuchenką oraz zlewozmywakiem bez dopływu wody bieżącej. Według jego oświadczenia przynosi on wodę w baniakach ze studzienki zlokalizowanej w pobliżu lub z ujęcia na pobliskim rynku. W kąciku kuchennym A. K. miał kilka garnków i sprzętu do przyrządzania posiłków. W części sklepowej i zapleczu kuchennym brak było prądu, ogrzewania i wody. W drugiej części lokalu użytkowego (wejście od tyłu budynku) znajdowały się 3 pomieszczenia: w pierwszym pomieszczeniu tuż przy wejściu do lokalu w szafie po lewej stronie A. K. okazał niewielką ilość odzieży jak kilka koszul, kurtka i marynarka. W drugim pomieszczeniu stało łóżko z elementami pościeli oraz druga szafa, zastawiona przez łóżko, bez możliwości otwarcia. W trzecim pomieszczeniu zdaniem A. K. znajduje się łazienka (kącik sanitarny) z wanną oraz wc bez dopływu wody. Według jego oświadczenia przedmiotowy lokal jest ogrzewany, ale w dniu przeprowadzenia oględzin ogrzewanie było wyłączone. W pomieszczeniu sanitarnym oprócz wanny i sedesu znajdowała się duża ilość zgromadzonych różnych przedmiotów jak np. opony samochodowe i sprzęt generalnie nieprzydatny do codziennego użytku. W całym pomieszczeniu panował wielki nieład i nieporządek. Lokal na os. (...) pozbawiony jest prądu – według oświadczenia A. K. kabel od zasilania został ukradziony w listopadzie 2010 r. przez znane mu osoby. Prąd jest aktualnie czerpany z agregatu prądotwórczego, który wnioskodawca trzyma w samochodzie na parkingu przed lokalem usługowym. Jak oświadczył A. K. posiłki spożywa poza lokalem, w kąciku kuchennym na tyłach sklepu czasami robi sobie herbatę i ewentualnie drobne posiłki. Równocześnie, podczas trwania oględzin A. K. oświadczył, iż został poinformowany, że zgodnie z ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie można posiadać zameldowania pod tym samym adresem jednocześnie na pobyt czasowy i na pobyt stały, więc jeśli ma być wydana ewentualna decyzja o jego zameldowaniu na pobyt stały to najpierw musi dokonać wymeldowania z pobytu czasowego, co też uczyni, o ile organ zobowiąże się do zameldowania go w przedmiotowym lokalu na pobyt stały. Dodatkowo oświadczył on, że meldunek pod powyższym adresem potrzebuje tylko ze względów czysto formalnych dla Ośrodka Pomocy Społecznej. W dniu (...) lutego 2011 r. w siedzibie organu stawił się P. W. właściciel lokalu nr (...) na os. (...) w P., który w 2005 r. wynajmował A. K. swój lokal. Zgodnie z jego oświadczeniem A. K. mieszka nadal na os. (...) w sposób stały, pomimo iż umowa najmu została mu wypowiedziana w 2007 r. Wymienił on jednakże w przedmiotowym lokalu zamki w drzwiach i mieszka tam obecnie z D. C. Od 2006 r. trwa w Sądzie Rejonowym sprawa o eksmisję A. K. z lokalu położonego na os. (...). Jak oświadczył P. W., pomimo, iż w czasie rozpraw w sądzie A. K. wskazuje, że mieszka w nieruchomości na os. (...), to faktycznie zamieszkuje jego lokal na os. (...) w P. Korzysta z tego lokali pomimo braku tytułu prawnego do niego, śpi tam i spożywa posiłki. Na os. (...) ma zgromadzone tylko jakieś rzeczy nieprzydatne do użytku i nie mieszka tam w sposób stały. Mając na względzie powyższe ustalenia faktyczne organ wskazał, iż nieruchomość położona na os. (...) nie stanowi centrum spraw życiowych wnioskodawcy. Na fakt powyższy wskazują zarówno zeznania wnioskodawcy, pismo spółdzielni mieszkaniowej, oświadczenie P. W. oraz przeprowadzone oględziny przedmiotowej nieruchomości. W opinii organu lokal usługowy położony na os. (...) w P. nie spełnia warunków do zamieszkiwania w sposób stały. Przedmiotowa nieruchomość przeznaczona jest pod handel i usługi, a obecnie pozbawiona jest ona mediów prądu, bieżącej wody oraz ogrzewania, co powoduje, że brak jest możliwości zamieszkiwania tam w sposób stały. Brak jest bowiem możliwości codziennego funkcjonowania w przedmiotowym lokalu. Jak podkreślono wnioskodawca stwarza jedynie pozory zamieszkiwania na przedmiotowej nieruchomości. Ponadto sam zainteresowany deklaruje w swoim podaniu, iż przedmiotowa nieruchomość jest jego miejscem pobytu stałego a jednocześnie pod tym samym adresem posiada zameldowanie na pobył czasowy deklarowany do 2014 r. z którego nie ma zamiaru się wymeldowywać, aż do czasu wydania pozytywnej decyzji o swoim zameldowaniu na pobyt stały. A więc sam A. K. nie potrafi określić charakteru swojego pobytu pod tym adresem. