II SA/Po 564/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 27 marca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; oddala skargę. Decyzją z dnia 27 marca 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu (dalej powoływane jako "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Poznania (dalej powoływany jako "Prezydent") z dnia 18 października 2013 r. nr [...], którą odmówiono K.K. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym. W dniach 19 września 2013 r., 24 września 2013 r., 30 września 2013 r. oraz 3 października 2013 r. K.K. wystąpił z wnioskami o przyznanie mu pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego na szereg potrzeb. Obejmowały one wsparcie na zwrot kosztów żywności (51,58 zł), doładowanie do telefonu (50 zł), zakup prasy (11,40 zł), kalendarz (1,49 zł), tarcze do cięcia (25,97 zł), farbę olejną (20,99 zł), ziemię uniwersalną (0,99 zł), pilarkę łańcuchową wraz ze smarami, smarownikami, olejem i pilnikami okrągłymi (200 zł), krążki ścierne (5,49 zł) oraz na zakup środków czystości do sprzątania w domu ojca, kurtkę zimową (100 zł) oraz na zakup beczki do magazynowania wody. Decyzją z dnia 18 października 2013 r., [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 4, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i 4, art. 11 ust. 3, art. 14, art. 39 ust. 1 i 2, art.106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm. – dalej powoływanej jako "u.p.s."), § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823) oraz powołując się m.in. na art. 5 ust. 1 z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.) Prezydent Miasta Poznania odmówił przyznania K.K. wnioskowanej pomocy pieniężnej (w zakresie wymienionym wyżej). Organ wskazał, że zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s. przyznanie świadczenia poprzedzone jest każdorazowo wywiadem środowiskowym lub jego aktualizacją. Wywiad został przeprowadzony dnia 26 sierpnia 2013 r. Ustalono, że K.K. nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Pomimo zdiagnozowanej przewlekłej choroby nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. Jego dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (sierpień 2013 r. – uw. WSA) stanowił zasiłek okresowy w wysokości 271,00 zł. K.K. zamieszkuje w lokalu znajdującym się na terenie Rodzinnego Ogródka Działkowego w Poznaniu, do której prawo posiada jego ojciec W.K.. Budynek posiada jeden pokój z aneksem kuchennym, toaletę oraz strych. Do budynku doprowadzony jest prąd i woda, ogrzewanie stanowi piecyk elektryczny. Dalej organ wyjaśnił, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego. Określa je art. 8 ust. 1 pkt. 1 u.p.s. oraz § 1 pkt. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Dla osoby samotnie gospodarującej kryterium dochodowe wynosi 542 zł. Dochód K.K. nie przekracza tej kwoty. Następnie Prezydent Miasta Poznania zaznaczył, że w celu zabezpieczenia niezbędnych potrzeb życiowych K.K. , decyzją z dnia 20 maja 2013 r., [...] przyznano mu zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia w okresie od 1 maja 2013 r. do 30 września 2013r. w wysokości 271 zł, natomiast decyzją z dnia 17 października 2013 r., [...] przyznano zasiłek okresowy w wysokości 271 zł na okres od 1 października 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. Wreszcie decyzją z dnia 23 września 2013 r., [...] przyznano wnioskodawcy zasiłek celowy na zakup żywności na okres od października 2013 r. do listopada 2013 r. w wysokości po 400,00 zł. Organ wskazał, że łącznie w skali miesiąca stanowi to kwotę 671 zł. Nadto decyzją z dnia 17 października 2013 r., [...] przyznano K.K. zasiłek na zakup leków w kwocie 80 zł. Prezydent zaznaczył też, że w dniu 17 października 2013 r. Ośrodek Pomocy Społecznej wydał K.K. skierowanie do Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej po odzież zimową, w tym kurtkę. Odnosząc się do poszczególnych, zgłoszonych potrzeb Prezydent Miasta Poznania stwierdził, że zakup pilarki, tarcz, smarów i oleju niezbędnych do jej użytkowania nie zalicza się do niezbędnych potrzeb życiowych, gdyż drzewo można rąbać siekierą, która jest znacznie tańsza, a koszty jej utrzymania i konserwacji są znacznie niższe. Odnośnie żywności, organ zaznaczył, iż potrzeby skarżącego w tym zakresie zostały zabezpieczone przez przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 400 zł miesięcznie. W kwestii odzieży zimowej przyznano skarżącemu skierowanie do Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej, co jest zgodne z art. 48 ust. 1 i 3 u.p.s. ("Przyznanie niezbędnego ubrania następuje przez dostarczenie osobie potrzebującej bielizny, odzieży i obuwia"). Organ przypomniał przy tym, iż zgodnie z art. 36 pkt 2 lit. k u.p.s. świadczenie w postaci dostarczenia niezbędnego ubrania ma charakter niepieniężny. Pozostałe potrzeby skarżącego nie zostały uznane przez Prezydenta Miasta Poznania za potrzeby niezbędne. Niezależnie organ zaznaczył, że przyznał K.K. pomoc w zakresie zasiłku celowego na zakup leków i opału, co znacznie odciąża jego budżet domowy. W dalszej części uzasadnienia Prezydent Miasta Poznania stwierdził wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także rodzaj , forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielanie pomocy. Ponadto potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej". Pojęcie niezbędnej potrzeby bytowej, wymienione w art. 3 ust. 1 u.p.s., nie zostało ustawowo zdefiniowane, będąc prawnie niedookreślonym i wymagając indywidualnego podejścia. Organ uznał – powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych – że obecnie celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Odnosząc się do sytuacji K.K. organ wskazał, że udzielenie mu wnioskowanej pomocy nie służyłoby jego usamodzielnieniu. Odwołanie od decyzji złożył K.K. . Decyzją z dnia 27 marca 2014 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, działając na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – zwanej dalej "K.p.a.") oraz art. 39 i art. 106 ust. 1 u.p.s. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podkreśliło, że K.K. jest osobą samotnie gospodarującą, która nie uzyskuje dochodu poza przyznawanymi zasiłkami okresowymi i celowymi. Skarżący jest przewlekle chory, ale nie ubiega się o określenie stopnia niepełnosprawności. Dalej organ wskazał, że decyzją z dnia 17 października 2013 r., [...] przyznano K.K. zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia w wysokości 271 zł w okresie od 1 października 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. Ponadto przyznano skarżącemu również decyzją z dnia 17 października 2013 r., [...] zasiłek celowy na zakup leków w kwocie 80 zł oraz decyzją z dnia 24 października 2013 r., [...] zasiłek na pokrycie kosztów zakupu pół tony opału w kwocie 400 zł. Odnosząc się do meritum sprawy Kolegium podzieliło pogląd organu pierwszej instancji, iż pomoc na zakup wnioskowanych artykułów, nie mieści się w pojęciu tzw. niezbędnej potrzeby bytowej, co uzasadnia odmowne rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Wysokość udzielonej pomocy w postaci zasiłku celowego na zakup leków, opału i zasiłku okresowego pozwala na samodzielne pokrywanie dodatkowych potrzeb skarżącego i nie uzasadnia przyznania dodatkowych środków. Ponadto skarżący zwrócił się z prośbą o zwrot kosztów poniesionych zakupów żywności, gazet i doładowań, zatem poniósł te koszty samodzielnie, wykorzystując posiadane własne zasoby. Zdaniem organu odwoławczego zakup pilarki, tarcz do cięcia, farb czy ziemi uniwersalnej, doładowań do telefonu oraz prasy nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej, o której mowa w art. 39 u.p.s. Prezydent też trafnie wskazał na fakt skierowania K.K. do Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej po odzież zimową, w tym kurtkę. Jest to zgodne z dyspozycją art. 48 ust. 1 i 3 u.p.s. Organ odwoławczy zaznaczył też, że ustawa nie nakłada na organy pomocy społecznej obowiązku udzielania wsparcia w formie zasiłków celowych, bowiem ma ona charakter fakultatywny i uzależniona jest indywidualnych okoliczności sprawy oraz możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej, który powinien brać pod uwagę potrzeby pozostałych klientów nie osiągających dochodów. Pomimo zrozumienia trudnej sytuacji materialnej czy życiowej wnioskodawców organy pomocy społecznej nie są zobowiązane do przyznawania zasiłków celowych w wysokości zapewniającej całkowite pokrycie zobowiązań osób ubiegających się o pomoc. Przyjęcie takiego sposobu postępowania spowodowałoby w krótkim czasie brak możliwości wsparcia innych świadczeniobiorców. Należy przy tym zaznaczyć, iż pomoc w formie zasiłków celowych nie stanowi jedynej formy pomocy osobom znajdującym się w trudnej sytuacji. Ustawa o pomocy społecznej nakłada na organy pomocy społecznej obowiązek realizacji różnych zadań w tym również świadczeń w formie rzeczowej, np. finansowanie posiłków w szkołach, odzież, bony, których wykonanie pokrywane jest ze środków ośrodka pomocy społecznej działającego na danym terenie. K.K. jest objęty stałą pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w