II SA/Po 578/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 07 maja 2008r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...], znak [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu od skargi, III. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ W.Batorowicz /-/ B.Kamieńska /-/ E.Podrazik Decyzją z dnia [..] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał J. D. rozbiórkę części budynku gospodarczego realizowanego na nieruchomości w B. przy ul. W., wskazując, że zakres rozbiórki winien obejmować część budynku zlokalizowaną bezpośrednio przy granicy z działką nr [..], w taki sposób, aby pozostała część budynku spełniała warunki określone w § 12 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jaki powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 10, poz. 46 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że inwestor nie uzyskał zgody właściciela sąsiedniej działki na zbliżenie realizowanego budynku do granicy działek, co stoi w sprzeczności z § 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 10, poz. 46 ze zm.). Od powyższej decyzji strony nie wniosły odwołania. W dniu 14 maja 2001 r. J. D. wniosła podanie o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją. Podniosła, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 marca 2001 r. sygn.akt P.11/2000 orzekł o niezgodności z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane wymogu uzyskania zgody właściciela działki sąsiedniej na usytuowanie obiektu bezpośrednio przy granicy działki budowlanej. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [..] odmówił wznowienia postępowania. Organ stwierdził, że skoro powołane przez wnioskodawcę jako podstawa żądania wznowienia orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie z dniem jego ogłoszenia, tj. z dniem 16 marca 2001 r., to wniosek złożony po upływie jednego miesiąca (w dniu 14.05.2001r.) należało uznać za spóźniony. W dniu 9 kwietnia 2004 r. J. i S. D. złożyli podanie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [..], powołując się na treść art. 145 § 1 pkt 5 kpa i podając, że w dniu 10 marca 2004 r. strona uzyskała informację, że wymagana przez organ zgoda B. W. istnieje, jednakże nie była ona znana Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, który w dniu 14 marca 2001 r. wydał przedmiotową decyzję. Wnioskodawcy podnieśli, że tę nową okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia sprawy, która ujawniła się dopiero po uprawomocnieniu się decyzji z dnia [..], potwierdza oświadczenie złożone na piśmie przez B. W. Oświadcza w nim, że nie wnosi żadnych zastrzeżeń co do usytuowania przez wnioskodawców obiektu, a więc wyraża zgodę na lokalizację części realizowanego budynku w granicy pomiędzy jego działką nr [..] a działką nr [..]. Zgoda ta jest nową okolicznością w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa i stanowi przesłankę wznowienia postępowania w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy. Decyzją z dnia [..] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 104 i art. 149 § 3 kpa odmówił wznowienia postępowania zakończonego własną decyzją z dnia [..], stwierdzając, że przedłożone przez wnioskodawców pismo właściciela nieruchomości sąsiedniej o niewnoszeniu zastrzeżeń co do usytuowania przedmiotowego budynku pochodzi z dnia 10 marca 2004 r., natomiast przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa znajduje zastosowanie wtedy, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nieznane organowi, który wydał decyzję istniejącą w dniu wydania decyzji, tj. w niniejszej sprawie w dniu 14 marca 2001 r. Nadto organ zaznaczył, że B. W. w dniu sporządzenia oświadczenia (10 marca 2004 r.) nie był już właścicielem działki nr [..], bowiem aktem notarialnym z dnia 4 lipca 2001 r. darował ją córce i zięciowi V. i L. A. Rozpoznając odwołanie J. D. od powyższej decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [..] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ II instancji podzielił pogląd, iż oświadczenie sąsiada z dnia 10 marca 2004 r. nie stanowi nowej okoliczności w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Dnia 6lipca 2007 r. J. D. zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z kolejną prośbą o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [..], podając, że na jaw wyszły nowe istotne dla sprawy dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a mianowicie istnienie pisemnej zgody sąsiada – B. W. z dnia 12 marca 2001 r. na lokalizację części realizowanego budynku w granicy z działką nr [..] przy ul. W. w B. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [..] -. działając na podstawie art. 104 i art. 149 § 3 kpa - odmówił wznowienia tego postępowania. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że przedłożony przez stronę dokument zawierający pisemną zgodę B. W., właściciela sąsiedniej działki, w zakresie wymogu uzyskania zgody właściciela sąsiedniej nieruchomości na usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki winien istnieć w dniu wydania decyzji rozbiórkowej. Warunkiem przystąpienia do procesu budowlanego przed dniem 16 marca 2001 r. było posiadanie przez inwestora pisemnej zgody. Ponieważ strona we wniosku o wznowienie postępowania wskazała jedynie na istnienie dowodu opatrzonego datą 12 marca 2001 r. oraz nie wskazała, w jakiej dacie dowiedziała się o istnieniu dokumentu przyjąć należy, iż nie zachodzi w sprawie okoliczność przewidziana w art. 148 § 1 kpa, co oznacza, że podanie J. D. jest spóźnione. Ubocznie, poza niniejszym rozstrzygnięciem, organ wskazał, że pisemna zgoda sąsiada winna istnieć w dacie wszczynania procesu budowlanego. Wobec faktu, iż w piśmie z dnia 7 marca 2004 r. wnioskodawczyni podała, że o zgodzie sąsiada dowiedziała się w dniu 10 marca 2004 r. wniosek o wznowienie postępowania z dnia 6 lipca 2007 r. należało ocenić jako spóźniony. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli S. i J. D., zarzucając organowi I instancji, iż odmawiając wznowienia postępowania, jednocześnie analizował sprawę. Tymczasem takie działanie dopuszczalne było tylko we wznowionym już postępowaniu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [..] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania począwszy od wydania przez organ I instancji decyzji o rozbiórce części przedmiotowego obiektu. Następnie stwierdził, że dla oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia konieczne było odwołanie się do innej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, tj. decyzji z dnia [..], utrzymanej w mocy ostateczną i prawomocną decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..]. Decyzją tą - z wniosku J. i S. D. - odmówiono wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z [..] W tymże postępowaniu żądanie wznowienia postępowania odwołujący się sformułowali również w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa, wskazując, że "w dniu 10marca 2004 r. strona uzyskała informację, iż wymagana przez organ zgoda Pana B. W. istnieje (...)", co w ocenie wnoszących podanie - stanowiło nową okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia sprawy. Z kolei żądanie wznowienia postępowania z dnia 6 lipca 2007 r. zostało oparte przez J. D. na fakcie wyjścia na jaw nowego dowodu, tj. oświadczenia B. W. Bezspornym jest, że "w dniu 10 marca 2004 r. Państwo J. i S. D. uzyskali informację, że wymagana przez organ zgoda B. W. istnieje (...)". Stąd wprost wynika, ze małżonkowie D. w dniu tym dowiedzieli się o istnieniu dokumentu zawierającego oświadczenie sąsiada, lecz nie dysponując tym dokumentem zażądali wznowienia postępowania w celu zbadania tej nowej, nieznanej organowi okoliczności faktycznej w toku postępowania wyjaśniającego. Z kolei wniesienie przez J. D. podania z dnia 6 lipca 2007 r. związane było z uzyskaniem dokumentu zawierającego oświadczenie B. W., co w żaden sposób nie zmienia faktu, że o istnieniu tego dokumentu wiedziała ona już w dniu 10 marca 2004 r. Skoro więc podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 kpa), a o istnieniu tego - nieznanego organowi I instancji - dokumentu J. D. dowiedziała się w dniu 10 marca 2004 r., to zdaniem organu odwoławczego podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione po terminie. J. D. wniosła skargę na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Podniosła, iż nie można wyciągać negatywnych wniosków z faktu dwukrotnego złożenia przez nią podania o wznowienie postępowania. Ponadto, jeżeli termin został przekroczony, to można go przywrócić. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, iż podtrzymuje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Zaskarżoną decyzją o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] załatwione zostało podanie o wznowienie z dnia 6 lipca 2007 r. wskazujące jako przesłankę wznowienia ujawnienie nowego dowodu - pisemnej zgody B. W. (właściciela sąsiedniej działki nr [..]) na "lokalizację części realizowanego budynku w granicy z działką nr [..] przy ul. W." - opatrzonej datą 12 marca 2001 r. (k. 99, 100 akt administracyjnych I instancji). Nie jest to zatem ten sam dokument, którego ujawnienie spowodowało wystąpienie przez J. i S. D. z poprzednim podaniem o wznowienie z dnia 7 marca 2004 r., prawomocnie zakończonym odmową wznowienia, bowiem wówczas autorzy prośby o wznowienie powoływali się na pisemną zgodę B. W. z dnia 10 marca 2004 r. (k. 77 oraz załącznik), czyli dokument sporządzony prawie trzy lata po wydaniu ostatecznej decyzji rozbiórkowej. W ostatnim podaniu o wznowienie postępowania powołany został jako przesłanka wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 kpa dokument istniejący w dniu wydania ostatecznej decyzji. Takiego dowodu nie można oceniać merytorycznie w ramach czynności wstępnych prowadzonych w trybie art. 149 kpa. Przepisy tam zawarte regulują formę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia. Wszczęcie to następuje w drodze postanowienia (§ 1) a odmowa - decyzją (§ 3). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 października 1998 r. sygn. IV 116/98 (Lex nr 43747) pierwsza, wstępna faza postępowania o wznowienie polega na zbadaniu, czy wniosek o wznowienie opiera się na podstawach wymienionych w art. 145 § 1 kpa i czy został zachowany termin do złożenia wniosku przewidziany w art. 148 kpa. W ramach czynności wstępnych organ administracji bada również, czy nie występują negatywne przesłanki przedmiotowe dla wznowienia, na przykład czy wniosek dotyczy postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Na tym etapie organ bada również, czy wniosek pochodzi od strony postępowania. Omawiane podanie dotyczy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją rozbiórkową, której adresatem byli małżonkowie D. i powołuje się na istnienie przesłanki wznowienia wymienionej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Przedwczesne jest też uznanie, że podanie jest spóźnione, skoro autorzy podania nie wskazali, kiedy odkryli istnienie powołanego dokumentu opatrzonego datą 12 marca 2001 r., a organ nie wezwał J. D. do uzupełnienia tego braku. Rozważania czynione na ten temat przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji należy więc uznać za przedwczesne. Tylko z tego, że - jak przyjął organ odwoławczy - w dniu 10 marca 2004 r. J. i S. D. uzyskali informację, że wymagana przez organ zgoda Br. W. istnieje, nie można wyprowadzić wniosku, że wnosząc aktualnie oceniane podanie o wznowienie skarżąca uchybiła terminowi z art. 148 § 1 kpa. W myśl tego przepisu podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jak już wyżej wskazano, w niniejszej sprawie okolicznością stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania jest odkrycie dokumentu z dnia 12 marca 2001 r. zawierającego pisemną zgodę B. W. na budowę przy granicy, a nie dokumentu z dnia 10 marca 2004 r. Odmawiając wznowienia postępowania na podstawie dowodu powołanego przez stronę skarżącą w poprzednim wniosku o wznowienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzji z dnia [..] uznał, że dokument z dnia 10 marca 2004 r. nie stanowi nowego dowodu dla postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 14 marca 2001 r. Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji winien w pierwszej kolejności wezwać stronę do wykazania, kiedy dowiedziała się o istnieniu pisemnej zgody B. W. z dnia 12 marca 2001 r. i dopiero po uzyskaniu i rozważeniu tych danych zbadać zachowanie terminu z art. 148 § 1 kpa. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia niniejszego podania uzasadni odmowę wznowienia (art. 149 § 3 kpa). W razie wykluczenia tej sytuacji należy wznowić postępowanie objęte podaniem o wznowienie i w trakcie tego postępowania najpierw zbadać, czy występuje negatywna przesłanka uchylenia decyzji wskazana w art. 146 § 1 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Wystąpienie tej ujemnej przesłanki uchylenia decyzji ostatecznej, nie ogranicza dopuszczalności wznowienia postępowania, lecz jedynie ogranicza możliwość rozstrzygania przez organ we wznowionym postępowaniu, co do istoty sprawy. W razie gdyby istnienie ujemnej przesłanki uchylania decyzji ostatecznej zostało przez organ wykluczone, należy przystąpić do merytorycznej oceny przesłanki wznowienia powołanej w podaniu o wznowienie i zakończyć sprawę decyzją wydaną w trybie przepisów art. 151 kpa. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. W.Batorowicz /-/ B.Kamieńska /-/ E.Podrazik Brak podpisu sędziego spowodowany jest jego nieobecnością /-/ B.Kamieńska MK