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego uznać należało, iż wnioskodawca przebywa w lokalu na os. (...). Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. K. podnosząc, iż na os. (...) koncentrują się sprawy jego życia. To pod powyższym adresem odbiera korespondencję, przyjmuje gości, śpi, odżywia się i pracuje. W jego opinii skromna ilość posiadanych w przedmiotowym lokalu koszul nie może decydować o zameldowaniu. Wojewoda decyzją z dnia (...) maja 2011 r., nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: kpa) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia (...) marca 2011 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazał, że podziela on ustalenia wynikające z postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji. Zdaniem organu odwoławczego postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z regułami i zasadami postępowania przewidzianymi w przepisach kpa, a zgromadzony materiał dowodowy został oceniony z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 kpa. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. K. wnosząc o jej uchylenie. W jego opinii wydane w sprawie rozstrzygnięcia są tendencyjne i nieprawdziwe. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości rozstrzygnięcia Wojewody w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Prezydenta Miasta P. w przedmiocie odmowy zameldowania A. K. na pobyt stały na os. (...). Rozstrzygając przedmiotową sprawę wskazać należy w pierwszej kolejności, iż materialnoprawną podstawę decyzji organów administracji publicznej stanowił przepis art. 47 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym (ust. 1), jednakże, gdy zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy (ust. 2). Jak wskazuje art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia, przy czym pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 powołanej powyżej ustawy), zaś pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem (art. 7 ust. 1 ustawy o dowodach osobistych i ewidencji ludności). Równocześnie wyjaśnienia wymaga, że przy zameldowaniu na pobyt stały nie jest wymagane przedstawienie potwierdzenia prawa do przebywania danej osoby w lokalu, dokonanego przez właściciela lub zarządcę budynku, a jedynie przedstawienie potwierdzenia okoliczności faktycznej, tj. pobytu danej osoby w tym lokalu, dokonanego przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do tego lokalu. Natomiast w przypadku, gdy takiego potwierdzenia nie można uzyskać, gdyż właściciel lub inna osoba mająca tytuł prawny do lokalu nie wyraża zgody na potwierdzenie tego faktu albo nie można ustalić, komu przysługuje prawo własności lub inny tytuł prawny do danej nieruchomości, organ – zgodnie z art. 47 ust. 2 ustawy o dowodach osobistych i ewidencji ludności – ma obowiązek przeprowadzenia postępowania administracyjnego i rozstrzygnięcia o zameldowaniu lub jego odmowie w drodze decyzji. Konsekwentnie organ prowadzący postępowanie w sprawie zameldowania na podstawie art. 47 ust. 2 powołanej powyżej ustawy zobowiązany jest do ustalenia, czy osoba, która wnosi o zameldowanie na pobyt stały faktycznie przebywa pod wskazanym adresem z zamiarem stałego pobytu, a więc czy spełnione są materialnoprawne przesłanki zameldowania na pobyt stały określone w art. 6 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Postępowanie to, w zależności od jego wyników winno się zakończyć decyzją o zameldowaniu bądź odmowie zameldowania pod wskazanym adresem. W tym miejscu wskazać również należy, że celem instytucji