różnych formach. Należy pamiętać, iż celem pomocy społecznej jest udzielenie potrzebującym wsparcia, a nie przenoszenie na państwo całkowitego kosztu ich utrzymania. Skargę od decyzji złożył K.K. . Do skargi załączył fotokopie pism, które w jego ocenie mają znaczenie w sprawie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę K.K. należało oddalić, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Poznania (Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Poznaniu Filia J.) są zgodne z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa materialnego oraz z przepisami postępowania. Analizowana sprawa dotyczy świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, który zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Dotyczy to w szczególności pokrycia części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Zasiłek celowy przysługuje osobom spełniającym kryteria dochodowe określone w art. 8 ust. 1 u.p.s. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak to wynika z art. 7 K.p.a., załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Decyzja powinna zatem uwzględniać zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia - zasady zawarte w ustawie o pomocy społecznej. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Pomoc społeczna jest też instytucją polityki społecznej Państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Mając na względzie okoliczności niniejszej sprawy, zakres i cel świadczeń, jakie skarżącemu już wcześniej przyznano (względnie przyznano za ten sam okres na jaki wnioskował o pomoc), należało rozważyć, czy potrzeby, o jakich zaspokojenie wystąpił, są potrzebami "niezbędnymi" (art. 39 ust. 1 u.p.s.). Sąd przyznaje rację organowi, że w konkretnych okolicznościach sprawy zgłaszane przez skarżącego potrzeby były zbyt daleko idące, zważywszy na uzyskiwaną dotychczas pomoc społeczną. Zgodnie bowiem z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Taką też funkcję spełnia zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. Wykładnia przepisów art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. nie może w żadnym razie prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła utrzymania. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako sprzeczna z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 u.p.s. zasadą pomocniczości (subsydiarności). Jak już wskazano, decyzje w przedmiocie przyznania zasiłku celowego opierają się na uznaniu administracyjnym. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. W szczególności, wobec danej osoby pewien zakres przyznanych już świadczeń organ może uznać za zaspokajający jej bieżące, niezbędne potrzeby życiowe. Stąd w przypadku wielokrotnego występowania o świadczenia organ może uwzględniać te, które w danej sytuacji są najistotniejsze. Zauważyć należy, że w okresie przypadającym na sierpień i wrzesień 2013 r., a więc miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiące złożenia wniosków w niniejszej sprawie (zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. "Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku <...>") oraz w okresie na jaki wnioskowana pomoc miała być przyznana (października 2013 r.) K.K. otrzymywał pomoc społeczną w celu zabezpieczenia niezbędnych potrzeb. Pomoc ta obejmowała zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia przyznany decyzją z dnia 20 maja 2013 r., [...] na okres od 1 maja 2013 r. do 30 września 2013 r. w wysokości 271 zł, następnie ponowiony w tej samej wysokości decyzją z dnia 17 października 2013 r., [...] na okres od 1 października 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. (zob. k. 16 akt administracyjnych). Decyzją z dnia 23 września 2013 r., [...] przyznano K.K. zasiłek celowy na zakup żywności na okres od października 2013 r. do listopada 2013 r. w wysokości po 400,00 zł. Z akt wynika też, że w decyzją z dnia 17 października 2013 r., [...] przyznano K.K. zasiłek na zakup leków w kwocie 80 zł, natomiast w dniu 17 października 2013 r. Ośrodek Pomocy Społecznej wydał K.K. skierowanie do Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej po odzież zimową, w tym kurtkę. Uzupełniająco wskazać też trzeba, że po wydaniu decyzji kwestionowanej w niniejszej sprawie (przed wydaniem decyzji przez Kolegium) przyznano skarżącemu dodatkowo zasiłek celowy na zakup opału (pół tony) w wysokości 400 zł (decyzja z dnia 24 października 2013 r., [...] – k. 20 akt administracyjnych). Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że wartość pomocy jaką świadczono K.K. na datę wydania decyzji Prezydenta Miasta Poznania (kwestionowanej w niniejszej sprawie), to jest na 18 października 2013 r., organy pomocy społecznej zabezpieczyły na rzecz skarżącego świadczenia o wartości 671 zł miesięcznie. Dodatkowo otrzymał on wsparcie za zakup leków (80 zł) oraz skierowanie w celu wydania odzieży zimowej, jako świadczenie o charakterze niepieniężnym. Następnie w październiku 2013 r. udzielono K.K. także wsparcia na zakup opału w wysokości 400 zł. Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że w okresie, w którym K.K. wystąpił z wnioskami oraz w którym wydano zaskarżoną w tej sprawie decyzję, korzystał on z regularnego wsparcia w postaci zasiłku okresowego oraz zasiłku na zakup żywności; ponadto w październiku otrzymał dodatkowe jednorazowe świadczenia celowe. W ocenie Sądu przyznana skarżącemu pomoc była pomocą wystarczającą w świetle jego potrzeb i możliwości. Podkreślić trzeba, że część otrzymanych świadczeń miało charakter stały, w szczególności stanowiły istotne wsparcie w zaspokojeniu potrzeb skarżącego, w tym potrzeb żywnościowych. Przechodząc do oceny poszczególnych potrzeb stwierdzić należy, że część świadczeń, o jakie wystąpił skarżący, nie mieściło się w zakresie potrzeb niezbędnych, w każdym razie oceniając je z perspektywy sytuacji skarżącego. W szczególności do takich potrzeb nie zaliczają się: doładowanie telefonu (50 zł), zakup prasy (11,40 zł), zakup kalendarza (1,49 zł), zakup tarcz do cięcia (25,97 zł), zakup farby olejnej (20,99 zł), zakup ziemi uniwersalnej (0,99 zł), zakup pilarki łańcuchowej wraz ze smarami, smarownikami, olejem i pilnikami okrągłymi (200 zł), krążków ściernych (5,49 zł) oraz na zakup środków czystości do sprzątania w domu ojca, oraz na zakup beczki do magazynowania wody. Zdaniem Sądu takie wydatki jak doładowanie telefonu, zakup pracy czy zakup kalendarza powinny być pokrywane z środków utrzymania jakimi dysponuje skarżący. Okoliczności sprawy nie wskazują bowiem, że znajduje się on w sytuacji, w której potrzeby te byłyby mu koniecznie niezbędne (K.K. ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe, zamieszkuje przy bliskich). W kontekście sytuacji skarżącego nie sposób zaliczyć do niezbędnych potrzeb skarżącego także narzędzi do cięcia (pilarki z osprzętem, tarcze), środków służących utrzymaniu domu i ogrodu (farba olejna, krążki ścierne, ziemia uniwersalna, beczka do magazynowania wody) oraz środków czystości do sprzątania domu ojca skarżącego. Sąd potrzeb tych oczywiście nie deprecjonuje, jednak powinny być one finansowane ze środków, jakie skarżący regularne otrzymuje (zwłaszcza zasiłku okresowego). Uzupełniająco trzeba zauważyć, że K.K. otrzymał w październiku 2013 r. wsparcie na zakup opału, co pozwalało mu nabyć opał przygotowany do użycia w piecu (kotle grzewczym). Nie zachodziły również podstawy do przyznania skarżącemu dodatkowej pomocy na żywność. W tym miejscu trzeba podkreślić, że wykorzystując instytucję zasiłku celowego nie można żądać od organów pomocy społecznej zaspokajania potrzeb osób potrzebujących w sposób ciągły i we wszelkich sferach. Jak wskazano, organ - oceniając sytuację materialną danej osoby - może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji. W przypadku K.K. pomoc na żywność realizowana jest w formie regularnych świadczeń w postaci przyznania określonej kwoty pieniężnej (400 zł). Na marginesie trzeba też zwrócić uwagę, że regularna pomoc stała otrzymywana przez K.K. na datę wydania decyzji i za następne miesiące wynosi 671 zł (nie biorąc pod uwagę przyznawanych dodatkowo zasiłków celowych), a więc stanowi kwotę wyższą, aniżeli kryterium dochodowe w ogóle uprawniające do wystąpienia przez osobę samotnie gospodarującą o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.). Przyznanie pomocy o wartości przekraczającej kryterium dochodowe nie jest oczywiście przesłanką negatywna przyznania dalszych świadczeń, niemniej stanowi pewne wskazanie, pozwalające określić w sposób przybliżony, jakie sumaryczne wsparcie należy uznać za wystarczające. Odnosząc się do samego postępowania, stwierdzić trzeba, że w niniejszej sprawie zostało ono przeprowadzone prawidłowo. Zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s. decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, poprzedzono przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego. Wywiad ten pozwolił pracownikowi socjalnemu dokonać właściwej analizy i oceny sytuacji wnioskodawcy. Mając na względzie powyższe Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji wyroku.