II SA/Po 562/15
WyrokWSA w Poznaniu2016-07-01
Skład orzekający: Tomasz Świstak, Izabela Paluszyńska, Jakub Zieliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej powinien pouczyć stronę o możliwości wznowienia postępowania, gdy strona, której nie doręczono decyzji, wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma obowiązek pouczyć stronę o możliwości wznowienia postępowania, gdy strona, której nie doręczono decyzji, wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Brak takiego pouczenia stanowi naruszenie zasady udzielania informacji faktycznej i prawnej (art. 9 K.p.a.), co może prowadzić do szkody strony z powodu nieznajomości prawa. W takiej sytuacji organ powinien rozważyć, czy pismo strony nie stanowi wniosku o wznowienie postępowania i pouczyć ją o tej możliwości.Stan faktyczny
Skarżąca M. K. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2008 r., która nie została jej doręczona. Twierdziła, że dowiedziała się o decyzji dopiero w toku postępowania egzekucyjnego w 2015 r. Organ odmówił przywrócenia terminu, uznając, że doręczenie decyzji jej mężowi było prawidłowe w świetle ówczesnych przepisów i praktyki, a także że skarżąca nie dochowała należytej staranności. Sąd uchylił postanowienie organu, wskazując na wadliwe doręczenie decyzji i brak pouczenia o możliwości wznowienia postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2015 r. i zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant ref. stażysta Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2015r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.
W dniu [...] marca 2015 r. M. K. złożyła do Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta P. z [...] sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zawiadomienia o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie wolnostojącej (ul. P. w P., działka nr [...], arkusz 12, obręb K.). Jednocześnie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania.
M. K. wyjaśniła, iż wraz z mężem prowadziła budowę domu przy ul. [...] w P.. Po złożeniu zawiadomienia o zakończeniu budowy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. wydał decyzję o sprzeciwie od tegoż zawiadomienia, datowaną na dzień [...] sierpnia 2008 r., która została doręczona tylko jej mężowi. M. K. podniosła, iż nie wiedziała o wydaniu tej decyzji, jak też nie była świadoma, że jej mąż nie złożył o niej odwołania.
W tej sytuacji wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania twierdząc, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu, który wynikał z zaniedbania innego uczestnika postępowania. Wskazała, iż o wydaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] dowiedziała się w toku postępowania egzekucyjnego. Dopiero w dniu [...] marca 2015 r. jej mąż przyznał, iż otrzymał wyżej opisaną decyzję.
Strona podniosła, iż w przypadku uznania przez organ, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2008 r. nie była jej prawidłowo doręczona, to prosi o jej prawidłowe doręczenie.
Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] odmówił przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu organ stwierdził, iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. zasadą było doręczanie korespondencji obojgu małżonkom w jednej kopercie. Zgodnie bowiem z § 3 pkt 10 "Regulaminu świadczenia powszechnych usług pocztowych" (Załącznik do Uchwały nr [...] Zarządu Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] lipca 2011r.) "adresatem przesyłki rejestrowanej mogą być współmałżonkowie. Przesyłka rejestrowana, której adresatem są współmałżonkowie może być doręczona/wydana jednemu z nich". Praktyka ta nie była kwestionowana, a zmiana orzecznictwa w tym względzie nastąpiła w 2009 r. Wówczas sądy administracyjne doręczenie korespondencji obojgu małżonkom zaczęły uznawać za błędne. Obecnie taka sytuacja uznawana jest również za błędną, jednakże w dacie wydania decyzji była dopuszczalna, przez co nie ma wpływu na wynik toczącego się postępowania administracyjnego.
Dalej organ wyjaśnił, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P., prowadzi postępowanie w sprawie odstępstw od zatwierdzonego decyzją projektu budowlanego. Stroną tego postępowania jest także M. K., która czynnie uczestniczy w sprawie, brała między innymi udział w kontroli obiektu budowlanego w dniu [...] lipca 2014 r. Przesyłano także do niej różne pisma i postanowienia wydane w tej sprawie. Wskazano w nich, iż toczy się, postępowanie w sprawie istotnego odstąpienia od decyzji - pozwolenia na budowę. Wobec powyższego, stosując w tej sprawie obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy - stwierdzić należy, iż M. K. nie dochowała należytej staranności przy prowadzeniu swych spraw.
Dalej organ wskazał, iż M. K. nie dochowała siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wobec toczącego się od dnia [...] lipca 2014 r. postępowania administracyjnego w trybie art. 51 ustawy - Prawo budowlane, dotyczącego istotnych odstępstw pozwolenia na budowę data [...] marca 2015 r. nie można być uznana jako data ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Zaznaczono także, iż małżonkowie M. i G. K. w 2008 r. prowadzili wspólne gospodarstwo domowe i zamieszkiwali razem. Wobec tego nie sposób uznać by istniała jakaś przeszkoda nie do przezwyciężenia, która pozwalałaby twierdzić, że przekazanie informacji o odebranej przez domownika decyzji organu musiało zostać przesunięcie w czasie i dlatego adresatka decyzji nie mogła na czas zaskarżyć decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. Jeśli mąż nie przekazał żonie informacji, że odebrał decyzję, to w sytuacji zamieszkiwania razem, nie stanowi to podstawy do przyjęcia braku winy w uchybieniu terminu, zwłaszcza, że M. K. nie przytacza jakichkolwiek argumentów, z których miałoby wynikać, że przekazanie informacji o doręczenie decyzji nie mogło nastąpić z niezależnych od niej przyczyn.
W skardze na powyższe postanowienie M. K. zarzuciła naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez niesłuszną odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. wynikającą z:
bezzasadnego uznania, iż brak jest podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, albowiem wskazana wyżej decyzja została doręczona w sposób prawidłowy, co nie odpowiada prawdzie, albowiem decyzja nie została doręczona wszystkim stronom postępowania, co uniemożliwiło skarżącej złożenie odwołania od decyzji w ustawowym terminie;
wadliwego uznania, iż nie został dochowany siedmiodniowy termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu skarżąca zaznaczyła, iż decyzja z dnia [...] sierpnia 2008 r. nie została doręczona prawidłowo wszystkim stronom postępowania. Zgodnie z art. 40 § 3 k.p.a. w sprawie wszczętej na skutek podania złożonego przez dwie lub więcej stron pisma doręcza się wszystkim stronom, chyba że w podaniu wskazały jedną jako upoważnioną do odbioru pism. W postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. skarżąca występowała wraz z mężem jako jego strony: G. i M. K. i nie złożyli wniosku, o którym mówi powołany przepis. Tymczasem decyzja o sprzeciwie została wysłana do nich tylko w jednym egzemplarzu na adres "G. i M. K., ul. [...], [...]" (na co wskazuje jednoznacznie wymienienie adresatów zawarte w tejże decyzji) i odebrał ją mąż skarżącej. Decyzja ta powinna być doręczona osobno obojgu małżonkom, w dwóch osobnych kopertach. Organy jednak tego wymogu nie dopełniły, dopuszczając się naruszenia powyższego przepisu. Zdaniem M. K. powyższe świadczy, iż niedochowanie terminu do wniesienia odwołania nie było przez nią zawinione.
Skarżąca podtrzymała swoje twierdzenia, iż o przedmiotowej decyzji dowiedziała się dopiero w dniu [...] marca 2015 r. w związku z prowadzoną egzekucją komorniczą. Dopiero w tym dniu mogła zapoznać się z treścią przedmiotowej decyzji.
Zaznaczyła także, iż chociaż była świadoma toczącego się postępowania legalizacyjnego, nie wiedziała o tym, iż wynika ono z wniesienia sprzeciwu od zawiadomienia o zakończeniu budowy i była przekonana, że jest możliwe, że budynek legalizowany może mimo to posiadać pozwolenie na użytkowanie. Jej błędne przekonanie w tym zakresie wynikało z tego, iż nie posiada specjalistycznej wiedzy z zakresu prawa budowlanego i nie wiedział, że takie rozwiązanie jest niemożliwe. Skarżąca wyjaśniła, iż była przekonana, że postępowanie legalizacyjne jest skutkiem wyłącznie zawiadomienia o samowoli, które złożył jej mąż, a żadne inne decyzje w zakresie użytkowania budynku nie były wydawane.
Powołała się także na trudne kontakty z mężem jakie miała w okresie doręczenia mu decyzji z dnia [...] marca 2008 r.
Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego,
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej p.p.s.a.). Oznacza to między innymi, że sąd w ocenie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia nie może ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.
Rozpatrując sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdzić należy, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów w niej podniesionych.
Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta P. z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...].
Niespornym jest w sprawie, że skarżąca jako współwłaściciel budynku była stroną postępowania zakończonego wyżej wskazaną decyzją o wniesieniu przez PINB dla miasta P. sprzeciwu wobec zawiadomienia o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie wolnostojącej położonego przy ul. [...] w P., działka nr [...], arkusz 12, obręb K. oraz, że decyzja ta nie została jej doręczona.
Wadliwym jest przy tym pogląd prawny organu wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jakoby w dacie wydania decyzji skuteczne prawnie było doręczenie korespondencji obojgu małżonkom w jednej kopercie, a zmieniło się to dopiero w 2009 r., kiedy to sądy administracyjne praktykę taką zaczepu uważać za błędną.
Zauważyć bowiem należy, iż brzmienie regulujących powyższe zagadnienie art. 40 § 1 i 3 K.p.a. nie zmieniło się od [...] marca 1980 r. i zarówno aktualnie, jak i w dacie wydania decyzji PINB dla miasta P. z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...], przepis ten stanowił w § 1, iż pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi, a w § 2, że w sprawie wszczętej na skutek podania złożonego przez dwie lub więcej stron pisma doręcza się wszystkim stronom, chyba że w podaniu wskazały jedną jako upoważnioną do odbioru pism.
Adresatem doręczeń jest zatem strona. Nie ma przy tym znaczenia, czy stroną jest osoba fizyczna, osoba prawna czy jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, a także, czy postępowanie zostało wszczęte na żądanie strony, czy z urzędu. W razie wielości stron postępowania administracyjnego pisma doręcza się wszystkim stronom. Jedynie w razie, gdy postępowanie zostało wszczęte na skutek podania złożonego przez dwie strony lub więcej stron, które w podaniu wskazały jedną jako upoważnioną do odbioru pism, pisma doręcza się tylko tej stronie. Skoro stroną postępowania administracyjnego nie jest małżeństwo jako takie, lecz stronami są małżonkowie, to pisma należy doręczać każdemu z małżonków nawet jeśli mieszkają pod tym samym adresem.
Co za tym idzie nie można było ani w roku 2008, ani obecnie przyjmować jako zasady stanowiska, że doręczenie aktu administracyjnego jednemu ze współmałżonków wywiera taki sam skutek jakby doręczono go obojgu.
Reasumując stwierdzić należy, iż w sytuacji gdy w jednej kopercie przesyłany jest dwóm adresatom jeden egzemplarz decyzji brak jest podstaw do stwierdzenia, że domownik odebrał przesyłkę kierowaną do drugiego adresata, bowiem przesyłka ta jest tylko jedna i zostaje doręczona tylko osobie kwitującej jej przyjęcie. Osoba ta nie ma możliwości przekazania przesyłki drugiemu adresatowi, bowiem przesyłka jest jedna. Może ona jedynie umożliwić drugiemu adresatowi zapoznanie się z treścią decyzji. Nie jest to jednak równoznaczne z doręczeniem decyzji. Pamiętać przy tym należy, iż skutki procesowe decyzji związane są z faktem jej doręczenia, a nie zapoznania się z treścią doręczanej decyzji. W szczególności, zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczyna się od daty doręczenia stronie decyzji.
Jednocześnie pamiętać należy, iż zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. strona postępowania administracyjnego może wnieść odwołanie od decyzji organu I instancji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej lub ogłoszenia decyzji. W razie nieskorzystania przez strony z odwołań w powyższym terminie, decyzja w myśl art. 16 § 1 K.p.a. staje się ostateczna, niezależnie od tego, czy organ doręczył lub ogłosił ją wszystkim stronom.