zameldowania jest odzwierciedlenie aktualnego stanu faktycznego związanego z czasowym oraz stałym pobytem osób. Ewidencja ludności ma tylko i wyłącznie charakter porządkowy i nie rozstrzyga o uprawnieniach do lokalu jak i prawie do przebywania w nim. Co charakterystyczne, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje korespondencję, jak również miejsce - w pobliżu którego skoncentrowane jest miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), korzystania z usług, czy opieki medycznej, itp. (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Gd 329/07, LEX nr 460001, wyrok WSA w Lublinie z dnia 31 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Lu 465/07, LEX nr 460737). Przenosząc powyższe rozważanie do niniejszej sprawy wskazać należy, iż rację mają organy administracji publicznej, uznając, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego brak jest przesłanek uzasadniających zameldowanie skarżącego na pobyt stały w lokalu położonym na os. (...). Przeprowadzone postępowanie wykazało, że lokal ten nie stanowi miejsca stałego pobytu skarżącego. Wskazać w tym miejscu należy na pismo Spółdzielni Mieszkaniowej "A", zeznania P. W. oraz przeprowadzone oględziny przedmiotowej nieruchomości. I tak, z pisma Spółdzielni Mieszkaniowej "A" z dnia (...) grudnia 2010 r. wynika, że lokal użytkowy na os. (...) w P. jest zamknięty i nikt tam obecnie nie mieszka. Właścicielem lokalu jest Spółdzielnia Mieszkaniowa "A", przeciwko A. K. toczy się postępowania przed sądem powszechnym o zapłatę czynszu i eksmisję. Fakt niezamieszkiwania skarżącego w przedmiotowym lokalu potwierdził również w dniu (...) lutego 2011 r. P. W., z którego zeznań wynika, że A. K. mieszka na stałe na os. (...) w P., gdzie, jak wskazał świadek, skarżący śpi i spożywa posiłki. P. W. jest właścicielem lokalu na os. (...). Skarżący na mocy umowy najmu zamieszkuje ten lokal od 2005 r. Pomimo wypowiedzenia umowy najmu w 2007 r. do chwili obecnej lokal nie znajduje się w posiadaniu właściciela, który złożył do Sądu pozew o eksmisję. Również przeprowadzone w dniu (...) lutego 2011 r. oględziny nieruchomości położonej na os. (...), które odbyły się przy udziale stron postępowania wykazały że skarżący w spornym lokalu nie zamieszkuje. Podkreślić w tym miejscu należy, że z poczynionych w trakcie oględzin ustaleń wynika, że lokal ten nie spełnia warunków do zamieszkiwania w nim w sposób stały. Pozbawiony jest mediów: prądu, wody, ogrzewania. Oznacza to, że skarżący mimo posiadania łazienki- kącika sanitarnego nie może zeń korzystać. Fakt pozostawania w lokalu niewielkiej ilości odzieży nie może przesądzać o fakcie stałego w nim pobytu. Lokal nie sprawie wrażenia zamieszkałego, pozostaje w nim nieład i nieporządek. W pomieszczeniu sanitarnym oprócz wanny i sedesu, które z uwagi na brak wody nie mogą być używane znajdują się opony samochodowe i sprzęt nieprzydatny do codziennego użytku. Istotnym w sprawie jest, co przyznaje sam skarżący, że posiłki spożywa poza lokalem za wyjątkiem herbaty i drobnych posiłków. Jak słusznie zauważył Prezydent, oględziny nieruchomości położonej na os. (...) pozwalają przyjąć, iż skarżący jedynie pozoruje fakt zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. W świetle powyższych wywodów, mając także na względzie zasady doświadczenia życiowego nie sposób przyjąć, by w lokalu tym zlokalizowane było centrum spraw życiowych skarżącego. Reasumując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że organy administracji, prowadząc postępowanie na zasadach określonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa prawidłowo orzekły, iż w sprawie nie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zameldowanie skarżącego na pobyt stały w lokalu użytkowym położonym na os. (...). Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 250 powyższej ustawy w zw. z §18 ust. 1 pkt 1c) oraz §19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).