II SA/Po 564/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 czerwca 2010r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...]r. Nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III. przyznaje adwokat A. H. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę [...] zł (...) w tym [...] zł (....) tytułem podatku od towarów i usług oraz kwotę [...] zł (...) tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. /-/ E. Podrazik /-/ J. Szaniecka /-/ B. Drzazga Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., wskutek odwołania M. K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...], którą umorzono postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej z wniosku z dnia [...] r. na pokrycie kosztów remontu pokoju i przedpokoju. Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym. Pismem z dnia [...] r. skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. Filia S.M. M. K. wniósł o udzielenie pomocy. Żądaniem wniosku objęto, w szczególności "pomoc na remont pokoju i przedpokoju w wysokości [...] zł" (k. 11 akt adm.). W toku postępowania administracyjnego z wnioskodawcą przeprowadzono wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono, że zainteresowany prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest całkowicie niezdolny do pracy i przewlekle choruje. Aktualna wysokość dochodu skarżącego została ustalona w kwocie 438,42 zł (k. 75 akt adm.). Pracownik socjalny ustalił również, iż wnioskodawca przeprowadził remont zarówno pokoju, jak i przedpokoju, przy czym – wedle oświadczenia M. K. – koszty tego remontu pokryte zostały ze środków pożyczonych od znajomych. W załączonej do akt sprawy dokumentacji zawarta została uwaga pracownika socjalnego, iż "w [...] r. w dużym pokoju u klienta był pożar, klient otrzymał pomoc na jego remont", natomiast teraz skarżący "wnioskuje o pomoc na ten sam cel, a mianowicie remont pokoju i przedpokoju" (k. 72 akt adm.). Również w uzasadnieniu do wywiadu środowiskowego wskazano, iż skarżący wnioskuje o pokrycie "kosztów remontu po pożarze, który miał miejsce w jego mieszkaniu [...] r." (k. 62 akt adm.). Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta P. działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa) w zw. z art. 106 ust. 1 oraz art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) umorzył postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej na pokrycie kosztów remontu pokoju i przedpokoju. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, iż w toku postępowania administracyjnego ustalono, że żądaniem wniosku skarżącego z [...] 2009 r. objęto udzielenie pomocy na pokrycie kosztów remontu po pożarze, który miał miejsce w jego mieszkaniu w [...] r. Organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] (k. 33 akt adm.) wnioskodawcy przyznano zasiłek celowy na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego – pożaru. Przyznana na ten cel pomoc została zrealizowana. Pomimo to skarżący ponownie wystąpił z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej na pokrycie kosztów remontu pokoju i przedpokoju po pożarze. Postępowanie w tej sprawie zostało zakończone decyzją o umorzeniu postępowania. Złożony w dniu [...] 2009 r. wniosek, jest kolejnym w tej samej sprawie. W ocenie organu rozpatrywanie kolejnego wniosku o pomoc finansową na remont pokoju i przedpokoju należało uznać za bezprzedmiotowe, bowiem ta potrzeba została już rozpatrzona, a pomoc finansowa udzielona. Postępowanie w tej sprawie należało więc umorzyć, bowiem ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją skutkowałoby rażącym naruszeniem prawa. W przewidzianym ustawą terminie M. K. wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że umorzenie postępowania w niniejszej sprawie było nieuzasadnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z [....] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy podzielił prawidłowość ustaleń Prezydenta Miasta P. oraz stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W przewidzianym ustawą terminie M. K. wniósł skargę do sądu administracyjnego domagając się wydania decyzji o wypłacie [...] zł (za remont pokoju), które sam musi oddać znajomym. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji wydano z naruszeniem przepisów prawa. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta polega na tym, że sąd rozpoznając sprawę bada, czy do ustalonego stanu faktycznego organy zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa normującym zasady postępowania, a jeżeli tak, to czy uchybienie takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym należy, że sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym, a zatem rozpoznając sprawę nie wydaje rozstrzygnięć merytorycznych. Poza sporem w rozpoznawanej sprawie pozostaje i nie budzi wątpliwości Sądu, iż pismem z dnia [...] r. skarżący wniósł o przyznanie pomocy na remont pokoju i przedpokoju, w zajmowanym przez niego mieszkaniu, w kwocie [...] zł. Kwestą bezsporną pozostaje również, iż [...] r. skarżącemu została przyznana pomoc na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego – pożaru, który miał miejsce w jego mieszkaniu w [...] r. Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje natomiast tożsamość celów: realizacji, których służyła pomoc przyznana decyzją z dnia [...] r. oraz której dotyczy złożony [...] r. wniosek, a w konsekwencji również prawidłowość ustaleń organów, co do bezprzedmiotowości sprawy zainicjowanej tym późniejszym wnioskiem. Podstawę rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie stanowił art. 105 § 1 kpa, w myśl którego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Jedną z przesłanek bezprzedmiotowości postępowania, jest tożsamość spraw, wyznaczana przez element podmiotowy (ta sama strona lub strony postępowania) oraz elementy przedmiotowe - niezmieniony stan faktyczny, z którego wynikają prawa lub obowiązki stron oraz ta sama podstawa prawna rozstrzygnięcia. W ocenie organów orzekających w rozpoznawanej sprawie zainicjowana wnioskiem z dnia [...] r. sprawa pozostawała tożsama ze sprawą zakończoną wydaniem decyzji z dnia [...] r. U podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia - jak trafnie podniosła pełnomocnik strony skarżącej - legło ustalenie przyjęte przez organy obu instancji, iż żądaniem wniosku z dnia [...] r. objęto pokrycie kosztów remontu mieszkania po pożarze, który miał miejsce [...] r., a na usunięcie skutków którego skarżącemu przyznano już raz zasiłek (decyzja z [...] r.).Tymczasem, jak wynika ze zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji, ustalenia takie nie znajdują potwierdzenia w załączonym materiale dowodowym. Analiza akt sprawy prowadzi, bowiem do wniosku, iż brak jakiegokolwiek dowodu uzasadniającego twierdzenie, że wolą skarżącego było uzyskanie pomocy na pokrycie kosztów remontu mieszkania po pożarze z 2007 r. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że podstaw do przyjęcia, iż wolą skarżącego jest sfinansowanie kosztów remontu mieszkania po pożarze w [...] r. nie daje z pewnością inicjujące postępowanie w niniejszej sprawie pismo [...] r. Złożony przez skarżącego w tym dniu wniosek jest lakoniczny i w przeważającej mierze wymienia potrzeby, w celu zaspokojeniu których skarżący domaga się udzielenia pomocy w ramach instytucji polityki społecznej państwa. Samo zaś żądanie (w zasadniczym z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy zakresie) sformułowano jako "pomoc na remont pokoju i przedpokoju w wysokości [...] zł" (k.11 akt adm.). W treści złożonego wniosku nie wskazano wprost, ani też w żaden inny sposób nie nawiązano do pożaru, który miał miejsce ponad rok (16 miesięcy) wcześniej. W dalszej kolejności wskazać należy, iż ustaleń organów, co do faktu, iż wolą skarżącego jest sfinansowanie kosztów remontu mieszkania po pożarze w [...] nie potwierdza również załączony do akt kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego [...] r. Z treści tego dokumentu wynika, bowiem jedynie, iż skarżący w dniu [...] r. złożył wniosek z prośbą o pomoc na remont pokoju (k. 69 akt adm.) Informację, iż ustalono, że skarżący wnioskuje o pokrycie kosztów remontu po pożarze w [...]r. sformułowane zostało w stanowiącym załącznik do kwestionariusza wywiadu środowiskowego uzasadnieniu (k. 62 akt adm.). Z treści tego dokumentu nie wynika jednak na czym organ oparł swoje ustalenia. Na poparcie tych ustaleń nie odniesiono się, bowiem do żadnego konkretnego faktu. W załączonej do akt sprawy dokumentacji znajduje się jedynie uwaga pracownika socjalnego, iż skarżący "wnioskuje o pomoc na ten sam cel, a mianowicie remont pokoju i przedpokoju" (k. 72 akt adm.). Zauważyć jednak należy, że pod żadnym z tych dokumentów nie widnieje podpis skarżącego. Nie sposób więc - na tej tylko podstawie - przyjąć, iż wolą skarżącego rzeczywiście było uzyskanie pomocy na zrealizowany już cel. W dalszej kolejności podkreślenia wymaga, iż w aktach sprawy brak również innych dokumentów, które mogłyby uzasadniać przyjęcie przez organ ustaleń, iż wolą skarżącego jest sfinansowanie kosztów remontu mieszkania po pożarze w [...] r. Także w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej organ nie powołał na poparcie swoich ustaleń żadnego dowodu. Tymczasem, rzeczą organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie administracyjne jest m.in. dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, tak aby jej załatwienie było oparte na - udowodnionych - faktach. Jako dowolne, natomiast należy traktować ustalenia faktyczne nie znajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym. W świetle powyższego za dowolne uznać należy ustalenia organów, iż wolą skarżącego jest sfinansowanie kosztów remontu mieszkania po pożarze w [...] Zarzut dowolności wykluczają, bowiem dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego, zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 kpa). Prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie organy nie wywiązały się w dostatecznym stopniu z obowiązku wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Przede wszystkim, bowiem uwadze organów umknęło, że wykładnia oświadczeń woli, zawartych w pismach stron winna następować z uwzględnieniem zasady racjonalności postępowania autora pisma (glosa akceptująca Adama Szpunara do uchwały SN z dnia 11 września 1997 r. - III CZP 39/97 - OSNC 12/97/191 - PS 6/98/103). Za niezrozumiałe zatem uznać należy przyjęcie założenia, iż wolą M. K. było uzyskanie pomocy w celu usunięcia skutków pożaru w [...] Zainteresowanemu – co pozostaje bezsporne – decyzją z dnia 29 lutego 2008 r. przyznano pomoc na pokrycie kosztów remontu mieszkania po pożarze z 2007 r. i ani zakres, ani fakt przyznania tej pomocy – w toku niniejszego – postępowania nie był przez M. K. kwestionowany. Jeżeli, nawet w ocenie organu zachodziły podstawy do rozważenia czy żądaniem wniosku objęto przyznanie pomocy w formie sfinansowania kosztów remontu mieszkania po pożarze w [...], a jednocześnie na podstawie posiadanych dokumentów oraz przeprowadzanych ze skarżącym wywiadów środowiskowych, organ dysponował wiadomościami, iż wnioskodawca uzyskał i skonsumował pomoc przyznaną na ten cel, to w takiej sytuacji do obowiązków organu należało ustalenie jaka jest rzeczywista wola osoby składającej wniosek. Przy interpretowaniu każdego oświadczenia woli należy uwzględniać, bowiem jego cel. W rozpatrywanej sprawie organy wbrew obowiązującym regułom, nie podjęły kroków niezbędnych w celu ustalenia rzeczywistego żądania wniosku M. K.. Tymczasem, znając sytuację skarżącego organy administracji obowiązane były rozważyć czy żądaniem wniosku nie zostało objęte przyznanie pomocy na pokrycie kosztów remontu niezwiązanego ze zdarzeniem sprzed ponad roku (pożar). Brak jednoznacznych ustaleń, co do przedmiotu żądania złożonego [...] 2009 r. wniosku, powoduje, iż ustalenia organów co do tożsamości spraw - zainicjowanej tym wnioskiem oraz zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...] 2008 r. - a w konsekwencji również prawidłowość ustaleń organów, co do bezprzedmiotowości postępowania w niniejszej sprawie wymyka się spod merytorycznej kontroli Sądu. Reasumując zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów koniecznym było uchylenie decyzji organów I i II instancji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) i dlatego orzeczono jak w pkt. I wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w pkt. II sentencji wyroku w oparciu o art. 152 ppsa. Na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.) Sąd przyznał wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną kwotę [...] zł (w tym podatek VAT 52, 80 zł) oraz kwotę 17 zł jako zwrot wydatku poniesionego na opłatę skarbową od pełnomocnictwa, o czym orzeczono w pkt III sentencji wyroku. /-/ E.Podrazik /-/ J.Szaniecka /-/ B.Drzazga MK