II SA/Po 563/08

Katarzyna Witkowicz-Dwornicka – Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lipca 2008r. wniosków o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J.K. i C.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka Skarżący J. i C. małżonkowie K. wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych w całkowitym zakresie. We wniosku o prawo pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF argumentowali, że utrzymują się z niskich emerytur i nie mają środków na uiszczenie kosztów sądowych niniejszego postępowania. Wnioskodawcy oświadczyli, że wspólnie prowadzą swoje gospodarstwo domowe. Podali, że wnioskodawca uzyskuje świadczenie z tytułu ubezpieczenia społecznego w wysokości [...] zł miesięcznie, a wnioskodawczyni – [...] zł miesięcznie. W części wniosku dotyczącej majątku nieruchomego wnioskodawcy podali, że są współwłaścicielami na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej domu mieszkalnego o powierzchni [...] m² , nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha oraz budynków gospodarczych o powierzchni [...] m². Wnioskodawcy oświadczyli, że nie mają innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, czy wartościowych ruchomości. Zgodnie z treścią art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) wnioskodawcy zostali wezwani do uzupełnienia w zakreślonym terminie swoich wniosków o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń o posiadanym majątku i wysokości uzyskiwanych dochodów. W odpowiedzi wnioskodawcy oświadczyli, że posiadają użytki rolne wraz z zabudowaniami o powierzchni [...] ha i z tego tytułu płacą podatek rolny w wysokości 202 zł. Oświadczyli wyraźnie, że nie otrzymują żadnych dopłat oraz nie mają innych źródeł dochodu. Następnie podali, że z produkcji rolnej uzyskują około 2 tony pszenżyta, co stanowi równowartość około 1.200 zł. rocznie, w skład kosztów tej uprawy wchodzą wydatki na paliwo, zakup ziarna, nawozów i innych środków oraz zapłata za wymłócenie ziarna w kwocie 250 zł. W tym miejscu wskazali, że wydzierżawiają stodołę i wozownię o powierzchni 210 m² w zamian za wymłócenie ziarna. Wnioskodawcy podali, że całkowity koszt uprawy posiadanego kawałka ziemi, jaki ponoszą, wynosi 1.848 zł. Następnie wnioskodawcy wyszczególnili dalsze koszty, które ponoszą, takie jak: ubezpieczenie budynków – 376 zł rocznie, podatek rolny - 202 zł rocznie, podatek od nieruchomości – 344 zł rocznie, opłata za telewizję - 200 zł rocznie, co daje łącznie 1.122 zł (93,50 zł miesięcznie). Wnioskodawcy podali, że miesięcznie płacą za telefon – 110 -120 zł, za gaz – 65 zł, mleko – 80 zł, chleb – 120 zł, środki czystości – 50 zł, polisa ubezpieczeniowa – 31 zł, prąd – 80 zł, opłata za telewizję – 19 zł, pozostała żywność – 600 zł, śmieci i woda – 40 zł, paliwo na dojazdy do lekarzy, sklepu, kościoła – 180 zł, węgiel – 142 zł (1.700 zł za sezon), co łącznie daje – 1.527 zł miesięcznie. Wnioskodawcy podali, jakie leki zażywają na stałe i wskazali, że ich łączny koszt to około 120 zł dla wnioskodawcy i 130 zł dla wnioskodawczyni. W końcowej części uzupełnienia wnioskodawcy podali, że wydzierżawiają jeszcze [...] ha ziemi za co otrzymują [...] zł z tytułu czynszu dzierżawnego, oświadczyli, że należność tą przeznaczają na zakup węgla. Wnioskodawcy załączyli kserokopie PIT-40A za 2007r. z których wynika, że wnioskodawca uzyskał dochód brutto w wysokości [...] zł, a wnioskodawczyni [...] zł. Na obecnym etapie postępowania skarżący są zobowiązani do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł (§2 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Zgodnie z treścią art. 246 §1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że na wnioskodawcach spoczywa ciężar wykazania, że ich sytuacja majątkowa i finansowa jest na tyle trudna, iż nie mają możliwości poniesienia wszystkich wydatków związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów sądowych (art. 245 §3 powyższej ustawy). Do uwzględnienia przedmiotowego wniosku nie wystarczy bowiem ogólnikowe twierdzenie o niskich dochodach. W celu wykazania, że kondycja majątkowa i finansowa nie pozwala na uiszczenie kosztów sądowych, wnioskodawcy zostali zobowiązani do szczegółowego opisania na urzędowym formularzu PPF swojej kondycji majątkowej, finansowej i rodzinnej. Oświadczenia w nim zawarte okazały się jednak niepełne i niewystarczające dla oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżących. Wezwano, więc ich do złożenia w trybie art. 255 powyższej ustawy dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów źródłowych na ich poparcie. W ten sposób wnioskodawcy mieli dodatkową możliwość uzupełnienia swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy i wykazania, że zasługują na skorzystanie z dobrodziejstwa tego prawa. Z udzielonej przez wnioskodawców odpowiedzi wyłaniają się jednak wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia, zwłaszcza jeżeli chodzi o wysokość uzyskiwanych dochodów. Wnioskodawczy stanowczo i wyraźnie podali, że jedynym źródłem ich dochodu są świadczenia emerytalne z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Tymczasem w uzupełnieniu oświadczenia o stanie majątkowym i finansach podali, że z uprawy działki rolnej o powierzchni około [...] ha uzyskują około 2 ton ziarna rocznie, co stanowi równowartość [...] zł oraz wydzierżawiają przeszło [...] ha ziemi z czego uzyskują dochód w wysokości [...] zł, wynajmują także budynku gospodarskie i wozownię o łącznej powierzchni 210 m² w zamian za wymłócenie 2 ton ziarna, co stanowi [...] zł. Nie podali jednak, czy czynsz dzierżawny otrzymują w podanej wysokości rocznie czy miesięcznie. Z powyższego wyjaśnienia wypływa jeszcze jedna nieścisłość dotycząca posiadanego majątku nieruchomego. We wniosku o prawo pomocy wnioskodawcy podali bowiem, że są właścicielami jedynie działki rolnej o powierzchni [...] ha, gdy tymczasem z uzupełniania wniosku wynika, że nie tylko tej działki, ale jeszcze większego areału, skoro wydzierżawiają [...] ha gruntu rolnego. W takiej sytuacji brak jest wiarygodnych danych, na podstawie których można by ustalić rzeczywisty stan majątkowy i miesięczne dochody wnioskodawców. W konsekwencji nie można podjąć decyzji czy ich sytuacji finansowa jest na tyle trudna, że zasługują na skorzystanie z prawa pomocy chociażby w części. Wątpliwości budzą także podane przez wnioskodawców łączne koszty prowadzenia gospodarstwa oraz bieżącego utrzymania rodziny, gdyż dwukrotnie sumują np. koszty ubezpieczenia, opłaty abonamentowej za telewizję. Raz podają je w kategorii ponoszonych kosztów rocznych, a następnie kolejny raz w wyliczeniu stałych kosztów miesięcznych. Do kosztów prowadzenia gospodarstwa zaliczają także koszt usługi wymłócenia 2 ton ziarna w wysokości [...] zł, a następnie podają, że czynszem za wynajęcie budynków gospodarczych i wozowni jest usługa wymłócenia ziarna, zatem w rzeczywistości nie płacą za wynajęcie kombajnu i młócenie. Wnioskodawcy nie wykonali także wezwania do przedłożenia dokumentów źródłowych. Zaniechali podania informacji o posiadanych rachunkach bankowych oraz przedłożenia wyciągów z tych rachunków, podczas gdy dokumenty te odzwierciedlają wysokość środków finansowych jakimi wnioskodawcy rzeczywiście dysponują oraz jakich transakcji tymi środkami dokonują. Dokumenty te pozwalają bowiem na weryfikację złożonych przez skarżących oświadczeń w zakresie wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych kosztów. Niemożliwe, więc stało się jednoznaczne określenie wysokości uzyskiwanych dochodów oraz ponoszonych wydatków i dokonanie prawidłowej oceny realnych możliwości płatniczych skarżących. W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący zasługują na skorzystanie z prawa pomocy chociażby w części. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka