II SA/Po 570/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2015 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej; oddala skargę Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...] Prezydent Miasta P., działając na podstawie art. 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (dalej w skrócie: "u.p.s.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "K.p.a."), po ponownym rozpoznaniu sprawy ustalił, że J. B. jest zobowiązany do wnoszenia opłaty za pobyt matki I. B. umieszczonej w domu pomocy społecznej w wysokości miesięcznej [...] zł. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podniósł, że decyzją [...] z dnia [...] września 2012 r. ustalono, iż I. B. ponosi odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości [...] zł (pełna odpłatność to kwota [...] zł) co stanowi nie więcej niż 70% jej dochodu, zatem zasadnym jest, aby pozostałą część opłaty, ponosili zstępni I. B. W związku z brakiem możliwości ustalenia aktualnego dochodu J. B. i jego rodziny oraz składu osobowego prowadzonego przez niego gospodarstwa domowego, oraz ze względu na brak możliwości przeprowadzenia aktualnego wywiadu środowiskowego Filia G. zwróciła się wnioskiem z dnia [...] lutego 2014 r. do ZUS w W. o udostępnienie danych z ostatniej decyzji emerytalnej. Z uzyskanych informacji z Wojskowego Biura Emerytalnego w G. wynika, iż J. B. spełnia warunki dochodowe, tj. przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Ponadto, zgodnie z zaleceniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji ponownie w dniu [...] października 2014 r. zwrócił się z prośbą do MOPS w R. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (część II) z jednoczesnym poinformowaniem J. B., o konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Dnia [...] listopada 2014 r. do Filii wpłynęła odpowiedź MOPR R. z informacją, iż w miejscu zamieszkania nikogo nie zastano, a na wezwanie J. B. nie skontaktował się z pracownikiem socjalnym. W związku z powyższym nie jest możliwe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego na rzecz matki I. B. oraz trudno jest ustalić, czy zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 64 u.p.s. J. B. nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł skargę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. wnosząc o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. J. B. poinformował, że stawił się co prawda po terminie na wywiad do MOPS w R., ale z powodu urlopu nie było pracownika prowadzącego sprawę. Wywiad przeprowadzony dopiero dnia [...] grudnia 2014 r. był w ocenie skarżącego nierzetelny, bowiem nie pozwolono mu na rozwinięcie tematu i uzasadnienie każdego z wątków. J. B. zarzucił również niewłaściwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji ustalającej odpłatność poprzez nieprzedstawienie wyliczeń związanych z odpłatnością za pobyt matki w DPS oraz niewyjaśnienie sytuacji dochodowej wszystkich zobowiązanych. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 59, art. 60 art. 61 ust. 1 pkt 2 ust. 2 lit. b, art. 62 i art. 103 ust. 2 art. 106 ust. 1 i 4 u.p.s. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że I. B. została skierowana do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych decyzją z dnia [...] września 2012 r., wydaną w oparciu o wydane z urzędu postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. zezwalające opiekunowi prawnemu na umieszczenie całkowicie ubezwłasnowolnionej I. B. w domu pomocy społecznej. Biorąc pod uwagę umieszczenia w/wymienionej w DPS na skutek postanowienia Sądu, brak jest podstaw do kwestionowania zasadności skierowania I. B. do DPS. Zdaniem Kolegium, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. W myśl art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są także małżonek i zstępni przed wstępnymi. W przedmiotowej sprawie MOPR w P. ustalił, iż J. B. utrzymuje się z emerytury wojskowej w wysokości [...] zł, z której nie są realizowane żadne potrącenia. Z przyczyn niezawinionych zarówno przez skarżącego jak i MOPS w R. ze skarżącym nie został w porę przeprowadzony i przekazany do MOPR w P. wywiad środowiskowy. Wywiad odbył się dnia [...] grudnia 2014 r., a wpłynął do MOPR w P. dnia [...] stycznia 2015 r., tj. po wydaniu w dniu [...] stycznia 2015 r. zaskarżonej decyzji. W ocenie Kolegium stanowisko MOPR w P. należy uznać za słuszne, bowiem wywiad środowiskowy potwierdził sytuację dochodową J. B. Ponadto z wywiadu wynika, iż wraz z żoną E. B. prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Pracownik socjalny przeprowadzający wywiad przeanalizował wydatki skarżącego z emerytury, na które składają się: kredyt w kwocie [...] zł, stałe opłaty - [...] zł, leczenie i wizyty u lekarza - [...] zł oraz ubezpieczenie - [...] zł, co daje mu do dyspozycji [...] zł. W ocenie Kolegium przestawione podczas wywiadu stałe wydatki skarżącego (w tym spłata kredytu zaciągniętego we frankach szwajcarskich, czy wizyty lekarskie) nie uzasadniają obniżenia ustalonej płatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej czy też odstąpienia od niej, przenosząc obowiązek płatności na gminę. Spory rodzinne na tle majątkowym nie mogą również uzasadniać zwolnienia J. B. z obowiązku uiszczania opłat za pobyt jego matki I. B. w domu pomocy społecznej w sytuacji, gdy w/wymieniona pokrywa 70% kosztów, tj. [...] zł, a na nim jako synu ciąży obowiązek alimentacyjny oraz ustawowy obowiązek partycypowania w kosztach pobytu w DPS. Siostra skarżącego ponosi odpłatność za pobyt matki w DPS ustaloną na podstawie umowy z dnia [...] września 2012 r. zawartej z Dyrektorem MOPR w P. J. B. nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 2 pkt 1, art. 54 oraz art. 59 ust 1 i 7 u.p.s., poprzez skierowanie matki I. B. do domu pomocy społecznej bez należytego rozważenia czy rodzina nie jest w stanie zapewnić jej opieki wykorzystując w tym celu własne zasoby i możliwości oraz bez jednoczesnego określenia kręgu osób zobowiązanych do pokrycia odpłatności za pobyt domu opieki a przede wszystkim bez określenia wysokości tej odpłatności; 2. prawa materialnego w postaci art. 60, 61 i 62 i 103 u.p.s. poprzez nie rozważenie wszystkich okoliczności przy konkretyzacji wysokości zobowiązania związanego z pobytem matki w domu pomocy społecznej. Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie jej zmianę i ustalenie zobowiązania za pobyt matki w DPS na poziomie "0". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności). Wywody Sądu powinna rozpocząć uwaga, że przedmiotem skargi J. B. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2015 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...] w sprawie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.), w szczególności uregulowania dotyczące skierowania i pobytu w domu pomocy społecznej, zawarte w rozdziale 2 u.p.s. Z przepisów wspomnianego rozdziału u.p.s. wynika przede wszystkim, że co do zasady pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Z kolei z art. 59 ust. 1 u.p.s. wynika, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) gminy właściwej dla osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Natomiast w art. 61 ust. 1 u.p.s. określone zostały osoby zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Są nimi w kolejności obowiązku wnoszenia opłat: mieszkaniec domu pomocy społecznej (a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka), małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Zasada kolejności przyjęta w omawianym przepisie oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej na gminie (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 219/15 – orzeczenie publ. w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W sprawie poddanej sądowej kontroli organy ustaliły, że skarżący jest zobowiązany do wnoszenia opłaty za pobyt matki I. B. umieszczonej w domu pomocy społecznej w wysokości miesięcznej [...] zł. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie prawidłowość zaskarżonej decyzji nie budzi zastrzeżeń. Zaskarżona decyzja wydana została bowiem po wnikliwie przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym z poszanowaniem zasad postępowania, a jej rozstrzygnięcie znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa materialnego. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie prawidłowo ustalono, że dochód skarżącego pozwala na obciążenie jego obowiązkiem ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej w kwocie [...] zł. Ustawodawca wysokość opłaty wnoszonej przez małżonka, zstępnych, bądź wstępnych mieszkańca domu pomocy społecznej uzależnił jedynie od kryterium dochodowego (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 232/14 – orzeczenie publ. w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Z akt sprawy wynika, że skarżący utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł, z której nie są realizowane żadne potrącenia. Dochód skarżącego jest zatem wyższy od 300 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. od kwoty [...] zł ([...] zł x 300 %) o [...] zł. Należy w tym kontekście podkreślić, że wywiad środowiskowy potwierdził sytuację dochodową skarżącego, który wraz z żoną E. B. prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Pracownik socjalny przeprowadzający wywiad przeanalizował wydatki skarżącego z emerytury, na które składają się: kredyt w kwocie [...] zł, stałe opłaty - [...] zł, leczenie i wizyty u lekarza - [...] zł oraz ubezpieczenie - [...] zł, co daje mu do dyspozycji [...] zł. Mając na uwadze powyższe, nie budzi wątpliwości Sądu, że organy wnikliwie przeanalizowały sytuację osobistą i majątkową skarżącego. Tym samym nie jest zasadny zarzut skargi wskazujący, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie nie rozważyły wszystkich okoliczności przy konkretyzacji wysokości zobowiązania związanego z pobytem matki skarżącego w domu pomocy społecznej. Odnosząc się do drugiego zarzutu skargi wskazać należy, że w niniejszej sprawie organy nie miały uprawnień do zbadania zasadności umieszczenia I. B. w domu pomocy społecznej. Jak słusznie zauważono, I. B. została skierowana do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych decyzją z dnia [...] września 2012 r., wydaną w oparciu o wydane z urzędu postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. zezwalające opiekunowi prawnemu na umieszczenie całkowicie ubezwłasnowolnionej I. B. w domu pomocy społecznej. Biorąc pod uwagę umieszczenia I. B. w domu pomocy społecznej na skutek postanowienia Sądu, brak jest podstaw do kwestionowania zasadności skierowania matki skarżącego do domu pomocy społecznej. Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji wad, które prowadziłyby do konieczności jej wyeliminowania z obrotu prawnego. W szczególności Sąd nie dopatrzył się istotnych uchybień w zakresie rozważenia oraz oceny przez organ odwoławczy zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także co do poprawności uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przeciwnie, jak to już wyżej wskazano, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w należyty sposób rozpatrzyło cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, i na tej podstawie dokonało prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Wyniki tych ustaleń i analiz organ odwoławczy przedstawił w pisemnych motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia, zredagowanych w sposób czyniący zadość wymaganiom ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.