II SA/Po 571/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2018r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...], Starosta [...] orzekł o cofnięciu [...] (dalej: skarżącemu) uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B, nr [...], wydanego na druku [...] przez [...]. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności a także zażądano zwrotu prawa jazdy kategorii B, nr [...] do depozytu urzędu w terminie 7 dni od daty otrzymania decyzji. W uzasadnieniu wydanej decyzji, organ wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2016 r., do urzędu wpłynął wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o kontrolne sprawdzenie skarżącemu kwalifikacji ze względu na wielokrotne naruszenie przez niego w okresie od [...] grudnia 2014 r. do [...] sierpnia 2015 r. przepisów ruchu drogowego i otrzymaniu łącznie 30 punktów karnych. Organ zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1260), skierował skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (egzamin teoretyczny i praktyczny w kategorii B w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego) w nieprzekraczalnym terminie do dnia [...] lipca 2016 r. Do dnia [...] sierpnia 2017 r. skarżący nie przystąpił do egzaminu kontrolnego. W związku z niezgłoszeniem się skarżącego w ustalonym terminie do poddania się egzaminowi kontrolnemu, zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r., poz. 978) Starosta zobowiązany jest wydać decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Organ wskazał nadto, że ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, które mogą być narażone wskutek wielokrotnego przekroczenia przez skarżącego przepisów ruchu drogowego, decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności i zażądano zwrotu prawa jazdy. Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r., skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił wydanemu rozstrzygnięciu: 1) skierowanie decyzji do skarżącego jako do strony postępowania na adres w [...], podczas gdy organ I instancji ma wiedzę, że skarżący pod tym adresem nie zamieszkuje, lecz zamieszkuje w [...] (fakty znane m.in. z akt postępowania prowadzonego przez Starostę [...] pod nr [...]), 2) niedoręczenie zaskarżonej decyzji odwołującemu jako stronie postępowania, 3) a w konsekwencji rażące naruszenie przepisów proceduralnych, a w szczególności art. 6-10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: k.p.a.) oraz art. 40 § 1 i art. 109 § 1 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r., organ sprostował oczywistą omyłkę pisarską zawartą w wydanej decyzji, poprzez zastąpienie podanego w decyzji oznaczenia prawa jazdy skarżącego, sformułowaniem: "[...] wydanego na druku [...] dnia [...] stycznia 2010 przez [...]". Postanowienie to zostało prawomocnie uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt: II SA/Po 517/18. W ocenie Sądu, mylne oznaczenie numeru prawa jazdy skarżącego wynikało z błędnych ustaleń faktycznych i jako takie nie może zostać sprostowane w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, powołując się na prawidłowe oznaczenie dokumentu prawa jazdy skarżącego. W uzasadnieniu wydanej decyzji, organ wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu pod adresem w [...] a jej odbiór potwierdziła [...]. W ocenie Samorządowego Kolegium odwoławczego, decyzja dotarła do adresata, gdyż jego pełnomocnik złożył w ustawowym terminie odwołanie. Kolegium wyjaśniło również, że konsekwencją zdarzeń, z powodu których przypisana została kierowcy liczba punktów przekraczających 24, jest obowiązek kierowcy przystąpienia do egzaminu sprawdzającego jego kwalifikacje. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji mimo upływu już ponad roku od doręczenia decyzji o skierowaniu na egzamin. Organ zaznaczył, że skarżący wiedział, że niepoddanie się egzaminowi w wyznaczonym czasie będzie skutkować cofnięciem prawa jazdy, gdyż został o tym uprzedzony w treści decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. W ocenie organu okres jaki minął od dnia skierowania na egzamin kontrolny był wystarczający dla zrealizowania obowiązku poddania się egzaminowi. Skarżąc, pismem z dnia [...] maja 2018 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję organu odwoławczego, wnosząc o jej uchylenie a także o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, domagając się nadto określenia, że wydane w sprawie decyzje nie podlegają wykonaniu i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący, zarzucił wydanemu rozstrzygnięciu naruszenie: 1) art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w zw. z art. 11 ust. 2 Dyrektywy 2006/126/WE i Parlamentu Europejskiego i Rady z 26 grudnia 2006 r. i art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541) w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. c i ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami w sytuacji, gdy starosta nie miał w myśl art. 96 ust. 2 pkt 2 tejże ustawy kognicji do żądania od skarżącego badań psychologicznych i w konsekwencji zatrzymania prawa jazdy, albowiem te uprawnienia realizować może li tylko do osób mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 113 § 1 w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 k.p.a. z uwagi na przyjęcie, że organ I instancji był władny naprawić błędnie ustalony w decyzji organu I instancji numer prawa jazdy skarżącego i sprostować swoją decyzję, podczas gdy dokument o numerze wskazanym w decyzji organu I instancji nigdy nie istniał, a tego rodzaju wadliwość nie jest oczywista w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a., co winno skutkować uchyleniem decyzji i umorzeniem postępowania organu I instancji w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. złożonym w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest możliwość orzeczenia przez polski organ o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami skarżącemu, który legitymował się prawem jazdy wydanym przez organ hiszpański, przy jednoczesnym podkreślaniu przez skarżącego, że posiada on również miejsce zamieszkania na terytorium tego kraju. W pierwszej kolejności, zwrócić należy uwagę, że zarzuty wniesionej skargi odwołują się do instytucji zatrzymania prawa jazdy a nie jego cofnięcia. Decyzja wydana w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy skarżącemu była już przedmiotem badania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 7 grudnia 2017 r., sygn. akt: II SA/Po 967/17 uchylił rozstrzygnięcie organu II instancji, wskazując że organy orzekające prawidłowo przyjęły, że dopuszczalne jest orzeczenie o zatrzymaniu skarżącemu będącemu polskim obywatelem prawa jazdy wydanego w innym państwie członkowskim, jednakże organy w swoich rozstrzygnięciach, w sposób błędny opisały numer prawa jazdy, którym legitymował się skarżący. Zauważyć jednocześnie należy, że w niniejszej sprawie, organ I instancji również powielił błąd, który wystąpił w ww. decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, w sposób nieprawidłowy je opisując. Błąd ten, jako dotyczący ustaleń faktycznych nie mógł być przedmiotem sprostowania, co zostało stwierdzone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt: II SA/Po 517/18. Jednakże w rozpoznawanej sprawie, w przeciwieństwie do sprawy dotyczącej zatrzymania prawa jazdy, błąd ten został sanowany w decyzji wydanej w II instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Organ odwoławczy powoływał się już bowiem w swoim rozstrzygnięciu na prawidłowy numer dokumentu. Wobec powyższego w ocenie Sądu błędne ustalenie organu I instancji nie powoduje tu konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji. Przechodząc do zasadniczej kwestii będącej przedmiotem sporu w rozpoznanej sprawie, wskazać należy, że wydana w sprawie decyzja o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami została poprzedzona wydaniem przez Starostę [...] ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Podstawą skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji był wniosek komendanta wojewódzkiego Policji złożony w związku z przekroczeniem przez skarżącego 24 punktów za naruszenie przepisów Prawa o ruchu drogowym. W związku z upływem terminu wyznaczonego skarżącemu na sprawdzenie jego kwalifikacji, organ wydał decyzję o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B, która w wyniku utrzymania w mocy przez organ odwoławczy, stała przedmiotem skargi w niniejszej sprawie. Materialną podstawą wydanej decyzji był art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia niezgłoszenia się we wskazanym terminie na egzamin państwowy który miał być przeprowadzony w trybie art. 49 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 lit. b. W ocenie Sądu wobec istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o skierowaniu skarżącego na egzamin oraz niekwestionowanej przez skarżącego okoliczności, że nie poddał się on, mimo obowiązkowi, sprawdzeniu swoich kwalifikacji, wydanie przez organ decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień było zasadne. Zwrócić bowiem należy uwagę, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami ma charakter decyzji związanej. W postępowaniu w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, czynności sprawdzające ograniczone są tylko do zbadania: czy kierowca został skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, czy decyzja taka jest ostateczna i nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, czy kierowca poddał się takiemu sprawdzeniu kwalifikacji. Zawarte w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy o kierujących pojazdami sformułowanie "starosta wydaje decyzję" wskazuje na bezwzględnie obowiązujący charakter tego przepisu. W przypadku spełnienia określonych w tym przepisie przesłanek, starosta ma obowiązek wydania decyzji cofającej kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt: II SA/Sz 980/18, LEX nr 2604509). Argumenty podnoszone przez skarżącego, który podkreśla, że jego prawo jazdy zostało wydane przez organ hiszpański, a on sam posiada miejsce zamieszkania na terytorium tego kraju, pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że na gruncie polskiego prawa zaistniały podstawy do tego, by starosta cofnął skarżącemu uprawnienie do kierowania pojazdami. Jak wskazano wyżej, skarżący legitymował się skutecznym na terenie kraju uprawnieniem do kierowania pojazdami, dopuścił się na terenie Polski czynów za które przypisano mu ponad 24 punkty karne a następnie skierowany został na egzamin, do którego nie przystąpił. Skarżący, w swojej argumentacji powołuje się na art. 11 ust. 2 ww. dyrektywy, zgodnie z którym przy zachowaniu zasady terytorialności prawa karnego i przepisów prawnych dotyczących policji, państwa członkowskie miejsca zamieszkania posiadacza prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie mogą stosować wobec niego własne przepisy krajowe w zakresie ograniczania, zawieszania, cofania lub unieważniania uprawnień do kierowania pojazdami i ewentualnie dokonać w tym celu wymiany jego prawa jazdy. Skarżący wskazuje, że wobec braku miejsca zamieszkania na terytorium Polski, krajowy organ nie ma kompetencji do tego, by cofnąć uprawnienia również pochodzące od innego organu. Zwrócić jednak należy uwagę, że zaskarżona decyzja w ogóle nie zawiera ustaleń co do miejsca zamieszkania skarżącego. Organ ograniczył się jedynie do wykazania istnienia przesłanek cofnięcia prawa jazdy zawartych wprost w polskich przepisach. Powyższe powoduje, że zarzuty skarżącego dotyczące jego miejsca zamieszkania nie mają żadnego znaczenia dla oceny trafności rozstrzygnięcia. Zwrócić również należy uwagę, że wskazany wyżej, wynikający z dyrektywy wymóg orzekania w zakresie m.in. cofania uprawnień wydanych przez inne państwo, przez organy państwa, w którym kierowca posiada miejsce zamieszkania, należy rozumieć w ten sposób, że te organy są właściwe do cofnięcia uprawnień, mających bezwzględny skutek na terytorium całej UE. W żadnym razie natomiast cytowane postanowienia dyrektywy nie uchybiają możliwościom stosowania swojego wewnętrznego prawa przez państwo, na terenie którego dany kierowca naruszył przepisy i w myśl tego prawa zasadnym jest, dla ochrony jego mieszkańców, by kierowca taki nie mógł prowadzić pojazdu na jego obszarze (zob.: Hanna Kuczyńska Utrata uprawnień do kierowania pojazdami w prawie Unii Europejskiej w sytuacjach transgranicznych . Europejski Przegląd Sądowy, 2018, nr 10. s. 18-27). Brak zawarcia przez organ w zaskarżonej decyzji stwierdzenia co do miejsca zamieszkania skarżącego powoduje konieczność przeprowadzenia ustaleń w tym zakresie w toku procedury w przedmiocie uznania zapadłego w Polsce orzeczenia także w kraju wydającym skarżącemu prawo jazdy. Nie może to jednak powodować uchylenia wydanej decyzji. Jak już bowiem wyżej wskazano, organ ustalił istnienie wszystkich przesłanek cofnięcia skarżącemu prawa jazdy na gruncie polskich przepisów. Wobec więc wyjaśnienia istoty sprawy organ nie był zobowiązany do prowadzenia także dalszego postępowania co do okoliczności, które nie są wprost przesłanką wydania decyzji. Takie postępowanie byłoby sprzeczne z zasadą szybkości i prostoty postępowania (art. 12 ust. 1 k.p.a.). Wobec powyższego, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), wniesiona skarga podlega oddaleniu.