II SA/Po 571/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie NSA Tadeusz Geremek Włodzimierz Zygmont (spr.) Protokolant sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu w dniu 15 września 2004r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno – technicznej zameldowania oddala skargę /-/ W. Zygmont /-/ M. Skwierzyńska /-/ T. Geremek Wniosek o uchylenie czynności materialno-technicznej zarejestrowania zameldowania w dniu [...] M. B. na pobyt stały w P. na os. [...] złożyła Ł. K. - kurator małoletniego K. B., ustanowiona w sprawie nabycia spadku po zmarłym J. B. W dniu [...] P. M. P. wydał na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych decyzję Nr [...] mocą której uchylił powyższą czynność materialno-techniczną. Rozpatrzywszy odwołanie od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wydało w dniu [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzję nr [...] mocą której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny- Ośrodek Zamiejscowy w P. uwzględniając skargę M. B., wyrokiem z dnia 10.04.2001r. sygn. akt II SA/Po 30/00, uchylił decyzje obu instancji administracyjnych ze wskazaniem, że w razie nie wykazania przez Ł. Krzyżaniak przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. organ administracyjny powinien umorzyć postępowanie i rozważyć możliwość prowadzenia postępowania z urzędu. Sąd stwierdził, że nie może mieć charakteru dowodu zeznanie świadka B. B. przesłuchanego z naruszeniem art. 83 § 1 k.p.a. Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia [...] orzekł o umorzeniu postępowania w powyższej sprawie. W dniu [...] Prezydent Miasta P. na żądanie G. i D. B. rodziców małoletniego K. B. wszczął na podstawie art. 61 k.p.a. nowe postępowanie w sprawie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania M. B. na pobyt stały w P. na os. [...]. Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uchylił ponownie czynności materialno - technicznej polegającej na zarejestrowaniu zameldowania M. B. na pobyt stały w wyżej wymienionym lokalu. Uzasadniając decyzję organ I instancji oparł się na ustaleniu, że do [...] B. B. ze swoimi rodzicami, z żoną oraz synem M. mieszkali w P. przy ul. [...]. Ojciec J. B. dopiero w [...] przeprowadził się do mieszkania spółdzielczego na [...] natomiast B. B. z żoną i synem M. zamieszkali we własności ojca przy ul. [...]. Ich syn M. B. nigdy nie zamieszkał u dziadka J. B. w jego mieszkaniu na os. [...]- odwiedzał dziadka, ale nie nocował. Zameldowanie B. B. z rodziną u ojca związane było z możliwością uzyskania mieszkania o większym metrażu. Organ I instancji nie dał wiary zeznaniom B. B. co do zamieszkania z rodziną w lokalu nr [...] na os. [...]. Nie dał też wiary zeznaniom świadków: Ł. K., H. i J. H., M. F. uznając je za nieobiektywne z powodu występujących w nich elementów udzielenia pomocy bliskim im osobom. Natomiast dał wiarę H. H. jako osobie, która nie związana w żaden sposób ze stronami postępowania zeznawała konsekwentnie w całokształcie postępowania. W odwołaniu M. B. wniósł o uchylenie i o umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego, a jeśli nie z tej racji - to przynajmniej z powodu niemożności ustalenia bezspornych faktów sprzed 17 lat. Odwołując się M. B. decyzji zarzucił błędne przyjęcie, że G. i D. B. są stroną w postępowaniu w sprawie dotyczącej uchylenia zameldowania skarżącego, i że rękopis J. E. B. z dnia [...] jest ostatnim testamentem, aby z niego wyciągnąć "świadectwa czyichkolwiek interesów dotyczących nie rozdzielonych jeszcze elementów masy spadkowej", sprzeczne z wyrokiem NSA przyjęcie wyjaśnień udzielonych w dniu 24.08.1999r. przez B. B., wadliwą oceną dowodów zeznań świadków, nieuwzględnienie wniosków dowodowych składanych w toku postępowania. Wojewoda decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając decyzję Wojewoda stwierdził, że K. B. ma legitymację do złożenia wniosku o uchylenie czynności meldunkowych, natomiast kwestia tego kto zostanie właścicielem lokalu po zakończeniu postępowania spadkowego jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o uchylenie czynności meldunkowych. Pozostałe zarzuty odwołującego uznał za prezentację własnej wersji stanu faktycznego. Odrzucił też zarzut przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów podnosząc, że inna niż dokonana przez organy ocena zeznań świadków nie jest trafna. Według organu odwoławczego odmawiając wiarygodności odmiennej treści zeznaniom [...] B. B. złożonym w dalszym toku postępowania administracyjnego, a dając wiarę wcześniejszym jego zeznaniom, organ I instancji nie wykroczył poza granice swobodnej oceny dowodów. W skardze na "rozstrzygnięcie odwołania decyzji" M. B. domagał się uchylenia decyzji z dnia [...] Prezydenta Miasta P. nr [...] utrzymanej w mocy decyzją z dnia [...] Wojewody nr [...] i umorzenia postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów sądowych. Skarżący M. B. zarzucił decyzjom obu instancji: naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 28, art. 30 § 2 i § 5 k.p.a. przez uznanie, że rodzice małoletniego K. B. są stroną w postępowaniu w sprawie dotyczącej zameldowania M. B. oraz przyjęcie, że mimo trwającego postępowania spadkowego, że rękopis zmarłego ma rangę prawomocnego testamentu (zapisu), z którego wynikają m.in. interesy małoletniego K. B., bezzasadne przyjęcie wbrew wyrokowi NSA wyjaśnień z dnia 24.08.1999r. B. B. jako jedynego dowodu stanowiącego podstawę decyzji, dokonanie wadliwej oceny zeznań świadków i nieuwzględnienie składanych wniosków dowodowych. Wojewoda w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi stwierdzając, że skarga w większości powiela zarzuty odwołania i stanowi nieskuteczną polemikę ze stanowiskiem organów obu instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddala skargę, jako bezzasadną. Powody. Organy administracyjne zastosowały się do wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego- Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 10.04. 2001r. sygn. akt II SA/Po 30/00 polegającego na tym, że w razie nie wykazania przez Ł. K. przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., organ administracyjny powinien umorzyć postępowanie i rozważyć możliwość prowadzenia postępowania z urzędu. Ponieważ kurator nie wykazała przymiotu strony, organ I instancji orzekł o umorzeniu postępowania. Natomiast w dniu [...] na żądanie G. i D. B. rodziców małoletniego K. B., wszczął na podstawie art. 61 k.p.a. nowe postępowanie w tym samym przedmiocie. Podkreślić należy, iż w związku z tym wskazaniem nie rozpatrywano sprawy o wymeldowanie skarżącego M. B. z mieszkania. Bezzasadne są zarzuty skargi w przedmiocie braku legitymacji czynnej małoletniego K. B. do bycia stroną w toczącym się postępowaniu z braku prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po J. E. B. Przepis art. 1027 k.c. w sposób wyraźny określa charakter stwierdzenia nabycia spadku jako orzeczenia deklaratywnego, mającego znaczenie legitymacyjno dowodowe, a nie materialnoprawne. Spadkobierca nabywa spadek z mocy samego prawa już z chwilą otwarcia się spadku, aczkolwiek nabycie to nie jest zrazu w pełni skuteczne. Stanie się ono w pełni skuteczne wtedy, gdy spadkobierca uzyska stwierdzenie swych praw do danego spadku. Nie mniej z art. 925 k.c. wynika niewątpliwie, że spadkobierca, który nie uzyskał prawomocnego stwierdzenia swego nabycia praw do spadku, pomimo to nabył spadek. Spadkobierca taki może samodzielnie objąć spadek w posiadanie, może nim zarządzać i rozporządzać, w szczególności może zbyć przypadły mu spadek (lub przypadły mu udział w spadku) w całości lub w części (art. 1051 k.c.), może pobierać ze spadku pożytki, słowem może przedsiębrać w stosunku do spadku w zasadzie wszelkie czynności, jakie każda osoba może podejmować co do swego własnego majątku. Spadkobierca taki w sporze toczącym się między nim a osobą, która twierdzi, że jest powołana do dziedziczenia, może udowodnić swe następstwo prawne po spadkodawcy, tzn. swą kwalifikację prawną spadkobiercy, na zasadach ogólnych. Natomiast w stosunku do osób, dochodzących przeciwko niemu swych roszczeń, które przysługiwałyby im względem spadkodawcy lub które skierowane są przeciwko spadkobiercy w tym charakterze, spadkobierca nie może zasłaniać się tym, że nie uzyskał jeszcze stwierdzenia nabycia spadku. Powyżsi wierzyciele mogą dowodzić, że pozwany jest spadkobiercą, na zasadach ogólnych. Zatem K. B. jako spadkobierca testamentowy mógł objąć spadek w posiadanie, może nim zarządzać i rozporządzać, w czym mieści się możliwość wdrożenia postępowania w kwestii będącej przedmiotem niniejszej sprawy. Nieuzasadnione są zarzuty w kwestii wadliwej oceny dowodów. Dokonana przez organy ocena dowodów pozbawiona jest