II SA/Po 563/17

Dnia 9 kwietnia 2018 roku Robert Talaga – starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia umorzyć postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy /-/ R. Talaga Pismem z dnia 23 stycznia 2018 roku skarżący I. K., ponownie zgłosił żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w części i ustanowienia pełnomocnika z urzędu (k. 176 akt sądowych). W odpowiedzi na wezwanie I. K. przesłał wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wnioskodawca oświadczył, że jest właścicielem domu powierzchni [...] m² oraz gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, a także ciągników "[...]" i "[...]" oraz samochodu dostawczego "[...]" i samochodu osobowego "[...]". Nie posiada natomiast żadnych oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych i w gotówce, ani żadnych papierów wartościowych i innych praw majątkowych (udziałów, polis inwestycyjnych, jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych), a także żadnych wierzytelności. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, które jest utrzymywane z dochodów z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł przeznaczanych w całości na bieżące utrzymanie. Ponadto podkreślił, że nie posiada wykształcenia prawnego jak również praktyki procesowej. W niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym zapadły już rozstrzygnięcia w przedmiocie żądań I. K., którymi domagał się przyznania prawa pomocy. W tej kwestii wypowiadał się referendarz sądowy (k. 21, 97 akt sądowych) oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (k. 36, 109 akt sądowych). Na żadnym etapie toczących się postępowań w przedmiocie przyznania prawa pomocy wnioskodawca nie złożył oświadczenia majątkowego o treści pozwalającej dokonać rzetelnej i rzeczowej oceny jego zdolności płatniczych, mimo że był on o to wzywany. W myśl art. 249a ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017 roku, poz. 1369), dalej jako "P.p.s.a.", jeżeli rozpoznanie wniosku stało zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Przepis ten należy interpretować w sposób rozszerzający tzn. obejmujący również takie sytuacje, w których zbędność rozpoznania wniosku zachodziła już w momencie jego złożenia (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 990). Jeżeli żądanie przyznania prawa pomocy o treści wskazanej w kolejnym formularzu wniosku o prawo pomocy zostało już prawomocnie rozstrzygnięte, rozpoznanie kolejnego wniosku o tożsamej treści staje się zbędne (postanowienie z dnia 9 czerwca 2016 roku II GZ 569/16). W rozpoznawanej sprawie należy zwrócić uwagę, że niezbędnym elementem ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest wykazanie zmiany okoliczności sprawy, aby możliwa była zmiana wcześniejszego postanowienia ma podstawie art. 165 P.p.s.a. Natomiast z konstrukcji przepisu art. 246 P.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie prawa pomocy, pomimo wcześniejszej negatywnej oceny zasadności wniosku. Podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien zatem wskazać nowe okoliczności, bądź podać fakty prowadzące do ocen odmiennych niż dotychczasowe (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. I OZ 1227/13; postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. II FZ 286/16). W okolicznościach niniejszej sprawy wnioskodawca powinien mieć świadomość tego, że podnoszonym przez niego dotychczas żądaniom w zakresie przyznania prawa pomocy nie towarzyszyły niezbędne elementy wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. W okolicznościach niniejszej sprawy wnioskodawca nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji majątkowej. Wnioskodawca ma świadomość braków składanych oświadczeń majątkowych, a mimo to nie dokłada należytej staranności w wykazaniu, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Kolejne ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej nie pozwalają jednoznacznie wnioskować o zdolnościach płatniczych strony postępowania. Złożenie ponownego żądania przyznania prawa pomocy ma ten skutek, że zbędne jest prowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność pogorszenia się sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W takiej sytuacji ponowne żądanie przyznania prawa pomocy nie aktualizuje obowiązku w zakresie ponownego wzywania do uzupełniania informacji dotyczących jego bieżącej sytuacji. Skoro strona postępowania, wbrew swoim obowiązkom prawnym, nie przedstawia informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej i osobistej, to należy przyjąć, że brak jest ustaleń faktycznych, które mogłyby stanowić tło dla weryfikacji twierdzeń o pogorszeniu się sytuacji majątkowej strony postępowania. Wobec powyższego na podstawie art. 249a oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ R. Talaga