II SA/Po 567/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Małek Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi Starosty na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji dotychczasowej i umorzenia postępowania w sprawie o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego; oddala skargę. /-/ W. Batorowicz /-/ A. Łaskarzewska /-/ St. Małek Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...] nakazał rozbiórkę budynku gospodarczego na działce nr [...] – inwestor i właściciel A. i G.Z. zam. S. ul. [...],[...] S. Pismem sporządzonym dnia [...] r. Starosta zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o rozważenie możliwości uchylenia decyzji rozbiórkowych dotyczących obiektów budowlanych położonych w S., w celu ograniczenia lub całkowitej eliminacji roszczeń odszkodowawczych A. i G. Z. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 154 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - kpa) uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] nakazującą rozbiórkę budynku gospodarczego na działce nr [...] w S. Uzasadniając organ wskazał, że decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę budynku gospodarczego. Podstawą wydania tej decyzji była decyzja Wojewody stwierdzająca nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w sprawie pozwolenia na budowę budynku gospodarczego na działce nr [...] w S. (decyzja z dnia [...] r., nr [...]). Pismem z dnia [...] r. Starosta wniósł "o rozważenie możliwości uchylenia decyzji rozbiórkowych" z uwagi na interes Skarbu Państwa. Organ nadzoru budowlanego ustalił, że uwzględniwszy interes społeczny (oraz ewentualne roszczenia odszkodowawcze) rozbiórka obiektów (magazyn żywca, część magazynowo-gospodarcza, obiekt rozbudowanej masarni i budynek gospodarczy) położonych na przedmiotowej działce byłaby nieuzasadniona W odwołaniu od decyzji organu I instancji A.Z. i G.Z. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., zarzucając jej naruszenie art. 6, 7, 8, 154 i 156 § 1 pkt 2 kpa. Odwołanie od decyzji organu I instancji wnieśli również A.W. i R.M. podnosząc, że na mocy uchylonej decyzji nabyli oni określone prawa, które wraz z wydaniem zaskarżonej decyzji utracili. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie I instancji. Uzasadniając organ wyjaśnił, że chociaż decyzja z dnia [...] r. jest decyzją ostateczną, to jednak z uwagi na fakt, że na jej mocy strony nabyły prawo, nie mogła ona w ogóle być przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie art. 154 kpa. Dlatego na organie odwoławczym ciążył obowiązek uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenia – jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego w I instancji. Odnosząc się do zawartego w odwołaniu wniosku A.Z. i G.Z. o stwierdzenie nieważności decyzji I instancji organ wyjaśnił, że tryb postępowania odwoławczego oraz stwierdzenie nieważności wzajemnie się wykluczają. Z chwilą wniesienia odwołania stwierdzenie nieważności następuje w toku postępowania odwoławczego, gdy organ stwierdzając istnienie jednej z wad wymienionych w art. 156 § 1 uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Skargę na decyzję organu II instancji wniósł do sądu administracyjnego Starostwa podnosząc zarzut naruszenia art. 154 § 1 i 2 kpa, poprzez błędne przyjęcie, że decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu jest decyzją na mocy, której strona nabyła prawo i dlatego decyzja taka nie może być uchylona. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podniósł, iż w nie znajduje interesu prawnego Starosty, który naruszałaby zaskarżona decyzja. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja może naruszać wyłącznie interes faktyczny Starosty, wynikający z jego odpowiedzialności odszkodowawczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Stosownie do art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny (oraz prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym). Zgodnie z art. 50 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. W rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona przez Starostę, który nie wykazał interesu prawnego w sprawie, który wynikać winien z przepisów prawa materialnego. Źródłem "interesu prawnego" lub "uprawnienia" jest zawsze norma prawna ogólna i abstrakcyjna (akt normatywny) albo też jednostkowa i konkretna (decyzja stosowania prawa). W skardze należy wykazać, w jaki sposób doszło do naruszenia prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę. Interes prawny stanowi kategorię normatywną i musi wprost wynikać z obowiązującego prawa, przede wszystkim zaś z przepisów regulujących sposób załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z dn. 4 lutego 2005 r., sygn. OSK 1563/04). W ocenie Sądu wnoszący skargę w niniejszej sprawie Starosta interesu prawnego nie miał. Generalnie przyznanie organowi administracji publicznej statusu strony jest zjawiskiem zupełnie wyjątkowym i wynika zawsze z wyraźnie wyartykułowanej woli ustawodawcy (por. np. art. 16 ustawy z dnia 20 lipca 1991 o Inspekcji Ochrony Środowiska, t.j. Dz. U. Nr 112, poz. 982 w odniesieniu do organu inspekcji środowiska i art. 92 ust. 1, pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne Dz. U. Nr 115, poz.1223 co do dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej), i nie jest wcale wynikiem oceny posiadania przez organ administracji publicznej interesu prawnego, którego nie może on być przecież nosicielem w rozumieniu art. 28 kpa i art. 50 § 1 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(por. wyrok WSA z dn. 9 listopada 2004 r., sygn. IV SA 4913/03). Wobec braku interesu prawnego skarżącego do skarżenia kontrolowanej przez Sąd decyzji, skarga na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlegała oddaleniu. /-/ W. Batorowicz /-/ A. Łaskarzewska /-/ St. Małek