dowolność i nie przekracza ustanowionej w przepisie art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. Polegała na wszechstronnym rozważeniu zebranego materiału z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania dedukcyjnego, zasad doświadczenia, zasad przyczynowości i celowości i ludzkiego postępowania, przy uwzględnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Przeprowadzając ocenę wyników postępowania dowodowego organy prawidłowo nie przyjęły ocen skarżącego w tym zakresie i zachowały pełną samodzielność i niezależność w swym rozumowaniu i wyciąganiu wniosków, decydujących o ocenie dowodów. Pozwoliło to organom podatkowym trafnie odpowiedzieć na pytanie, czy skarżący zamieszkiwał stale w lokalu. Nieuzasadniony jest zarzut nieuwzględnienia wniosku skarżącego w przedmiocie przesłuchania dodatkowych świadków bowiem skarżący nie złożył skonkretyzowanego wniosku dowodowego, w którym wskazywałby personalia i adresy świadków oraz okoliczności na które mieliby zostać przesłuchani. Twierdził jedynie, że "jeżeli zachodziłaby konieczność", to mógłby odnalezione kolejne osoby, które poświadczą, zamieszkiwanie skarżącego przez pewien czas w lokalu. W takiej sytuacji nawet formalnie złożony wniosek dowodowy nie miałby znaczenia dla sprawy, bowiem nie chodzi w sprawie o zamieszkiwanie przez pewien czas, ale o pobyt stały w danym lokalu, który oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności oraz w zw. z art. 25 k.c.). Zasadny natomiast okazał się zarzut skarżącego, że w toku ponownego rozpatrywania sprawy organy administracyjne naruszyły przepis art. 83 § 1 k.p.a. Odwołanie się przez organy obu instancji do wadliwych prawnie zeznań świadka B. B. stanowi naruszenie zasad postępowania dowodowego. Dopuszczalne było co najwyżej wykorzystanie ich jako pewien rodzaj źródła informacji w celu ustalenia okoliczności spornych między stronami i zdefiniowania zakresu postępowania dowodowego. Trafność tegoż zarzutu nie mogła jednak stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji, albowiem nie każde naruszenie prawa wywołuje skutek w postaci uchylenia decyzji. Skutek taki wywołuje tylko takie naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w ocenie sądu w okolicznościach tej konkretnej sprawy, uchybienie, jakiego dopuściły się organy, nie miało wpływu na jej wynik bowiem jak wynika z konstrukcji uzasadnienia decyzji, wadliwe zeznanie świadka B. B. nie stanowiło wyłącznej podstawy rozstrzygnięcia. Bezzasadny jest zarzut skarżącego wadliwego uzasadnienia decyzji. Uzasadnienie decyzji odpowiada prawu: uzasadnienie faktyczne zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.). Innymi słowy, decyzja zawiera ustalenie i wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy i materiału dowodowego w sprawie. Uzasadnienie jest obszerne i pozwala stronie na podejmowanie z nim polemiki. Natomiast uzasadnienie prawne zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Godzi się zauważyć, że zaskarżone decyzje wydane zostały pod rządami prawa obowiązującego przed wydaniem w dniu 27.05.2002r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku sygn. akt K 20/01 (OTK-A 2002/3/34). Wymienionym wyrokiem TK orzekł o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności z przepisami art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, a przepis ten utracił moc z dniem 19.06.2002r. (Dz. 2002r. Nr 78, poz. 716) w związku z czym do wydania decyzji o wymeldowaniu określonej osoby z pobytu stałego w trybie pierwszej części art. 15 ust. 2 ustawy, wystarczające jest spełnienie wyłącznie jednej z dwóch przesłanek określonych w tym artykule np. przesłanki faktycznego opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania się. W obecnym stanie prawnym jedynym celem obowiązku meldunkowego jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności, która polega na rejestracji danych o miejscu pobytu, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Niedopuszczalne i nieskuteczne jest nadużywanie instytucji zameldowania w celu osiągnięcia rezultatu mieszczącego się w granicach innej sprawy, której przedmiotem jest uprawnienie do zajmowanego lokalu (por. wyrok NSA z dnia 3.06.2003r., SA/Bd 1242/03, "Wspólnota" 2004/10/54). Z tych powodów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł Sąd jak w wyroku. /-/ W. Zygmont /-/ M. Skwierzyńska /-/ T.M. Geremek AR