II SA/Po 563/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 października 2011 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2011 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. postanawia przyznać S. L. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. /-/ J. Zieliński Skarżący S. L. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, mianowicie poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że prosi o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na fakt, że aktualnie on i jego żona nie pracują, nie mają też prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Podał, że żona została zwolniona z pracy w 2009r. z uwagi na długotrwałą chorobę, przeszła dwie operacje i przebywała pół roku na zwolnieniu lekarskim, następnie pół roku na rencie. W swoim wniosku oraz piśmie uzupełniającym z dnia 26 sierpnia 2011 r. S. L. oświadczył, że ma na utrzymaniu dwie studiujące córki. Aktualnie, w czasie wakacji nie uzyskują one stypendium socjalnego. Jedna z córek otrzymuje stypendium w kwocie 150 zł z tytułu lekkiej niepełnosprawności. Wnioskodawca podał, że posiada dom jednorodzinny o powierzchni około [...] m², nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha oraz [...]udziału w kamienicy . Oświadczył, że nie posiada innych nieruchomości, wartościowych ruchomości, oszczędności, czy papierów wartościowych. Nadto oświadczył, że ani on, ani żadna z osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają majątku. Wskazał, że ma kredyt w [...] Banku, miesięczna rata z tego tytułu wynosi 286,10 zł, do spłaty pozostało 16 rat. Dalej wnioskodawca wyjaśnił, że rodzina utrzymuje się jedynie z dochodu uzyskiwanego z najmu i dzierżawy kamienicy, w której ma udział, w wysokości około 1.300 zł miesięcznie. Prócz tego pełni funkcję ławnika i pobiera z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 60 zł, nadto jest przewodniczącym zarządu Rady Osiedla i również z tego tytułu pobiera dietę. Wnioskodawca wyjaśnił, że środki finansowe uzyskane ze sprzedaży działki, której dotyczy przedmiotowa sprawa zostały w całości wykorzystane na gruntowny remont budynku mieszkalnego, w którym mieszka razem z rodziną – na wymianę okien, instalacji centralnego ogrzewania, otynkowanie budynku, a także na remont i ocieplenie budynku gospodarczego. Nadto spłacił dwa kredyty wraz z kosztami komorniczymi, spłacił zadłużenie w płatności podatku dochodowego, poniósł koszty operacji żony, aparatów na zęby córek i leczenia zaćmy u jednej z nich, a także zakupił pomoce naukowe dla córek i ponosił bieżące koszty utrzymania rodziny. Wnioskodawca oświadczył, że mieszka na terenie gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, gdzie znajduje się dom i budynek gospodarczy oraz sad, które to gospodarstwo nie przynosi żadnego dochodu, koszt utrzymania stanowi podatek od nieruchomości w wysokości około 200 zł. Nie prowadzi produkcji rolnej i nie uzyskuje dopłat. Nadto wnioskodawca wskazał, że nie posiada lokat terminowych. Ma kredyt w [...] Banku, który spłaca w miesięcznych ratach w wysokości 286,10 zł. Pozostało jeszcze 16 rat. Nadto podał, że posiada komornicze zajęcie rachunku bankowego – z tytułu nieuiszczonego podatku dochodowego za rok 2001 w kwocie 450 zł, żona posiada zajęcie komornicze rachunku bankowego z tytułu nieuiszczonych składek ZUS za 2002r. i 2003r. w wysokości około 1.800 zł. Wnioskodawca podał także, że posiada 13 letni samochód osobowy marki [...], który użytkują córki na dojazdy na studia. Żona posiada 11-letniego [...], jako prezent od teścia, na dojazdy do lekarzy. Miesięczne koszty utrzymania rodziny S. L. oszacował na około 120 zł za wodę, 140 zł za prąd, 110 zł za gaz, 60 zł za telefon. Postanowieniem z dnia 8 września 2011 r. referendarz sądowy zwolnił S. L. od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi i oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. Pismem z dnia 21 września 2011 r. S. L. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza podnosząc, iż nie jest w stanie ponieść najmniejszej nawet należności sądowej bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Podniósł, iż zwiększają się koszty utrzymania jego rodziny w związku z rozpoczęciem roku akademickiego - jego córki studiują daleko od miejsca zamieszkania – oraz nadchodzącym sezonem grzewczym. Jednocześnie wnioskodawca złożył dokumenty potwierdzające jego sytuację majątkową (wyciągi z kont osobistych małżonków i zajęcie komornicze). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tegoż wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem sprzeciwu, wniesionego przez skarżącego jest utrata mocy przez zaskarżone postanowienie i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w wydatkach koniecznego utrzymania. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby znajdujące się w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić najmniejszej nawet należności sądowej bez narażenia koniecznego bieżącego swojego utrzymania. Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że sytuacja skarżącego pozwala na zwolnienie go od obowiązku poniesienia kosztów sądowych w całości. Skarżący i jego żona nie pracuje a pozostające na ich utrzymaniu córki studiują. Stałym dochodem wnioskodawcy są należności z tytułu najmu i dzierżawy w wysokości ok. 1300,- zł miesięcznie, dieta S. L. z tytułu pełnienia funkcji ławnika sądowego w wysokości ok. 60,- zł miesięcznie oraz dieta z tytułu pełnienia funkcji w radzie osiedla w wysokości ok. 140 zł kwartalnie. Wysokość dochodów jakie uzyskują wystarcza jedynie na pokrycie podstawowych i koniecznych kosztów bieżącego utrzymania jego rodziny. Z uwagi na stan zdrowia żony S. L., ponoszą zwiększone koszty utrzymania związane z jej leczeniem. Również utrzymanie studiujących córek co stanowi istotną pozycję w ich budżecie domowym. Wnioskodawca posiadaną nieruchomość wykorzystuje na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, a udział w kamienicy (1/8) stanowi główne źródło utrzymania jego rodziny. S. L. wykazał także, że nie ma możliwości poczynienia oszczędności celem przeznaczenia ich na pokrycie kosztów sądowych niniejszego postępowania, chociażby w części. W tej sytuacji Sąd działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. /-/ J. Zieliński