W realiach niniejszej sprawy bezspornym pozostaje, iż decyzję PINB dla miasta P. z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] skutecznie doręczono G. K., w stosunku do którego rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania. G. K. z uprawienia do wniesienia odwołania nie skorzystał co spowodowało uzyskanie przez wyżej wskazaną decyzje przymiotu ostateczności.
Odnosząc się do sytuacji procesowej M. K., której decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. nie doręczono zauważyć natomiast, iż w judykaturze i doktrynie przyjmuje się, iż stronie, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu i dowiedziała się o wydaniu decyzji, gdy ta była już ostateczna, przysługuje wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.
Taka droga obrony interesu prawnego przez stronę pozbawioną udziału w postępowaniu zapewnia jej poszanowanie zasady dwuinstancyjności, wznowienie postępowania otwiera bowiem przed stroną ponownie postępowanie przed organem I instancji, gwarantując udział w tym postępowaniu, a następnie w postępowaniu odwoławczym. (vide: B. Adamiak J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz C.H. Beck W. 2003 str. 566).
Jednocześnie w orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszczono możliwość wniesienia odwołania przez osobę, która twierdzi, że jest stroną postępowania administracyjnego, a której organ nie doręczył i nie ogłosił decyzji, a o jej wydaniu dowiedziała się z innych źródeł, przy czym odwołanie takie może być wniesione w terminie liczonym od dnia doręczenia decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu. W przypadku wielości stron postępowania, termin do wniesienia odwołania rozpocznie bieg dla strony pominiętej w postępowaniu od daty ostatniego doręczenia.
Powyższe rozważania pozwalają na wskazanie kluczowego dla sprawy występującego w niej problemu prawnego, który został jednakże przeoczony przez orzekający w sprawie organ, to jest problemu wzajemnej relacji pomiędzy przepisami dotyczącymi przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, przepisami dotyczącymi wznowienia postępowania zakończonego decyzja wsteczną, w sytuacji gdy decyzja zaskarżana jest z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania przez podmiot, któremu organ nie doręczył decyzji. Zauważyć bowiem trzeba, że odnośnie możliwości złożenia przez osobę, która nie brała udziału w postępowaniu, wniosku o przywrócenia terminu istnieją rozbieżne stanowiska, dopuszczające prawo złożenia takiego wniosku (patrz: wyrok NSA z dnia [...] sierpnia 1999 r., sygn. IV SA [...], Lex Nr 47876, postanowienie NSA z dnia [...] stycznia 1998 r., sygn. I SA [...], Lex Nr 44541, wyrok WSA w Gdańsku z dnia [...] lipca 2012 r., sygn. II SA/Gd [...], dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – alej CBOSA), jak i wykluczające taką możliwość i stwierdzające, iż prawo złożenia wniosku z art. 58 § 1 K.p.a. przysługuje wyłącznie stronie, która brała udział w postępowaniu. (patrz: wyrok NSA z dnia [...] grudnia 1997 r., sygn. I SA [...] ONSA 1998 nr [...] poz. 103, wyrok WSA w Olsztynie z dnia [...] października 2011 r., sygn. II SA/Ol [...] – dostępny w CBOSA).
Odpowiadając na tak postawione pytanie stwierdzić należy, iż skoro osobie, która nie brała udziału w postępowaniu przyznano prawo do wniesienia odwołania, jego badanie przez organ winno odpowiadać przyjętej dla tego środka odwoławczego procedurze. W toku tej procedury organ bada w pierwszej kolejności czy odwołanie wniesiono w terminie.
Powyższe oznacza, iż co do zasady złożenie przez osobę, która nie brała udziału w postępowaniu wniosku o przywrócenie terminu jest dopuszczalne, z tym jednakże zastrzeżeniem, iż wniosek taki nie może opierać się na fakcie niedoręczenia decyzji, lecz winien być uzasadniony innymi okolicznościami. Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Okoliczność, iż danej stronie nie doręczono decyzji kończącej postępowanie, a więc została ona pominięta przez organ z definicji wyklucza zaś przypisanie jej w tym zakresie winy, co czyniłoby zbędnymi uprawdopodobnianie braku winy zainteresowanego.
Przyjęcie konstrukcji, w której termin wniesienia odwołania dla osoby, która nie brała udział w postępowaniu liczony jest od daty doręczenia decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu, prowadzi zatem do wniosku, iż brak doręczenia decyzji nie może być zaliczony do przyczyn uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu. Wymaga tego zapewnienie spójności systemowej uregulowań zawartych w K.p.a. Zdarzenie będące początkiem biegu terminu do wniesienia odwołania, jakim jest doręczenie decyzji stronie postępowania, nie może być jednocześnie uznane za nieistniejące, w stosunku do stron pominiętych przy doręczaniu decyzji, albowiem termin nie mógłby rozpocząć biegu.
Reasumując brak doręczenia decyzji nie może więc stanowić podstawy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Osoba, której nie doręczono decyzji, może natomiast uzasadniać wniosek o przywrócenie terminu, jak każda strona, przyczynami wyłączającymi możliwość wniesienia odwołania w terminie przewidzianym dla stron postępowania, jak np. choroba trwająca w okresie terminu do wniesienia odwołania.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż odwołanie M. K. zostało wniesione po upływie terminu do wniesienia odwołania liczonego we wskazany powyżej sposób, to jest od daty doręczenia decyzji pozostałym stronom.
Nadto skarżąca we wniesionym łącznie z odwołaniem wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia powołała się wyłącznie na fakt jej niezawinionego braku udziału w postępowaniu w następstwie braku doręczenia jej decyzji kończącej to postępowanie.
Co za tym idzie biorąc pod uwagę zasadę, że zasadniczą przesłanką faktyczną wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie podania strony jest ustalenie przedmiotu żądania, przy czym to organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony i treść jej żądania oczywistym jest, iż organ administracji winien w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności rozważyć, czy odwołanie (wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia) pochodzące od strony, która usiłuje wzruszyć decyzję ostateczną nie stanowi potencjalnego podania o wznowienie postępowania.
Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż podanie skarżącej zostało jednoznacznie określone jako odwołanie oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia i powołano w nim przepisy prawa procesowego tej instytucji dotyczące. W takiej sytuacji procesowej organ nie był uprawniony do samodzielnej zmiany treści żądania i uznania, że stanowi ono wniosek o wznowienie postępowania.
Jednocześnie organ biorąc pod uwagę skomplikowany charakter sprawy winien pouczyć stronę o trybie postępowania wznowieniowego, umożliwiającym ochronę jej praw. Udzielenie takiej informacji miało dla ochrony interesu strony istotne znaczenie, z uwagi na treść art. 148 K.p.a., zakreślającego miesięczny termin na wniesienia podania o wznowienie postępowania od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia.
Organ odwoławczy zaniechał w niniejszej sprawie dokonania takiego pouczenia. Stanowi to naruszenie art. 9. K.p.a., ustanawiającego zasadę obowiązku udzielania informacji faktycznej i prawnej. Przepis ten stanowi, iż organy administracji są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego i czuwania, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organ winien zatem czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udziela jej niezbędnych wyjaśnień. Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie sygn. akt II SA/Gd 1156/96 (dostępny Lex Nr 44089). Wykonanie przez organ obowiązku wynikającego z art. 9 K.p.a. dałoby stronie możliwość zmodyfikowania wniosku i domagania się wznowienia postępowania, a więc niewątpliwie mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie udzielenie M. K. stosownego pouczenia co do stanu prawnego sprawy, wraz z zobowiązaniem jej do wskazania czy złożone przez nią pismo stanowi wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, czy też odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia i w zależności od zajętego przez nią stanowiska rozpoznanie złożonego przez nią podania we właściwym trybie i z uwzględnieniem poglądów prawnych wyrażonych w niniejszym uzasadnieniu.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło