II SA/Po 575/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2017 r. sprzeciwu E. Ł. od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] maja 2017r. w sprawie ze skargi E. Ł. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki; postanawia zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak Skarżący E. Ł. na mocy postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 17 października 2016r. korzysta z prawa pomocy w części poprzez ustanowienie adwokata, którego osobę ad Z. wyznaczyła Okręgowa Rada Adwokacka P.. Prawo pomocy w tym zakresie nie zostało cofnięte. W pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalono. Ustanowiony pełnomocnik z urzędu wniósł skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów postępowania, w tym od opłaty od kasacji. Skarżący we wniosku na formularzu PPF ponownie domagał się przyznania prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 25 maja 2017 r. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku E. Ł. o ustanowienie adwokata z urzędu oraz oddalił wniosek w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, iż rozpoznanie wniosku skarżącego w przedmiocie ponownego ustanowienia adwokata stało się zbędne i postępowanie w tym zakresie umarzono się, gdyż wnioskodawca już z tego prawa skutecznie korzysta. Odnosząc się do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wyjaśniono, iż skarżący składał już wniosek w tym zakresie i został on rozpoznany odmownie postanowieniem z 17 października 2016 , zatem korzysta z przymiotu prawomocności. W tej sytuacji ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych winien być, więc rozpoznany w oparciu o treść art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a") Zgodnie z tym przepisem możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie uzależniona jest od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie przyjęto za przesłankę pierwotnego rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. W ramach dokonywania weryfikacji stanu faktycznego sprawy dotyczącego sytuacji finansowej strony, nie można zmienić lub uchylić postanowienia bez zmiany okoliczności sprawy, nawet gdyby poprzednia ocena tych okoliczności była błędna. Wynika z tego, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie należy dokonywać ponownej oceny tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Porównać należy sytuację zakreśloną w dwóch wnioskach, następnie dokonać oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, zdecydować, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie. Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy dokonał porównania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, który był poddany ocenie na wcześniejszym etapie postępowania sądowego, oraz aktualnego wniosku w tym samym zakresie i uznał, że dane w nich zawarte nie uległy żadnej zmianie, w szczególności skarżący nie wykazał, że bieżąca sytuacja finansowa uległa pogorszeniu. W tej sytuacji stwierdzono brak przesłanek do zmiany stanowiska w tym przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych. Sprzeciw w ustawowym terminie od powyższego postanowienia w zakresie punktu drugiego wniósł pełnomocnik E. Ł. podnosząc, iż w zaskarżonym postanowieniu dokonano pewnego uproszczenia przyjmując, iż skoro skarżący uiścił wpis od skargi to stać go także na wpis od skargi kasacyjnej. Zaznaczono, iż po odliczeniu koniecznych wydatków na życie skarżącemu pozostaje kwota 24,89 złotych. Zatem aby opłacić wpis od skargi kasacyjnej E. Ł. musiałby ograniczyć swoje wydatki, np. na wyżywienie, a zatem musiałby rezygnować z koniecznego utrzymanie siebie i swojej rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z ar 260 § 1 P.p.s.a. Sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzeń lub postanowień referendarza, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a więc wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). W tym miejscu wyjaśnić należy, iż Sąd zakwalifikował pismo pełnomocnika skarżącego z 5 czerwca 2017 r. jako sprzeciw od postanowienia Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 maja 2017 r. mimo, iż w piśmie tym zatytułowanym jako "zażalenie" jako adresata wniesionego środka zaskarżenia wskazano Naczelny Sąd Administracyjny, a jako przedmiot zaskarżenia określono "postanowienie z dnia 25.05.2017 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu". Uznając powyższe pismo za sprzeciw, o którym mowa w art. 259 § 1 P.p.s.a., Sąd kierował się jego charakterem i treścią, z której jednoznacznie wynika wola jego autora podważenia rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowy po rozpoznaniu wniosku o zwolnienie skarżącego od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Przechodząc do oceny zasadności złożonego sprzeciwu zauważyć należy, iż w niniejszym postępowaniu skarżący już występował z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W kwestii poprzedniego żądania wypowiadał się, co wykazano powyżej, referendarz sądowy, który w uzasadnieniu postanowienia z dnia 17 października 2016 r. wyjaśnił powody odmowy przyznania prawa pomocy. Postanowienie to stało się prawomocne w skutek niewniesienia sprzeciwu – art. 259 § 3 P.p.s.a. W związku z ponownym wnioskiem o przyznanie tego prawa – w postanowienie z dnia 25 maja 2017 r. referendarz sądowy słusznie wskazał, że pomimo treści orzeczenia kończącego postępowanie w przedmiocie poprzednio złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca składając obecnie rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił żadnych nowych informacji, które pozwoliłby na uznanie, iż jego sytuacja majątkowa uległa istotnej zmianie. Porównanie poprzedniego oświadczenia majątkowego z aktualnie składanym wnioskiem, ujawnia bowiem brak podstaw faktycznych dla przyjęcia stanowiska, iż zaistniały takie okoliczności faktyczne lub prawne, które uzasadniałby zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy w oparciu o przepis art. 165 P.p.s.a., w szczególności, że przyczyną wystąpienia przez skarżącego z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy jest pogorszenie się jego sytuacji majątkowej. Analiza obu wniosków prowadzi do konkluzji, iż zarówno dochody jak i konieczne wydatki skarżącego wciąż utrzymują się na niemal identycznym poziomie. Zaznaczyć należy, iż postanowienie o przyznaniu prawa pomocy nie może być wydane na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został oparty na tych samych podstawach, co wydane już prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw faktycznych do przyjęcia stanowiska, że spełnione zostały warunki do przełamania mocy wiążącej postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy z dnia 17 października 2016 roku. Zarzuty podniesione w sprzeciwie zmierzają de facto do polemiki z dokonaną przez referendarza sądowego oceną sytuacji skarżącego zaprezentowaną w ww. prawomocnym postanowieniu z 17 października 2017 r. i nie mogą odnieść zamierzonego skutku (por. postanowienie NSA z 17 maja 2016 r. o sygn. akt II OZ 496/16 – dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Ponadto, odnosząc się do tych zarzutów, wskazać należy, że w postanowieniu z dnia 17 października 2016 r. faktycznie znalazło się stwierdzenie, że skarżący uiścił należny wpis od skargi (500 zł), co zdaniem Referendarz sądowego wskazywało, że był w stanie wygospodarować środki na ten cel. Jednocześnie jednak okoliczność ta nie miała podstawowego znaczenia dla oceny sytuacji materialnej skarżącego i jego żony. W postanowieniu tym stwierdzono bowiem, że sytuacja skarżącego pozwala na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący uzyskuje stały dochód z tytułu emerytury z której pokrywa wszystkie koszty utrzymania rodziny. Skarżący nie podał by miał zaległości w bieżących opłatach swoich zobowiązań, jak również nie podał innych nadzwyczajnych informacji, które uzasadniłyby zwolnienie go od kosztów sądowych w całości. Zaznaczono, że ze zwolnienia od kosztów sądowych może korzystać wnioskodawca, któremu po zaspokojeniu jedynie niezbędnych kosztów bieżącego swojego utrzymania nie pozostają już żadne wolne środki. Skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji finansowej, w konsekwencji przyjęto, że skarżący ma możliwości by wygospodarować środki na przyszłe koszty sądowe w niniejszej sprawie, które będą rozłożone w czasie i nie przekroczą 350 zł. Argumentacja ta, w opinii Sądu rozpatrującego przedmiotowy sprzeciw - w świetle przytoczonych w nim argumentów, zachowuje swą aktualność. Od wydania ww. postanowienia w sprawie prawa pomocy upłynął okres ośmiu miesięcy, a od wydania wyroku upłynął ponad pięciu miesięcy, w którym to okresie skarżący obiektywnie mógł odłożyć środki konieczne na opłacenie dalszych kosztów sądowych. W opinii Sądu możliwość wygenerowania takich środków daje poczynienie oszczędności na deklarowanych comiesięcznych wydatkach na odzież, w wysokości 200 zł, które trudno uznać za niezbędne. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 260 § 1-3 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak