II SA/Po 569/12

WyrokWSA w Poznaniu2012-11-30

Skład orzekający: Maria Kwiecińska, Aleksandra Łaskarzewska, Edyta Podrazik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna stwierdzająca rozwiązanie umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste może jednocześnie rozstrzygać o nieodpłatnym przejęciu nieruchomości przez gminę, a tym samym o kwestiach odszkodowawczych?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie posiadał upoważnienia prawnego do rozstrzygania w decyzji administracyjnej o kwestiach rozliczeniowo-odszkodowawczych związanych z rozwiązaniem umowy o użytkowanie wieczyste, nawet jeśli strony porozumiały się co do nieodpłatnego przejęcia. Brak takiego umocowania uzasadnia stwierdzenie nieważności punktu decyzji dotyczącego nieodpłatnego przejęcia nieruchomości.
Stan faktyczny
Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Gminy z 1997 r. w części dotyczącej nieodpłatnego przejęcia nieruchomości po rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność tego punktu decyzji, uznając, że organ nie miał podstawy prawnej do rozstrzygania o nieodpłatnym przejęciu. Gmina S. zaskarżyła decyzję SKO, argumentując, że uchwała Spółdzielni z 1994 r. stanowiła zgodę na nieodpłatne rozwiązanie umowy. WSA oddalił skargę Gminy.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Gminy S.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 30 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2012 r. sprawy ze skargi Gminy S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) czerwca 2011 r., nr (...), na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej jako "K.p.a.", po rozpatrzeniu wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej w S. o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Gminy S. z dnia (...) stycznia 1997 r., znak (...), orzekło o stwierdzeniu nieważności punktu 2 powyższej decyzji oraz odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia (...) stycznia 1997 r. w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że decyzją z dnia (...) stycznia 1997 r., nr (...), Zarząd Gminy S. orzekł o rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego ze Spółdzielnią Mieszkaniową Lokatorsko – Własnościową w S., gruntu stanowiącego własność Miasta i Gminy S., położonego w S. o oznaczeniu geodezyjnym: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), o łącznej powierzchni (...) m2, zapisanych w Księgach wieczystych nr (...) , (...), (...), (...), (...) (pkt. 1 decyzji) oraz orzekł o nieodpłatnym przejęciu nieruchomości (pkt. 2 decyzji). Jak wynikało z treści decyzji z dnia (...) stycznia 1997 r. Spółdzielni Mieszkaniowej w S. aktami notarialnymi z dnia (...) października 1992 r., z dnia (...) sierpnia 1992 r., z dnia (...) listopada 1989 r., z dnia (...) czerwca 1988 r. oraz z dnia (...) grudnia 1995 r. przekazano w użytkowanie wieczyste powołane powyżej działki. Jednakże, jak wyjaśnił Zarząd Gminy S. w treści decyzji z 1997 r., zgodnie z opracowanym wówczas planem szczegółowym zagospodarowania przestrzennego przedmiotowe działki leżały na terenie przeznaczonym pod Szkołę Podstawową, przedszkole i stację transformatorową. Tym samym były zbędne w prawidłowym prowadzeniu działalności statutowej Spółdzielni. Rozwiązanie umowy wieczystego użytkowania nastąpiło nieodpłatnie, na co wyraziło zgodę Zgromadzenie Przedstawicieli Członków Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko – Własnościowej w S. uchwałą nr (...) z dnia (...) kwietnia 1994 r. Wnioskiem z dnia (...) lutego 2010 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa w S., dalej jako "Spółdzielnia", na podstawie art. 156 §1 pkt. 2 K.p.a. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Gminy S. z dnia (...) stycznia 1997 r., znak (...) w całości. W uzasadnieniu wniosku wskazane zostało, że zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości użytkowanie wieczyste wygasa z upływem okresu ustalonego w umowie albo przez rozwiązanie umowy przed upływem tego okresu. Ponadto, w myśl ust. 2 powyższego przepisu, rejonowy organ rządowej administracji ogólnej w odniesieniu do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub zarząd gminy w odniesieniu do gruntów stanowiących własność gminy może wydać decyzję o rozwiązaniu umowy i zarządzić odebranie gruntów stosownie do art. 240 Kodeksu cywilnego. Rozwiązanie umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste i zarządzenie odebrania gruntu może nastąpić również w razie nieutrzymywania w należytym stanie budynków i urządzeń oddanych w użytkowanie wieczyste łącznie z gruntem (ust. 3). Przepis art. 240 Kodeksu cywilnego stanowi natomiast, iż umowa o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste może ulec rozwiązaniu przed upływem określonego w niej terminu, jeżeli wieczysty użytkownik korzysta z gruntu w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w umowie, w szczególności jeżeli wbrew umowie użytkownik nie wzniósł określonych w niej budynków lub urządzeń. Zdaniem Spółdzielni z powyższego wynika, że organ wydający decyzję o rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego, może to uczynić jedynie w oparciu o przesłanki wskazane w art. 240 Kodeksu cywilnego. Przyczyną uzasadniającą rozwiązanie takiej umowy nie może być natomiast przeznaczenie gruntów będących przedmiotem użytkowania wieczystego, na cele publiczne. W decyzji z 1997 r. doszło tym samym do wywłaszczenia prawa użytkowania wieczystego, na co zezwalał art. 26 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości. Odnosząc się do kwestii nieodpłatnego przejęcia przedmiotowych nieruchomości wnioskodawca wskazał, że prawo do odszkodowania powstaje z dniem, w którym decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna. Ewentualne rozporządzanie tym prawem jest możliwe dopiero po jego powstaniu. W dalszej części uzasadnienia Kolegium przytoczyło treść przepisów regulujących problematykę stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, a następnie wskazało, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że decyzja Zarządu Gminy S. z dnia (...) stycznia 1997 r. podlegała stwierdzeniu nieważności jedynie w zakresie punktu 2 decyzji. Jak wyjaśniono, zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji zarząd gminy, w odniesieniu do gruntów stanowiących własność gminy, mógł wydać decyzję o rozwiązaniu umowy i zarządzić odebranie gruntów stosownie do art. 240 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 240 Kodeksu cywilnego umowa o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste może ulec rozwiązaniu przed upływem określonego w niej terminu, jeżeli wieczysty użytkownik korzysta z gruntu w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w umowie, w szczególności jeżeli wbrew umowie użytkownik nie wzniósł określonych w niej budynków lub urządzeń. Tym samym w dniu wydania decyzji z 1997 r. istniała podstawa prawna do wydania decyzji o rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego gruntów. Organ wadliwie podał jedynie w podstawie prawnej, że podstawą wydania decyzji z dnia 15 stycznia 1997 r. był ust. 1 art. 26 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Błędne wskazanie podstawy prawnej nie stanowiło jednak rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności całej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło natomiast stanowiska Spółdzielni, co do charakteru decyzji Zarządu Gminy S. z dnia (...) stycznia 1997 r., znak (...) i możliwości jej zakwalifikowania jako decyzji wywłaszczeniowej. Jak wyjaśniono procedura wydawania decyzji wywłaszczeniowych miała całkowicie innych charakter. W szczególności zgodnie z art. 46 ust. 3 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego należało poprzedzić przeprowadzeniem rokowań z właścicielem nieruchomości o jej nabycie w drodze umowy, zaś o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, nadaniu nieruchomości zamiennej oraz o zwrocie nieruchomości orzekał rejonowy organ rządowej administracji ogólnej po przeprowadzeniu rozprawy. W niniejszej sprawie Zarząd Gminy S. nie działał w celu wywłaszczenia przedmiotowych gruntów i nie przeprowadził żadnego postępowania, które uzasadniałoby przyjęcie tezy, że doszło do wywłaszczenia. Kolegium zwróciło również uwagę na uchwałę nr (...) Zgromadzenia Przedstawicieli Członków Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia (...) kwietnia 1994 r. która wskazała na zamiar nieodpłatnego wyzbycia się gruntów objętych kwestionowaną przez wnioskodawcę decyzją, nie tylko w związku z brakiem zamiaru przeznaczania tych gruntów na cele związane z budownictwem mieszkaniowym, ale również z brakiem możliwości realizacji funkcji mieszkaniowych na tych gruntach. Konsekwencją powyższego stanu rzeczy było wydanie decyzji o rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego z dnia (...) stycznia 1997 r., która to decyzja była w pełni aprobowana i niekwestionowana przez Spółdzielnię. Co więcej, Spółdzielnia przed wydaniem decyzji wskazywała, iż nie tylko z przedmiotowego gruntu nie korzysta w sposób wskazany w umowie, ale również w powyższy sposób korzystać nie zamierza (pismo Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko Własnościowej z dnia (...) czerwca 1995 r., pismo z dnia (...) lutego 1994 r., uchwała z dnia (...) kwietnia 1994 r.). W związku z powyższym Kolegium uznało, mając na uwadze treść art. 26 ust. 2 ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, że nie można było stwierdzić, aby przedmiotowa decyzja z dnia 15 stycznia 1997 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Podobnie za nietrafne uznano zarzuty dotyczące wadliwego uzasadnienia powyższej decyzji. W ocenie Kolegium wniosek Spółdzielni był jednakże uzasadniony w zakresie stwierdzenia nieważności punktu 2 decyzji Zarządu Gminy S. z dnia (...) stycznia 1997 r., gdyż rozstrzygniecie w tym zakresie wydane zostało bez podstawy prawnej. Przepis art. 26 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości nie przewidywał dokonywania rozliczeń z tytułu jednostronnego rozwiązania umowy użytkowania wieczystego w ramach decyzji przewidzianej w ust. 2 art. 26 ustawy. Stąd następstwem wydania takiej było powstanie po stronie użytkownika wieczystego roszczenia o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego terenu (art. 242 Kodeksu cywilnego), jak również o zwrot pierwszej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu, o czym stanowi § 27 rozporządzenia Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie szczególnych zasad i trybu oddania w użytkowanie wieczyste gruntów i sprzedaży nieruchomości państwowych. Żaden jednak przepis ustawy gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie dał upoważnienia organom administracyjnym do rozstrzygnięcia kwestii rozliczeniowowo – odszkodowawczych, powstających po rozwiązaniu umowy dotyczącej użytkowania wieczystego w drodze postępowania administracyjnego. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia (...) czerwca 2011 r. złożyła Gmina S. nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji w punkcie orzekającym o nieodpłatnym przejęciu nieruchomości. Zdaniem skarżącej, Kolegium rozpoznając przedmiotową sprawę było związane treścią uchwały Spółdzielni z dnia (...) kwietnia 1994 r., która stanowiła oświadczenie woli o rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego bez odszkodowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) marca 2012 r., nr (...), na podstawie art. 127 § 2 K.p.a. utrzymało w mocy swoją własną decyzję z dnia (...) czerwca 2011 r. podtrzymując w całości argumentację zawartą w powyższej decyzji. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Gmina S., która zakwestionowała stwierdzenie nieważności pkt. 2 rozstrzygnięcia, zawartego w decyzji z dnia (...).01.1997r. i w tym zakresie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 26 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, polegające na wadliwym przyjęciu, że w sprawie doszło do rozwiązania umowy użytkowania w trybie art. 26 ust. 2; naruszenie art. 26 ust. 2 powyższej ustawy polegające na uznaniu, że brak było podstawy prawnej do stwierdzenia przez Zarząd Gminy S. nieodpłatnego przejęcia nieruchomości w decyzji z dnia (...) stycznia 1997 r. oraz naruszenie zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7 oraz art. 77 K.p.a. poprzez wadliwą ocenę uchwały Zgromadzenia Przedstawicieli Członków Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia (...) kwietnia 1994 r. W ocenie skarżącej w przedmiotowej sprawie nie doszło do rozwiązania umowy użytkowania wieczystego w oparciu o treść art. 26 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, gdyż z analizy zachowań i wyrażonych przez to zachowanie oświadczeń Gminy i Spółdzielni wynika, że strony były zgodne, co do rozwiązania umowy użytkowania wieczystego i nieodpłatnego przejęcia przez Gminę gruntów, rozwiązanie nastąpiło więc na mocy ustępu 1 wspomnianego przepisu. Zdaniem skarżącej zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest uchwała Zgromadzenia Przedstawicieli Członków Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia (...) kwietnia 1994 r. Wynika z niej, że Spółdzielnia sama wyraziła zgodę na nieodpłatne rozwiązanie umów. Przyjmując więc, że decyzja Zarządu z dnia (...) stycznia 1997 r. stanowiła wyraz akceptacji nieodpłatnego przejęcia zgodnie z wolą Spółdzielni należało dojść do wniosku, że w sprawie rozwiązano umowy użytkowania na mocy art. 26 ust. 1. Decyzja Zarządu z dnia (...) stycznia 1997r. nie może być zatem uznana za nieważną w pkt. 2 rozstrzygnięcia. Na wypadek uznania, że decyzja Zarządu Gminy została wydana na podstawie art. 26 ust.2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości skarżący zarzucił naruszenie tej normy jak i art. 240 oraz art. 242 kc. poprzez ich błędną wykładnię. W ocenie skarżącej Gminy organ administracji był władny zawrzeć w decyzji z 1997 r. oświadczenie o nieodpłatnym przejęciu użytkowania wieczystego. Takie uprawnienie wynika z treści norm art. 240, 242 kc. Skoro bowiem art. 242 kc przewidywał w czasie wydawania decyzji przez Zarząd Gminy uprawnienie dla wieczystego użytkowania do domagania się wynagrodzenia za wzniesione przez niego lub nabyte na własność budynki i inne urządzenia, istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu, to złożone przez Przedstawicieli Członków Spółdzielni Mieszkaniowej oświadczenie, że rozwiązanie umowy ma nastąpić nieodpłatnie uprawniało Zarząd do wyrażenia woli obu stron umowy w decyzji. Decyzja stanowiła odzwierciedlenie zarówno oświadczenia przedstawicieli członków Spółdzielni jak tożsamej woli drugiej strony umowy na nieodpłatne przejęcie nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Pismem procesowym z dnia (...) listopada 2012 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa w S. wniosła o oddalenie skargi argumentując, że nie sposób przyjąć, aby Spółdzielnia wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy na skutek dobrowolnego porozumienia stron. Podejmowane przez nią działania były jedynie akceptacją stanowiska Gminy, że jest ona uprawniona do jednostronnego rozwiązania umowy. Jak podkreślono z treści uchwały z dnia (...) kwietnia 1994 r. wynika jedynie, że Spółdzielnia wyraziła zgodę na nieodpłatne rozwiązanie umowy, zaś wypowiedzenie umowy użytkowania wieczystego miało formę władczego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej. W piśmie powtórzono również stanowisko Kolegium, że zrzeczenie się wynagrodzenia mogło mieć miejsce dopiero po wypowiedzeniu umowy, a obowiązujące przepisy nie dawały podstawy do rozstrzygania decyzją administracyjną spraw rozliczeniowo – odszkodowawczych. Podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 30 listopada 2012r. Gmina S. podtrzymała zarzuty zawarte w skardze, za wyjątkiem zarzutu naruszenia art. 7 oraz art. 77 K.p.a., gdyż zdaniem skarżącego organ jednoznacznie ustalił, że uczestniczka postępowania zrzekła się ekspektatywy odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości rozstrzygnięć Samorządowego Kolegium Odwoławczego, mocą których stwierdzono nieważność pkt. 2 decyzji Zarządu Gminy S. z dnia (...) stycznia 1997 r. o rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego ze Spółdzielnią Mieszkaniową Lokatorsko – Własnościową w S., gruntu stanowiącego własność Miasta i Gminy S., położonego w S. o oznaczeniu geodezyjnym: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), o łącznej powierzchni (...) m2, zapisanych w Księgach wieczystych nr (...) , (...), (...), (...), (...) a więc stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia o nieodpłatnym przejęciu nieruchomości. Rozpoznając przedmiotową sprawę wskazać należy w pierwszej kolejności, że podstawą wydania decyzji z dnia (...) stycznia 1997 r. były przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami o wywłaszczeniu nieruchomości. Oznacza to konieczność dokonania oceny zgodności tej decyzji z przepisami powyższej ustawy. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości użytkowanie wieczyste wygasa z upływem okresu ustalonego w umowie albo przez rozwiązanie umowy przed upływem tego okresu. Ponadto, w myśl ust. 2 powyższego artykułu, rejonowy organ rządowej administracji ogólnej w odniesieniu do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub zarząd gminy w odniesieniu do gruntów stanowiących własność gminy mógł wydać decyzję o rozwiązaniu umowy i zarządzić odebranie gruntów stosownie do art. 240 Kodeksu cywilnego. Rozwiązanie umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste i zarządzenie odebrania gruntu mogło nastąpić również w razie nieutrzymywania w należytym stanie budynków i urządzeń oddanych w użytkowanie wieczyste łącznie z gruntem (art. 26 ust. 3 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości). Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości przewidywała więc możliwość rozwiązania umowy w drodze porozumienia stron (art. 26 ust. 1 powyższej ustawy), jednostronnego jej rozwiązania w drodze decyzji właściwego organu, z jednoczesnym zarządzeniem odebrania gruntu (art. 26 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości). W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, jak zasadnie uznało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że w przedmiotowej sprawie rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego nastąpiło na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Wydana decyzja wbrew powołanej podstawie prawnej była w istocie jednostronnym oświadczeniem woli organu administracji publicznej, rozwiązującym umowę użytkowania wieczystego. Jego charakter nie może budzić wątpliwości. Spełnia wszystkie konieczne wymogi władczego rozstrzygnięcia, o których stanowi art. 107 § 1kpa. Wskazuje organ (Zarząd Gminy), który ją wydał, adresata, datę, zawiera rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie o możliwości wniesienia odwołania, została podpisana przez uprawnioną osobę. Nie sposób więc przyjąć, że stanowi oświadczenie jednej ze stron, skutkujące zawarciem umowy rozwiązującej użytkowanie wieczyste, o której mowa w art. 26 ust.1. Oceny nie zmienia okoliczność, iż Spółdzielnia sama wyraziła wolę rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, podejmując uchwałę w tym względzie jeszcze przed wydaniem decyzji z 1997r. Zdaniem Sądu za odpowiadające prawu uznać należy przyjęcie przez Samorządowe Kolegium nieważności decyzji z dnia (...) stycznia 1997r. w zakresie pkt. 2 rozstrzygnięcia, mocą którego orzeczono o nieodpłatnym przejęciu nieruchomości. Przepisy ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wskazywały, że organ administracji publicznej w określonych w przypadkach może decyzją administracyjną dokonać rozwiązania umowy cywilnoprawnej ustanawiającej prawo użytkowania wieczystego. Następstwem tego działania było powstanie, m.in. po stronie wieczystego użytkownika, roszczenia o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego terenu (art. 242 Kodeks cywilnego obowiązujący do dnia 01 stycznia 1998 r.), jak również roszczenia o zwrot pierwszej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu, o czym stanowił § 27 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu oddawania w użytkowanie wieczyste gruntów i sprzedaży nieruchomości państwowych (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 75) . Żaden przepis ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. ani cytowanego rozporządzenia nie dawał jednak upoważnienia organom administracyjnym do rozstrzygania kwestii rozliczeniowo-odszkodowawczych, mających miejsce po rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego w drodze postępowania administracyjnego, kończonego decyzją w rozumieniu przepisów kpa. Pogląd powyższy był już reprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 1992 r., sygn. akt I SA 23/12, LEX 688549). Oznacza to, że w dacie wydania decyzji z 1997 r., dotyczącej rozwiązania umowy użytkowania wieczystego brak było umocowania prawnego do zawarcia w niej rozstrzygnięcia dotyczącego rozliczeń za użytkowanie wieczyste. I to nawet w sytuacji gdy obydwie strony porozumiały się w tym względzie przed wydaniem decyzji w trybie art. 26 ust.2. Brak porozumienia w powyższej kwestii pomiędzy użytkownikiem wieczystym, a właścicielem gruntu uzasadniałby wniesienie powództwa do sądu powszechnego. Sąd podkreśla również, że skoro przepisy ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości nie przewidywały możliwości rozstrzygania o wzajemnych rozliczeniach z tytułu użytkowania wieczystego w ramach postępowania administracyjnego, zarówno organy administracji publicznej, jak i Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę, nie były władne do oceny znaczenia prawnego w tym względzie treści pism oraz uchwał Spółdzielni. W tym stanie rzeczy wskazać należy, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego odpowiada prawu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło