II SA/Po 580/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Ł. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 14 kwietnia 2026 r. znak: [...] w przedmiocie udzielenia urlopu zdrowotnego postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącemu kwotę 200 PLN (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi. UZSADNIENIE Pismem z dnia 29 maja 2026 r. Ł. M., reprezentowany przez adwokata (dalej jako: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu (dalej jako: "Rektor" lub "organ") w przedmiocie udzielenia urlopu zdrowotnego. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a."). kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r., poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na pismo z dnia 14 kwietnia 2026 roku, które organ nazwał decyzją. Z treści tego rozstrzygnięcia wynika, że działając na podstawie art. 172 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571 ze zm.; dalej jako: "P.s.w.n.") oraz § 2 ust. 3 i § 37 ust. 2 Regulaminu Studiów Regulaminu Studiów Uniwersytetu, wprowadzonego uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia 10 kwietnia 2025 r. (dalej jako: "Regulamin Studiów"), w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Rektor odmówił udzielenia skarżącemu urlopu zdrowotnego. Rozważenia wymaga, czy wskazane pismo może być kwalifikowane jako działanie organów administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 P.p.s.a. W pierwszej kolejności wskazać należy, że szkoła wyższa to jednostka organizacyjna nie będąca organem państwowym ani organem samorządu, która została powołana do wykonywania zadań publicznych i jest uprawniona do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych. Istotę władztwa zakładowego stanowi zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu (w tym wypadku ze studentami), jak również z osobami, które znalazły się na terenie zakładu w innym charakterze. Z chwilą zatem przyjęcia danej osoby w poczet użytkowników zakładu, staje się ona podmiotem praw i obowiązków, które przysługują bądź obciążają użytkowników danego zakładu. Te prawa i obowiązki wynikają zarówno z przepisów powszechnie obowiązujących (ustaw i aktów normatywnych wykonawczych), jak i ze statutów oraz regulaminów zakładowych. Użytkownika, który dobrowolnie przystąpił do zakładu administracyjnego (np. studenta), wiążą również przepisy zawarte w aktach normatywnych wewnątrzzakładowych, ponieważ jego wniosek o przyjęcie jest równocześnie wyrażeniem zgody na poddanie się reżimowi prawnemu obowiązującemu w danym zakładzie, co zresztą później student potwierdza w formie składanego ślubowania (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 13 października 2003 r., sygn. akt OPS 5/03). Możliwość uregulowania organizacji i toku studiów przez organy uczelni oznacza, że ustawodawca nie zdecydował się poddać wszystkich rozstrzygnięć podejmowanych w indywidualnych sprawach studentów kontroli sądów administracyjnych. Kognicji sądów administracyjnych podlegają decyzje mające podstawę prawną w ustawie, w szczególności w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce. W drodze decyzji administracyjnej organy uczelni mają obowiązek rozstrzygać np. w sprawach: odmowy przyjęcia na studia (art. 72 ust. 3 P.s.w.n.), stwierdzenia nieważności dyplomu ukończenia studiów wyższych (art. 77 ust. 3 P.s.w.n.) przyznawania świadczeń z pomocy materialnej dla studentów, tj. stypendiów, zapomóg i.t.d. (art. 86 ust. 2 P.s.w.n.), skreślenia z listy studentów (art. 108 ust. 3 P.s.w.n.). Wynika stąd wniosek, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu, bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego jako że są one decyzjami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z dnia 18 września 2012 r. sygn. akt I OSK 1583/12; wyrok WSA w Białymstoku z 15 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 320/08). Od wyżej wymienionych odróżnić należy rozstrzygnięcia organów uczelni znajdujące podstawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, np. w regulaminie studiów. Skoro nie są to przepisy o charakterze powszechnie obowiązującym, to mogą stanowić one podstawę prawną jedynie rozstrzygnięć związanych z tokiem studiów indywidualnie określonego studenta, które jednak nie przesądzają ostatecznie o jego sytuacji prawnej, tj. nie mają charakteru zewnętrznego (por. postanowienie NSA z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1583/12). Na marginesie jedynie stwierdzić należy, iż w podstawie prawnej "decyzji" z dnia 14 kwietnia 2026 r. wskazany został przepis art. 172 ust. 1 P.s.w.n., który odnosi się do prowadzenia działalności gospodarczej przez federację uczelni, a więc zupełnie niemający związku z podjętym rozstrzygnięciem. Pozostałe zaś regulacje powołane w komparycji "decyzji" to regulacje odnoszące się do trybu wydawania rozstrzygnięć w sprawach studenckich (§ 2 ust. 3 Regulaminu Studiów) oraz przepisy regulujące kwestie udzielania urlopów od zajęć (§ 37 Regulaminu Studiów). Sprawa dotycząca odmowy udzielenia urlopu zdrowotnego, która to kwestia w zakresie organów właściwych do jej rozpoznania oraz trybu postępowania została uregulowana w Regulaminie Studiów, nie należy do spraw, w których zapadają decyzje administracyjne w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, podlegające zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Rozstrzygnięcie w tej sprawie stanowi jednostronny akt organów uczelni i jest aktem wewnętrznym skierowanym na wywołanie konkretnych i indywidualnie oznaczonych skutków, które nie wpływa jednak na sytuację skarżącego jako studenta, nie ma charakteru zewnętrznego przesądzającego o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego, jak również nie zostało wymienione przez ustawodawcę w katalogu spraw wymagających wydania decyzji administracyjnej. Istotne jest, że podstawy prawnej dla tego rozstrzygnięcia nie stanowią przepisy prawa powszechnie obowiązującego, lecz aktu zakładowego (wewnętrznego uczelni) – regulaminu. Pogląd taki jest prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, które zarówno pod rządami wcześniej obowiązującej ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym z 2005 r., jak i aktualnie obowiązującej regulacji, stoją na stanowisku, iż zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków użytkowników zakładu. Od powyżej wymienionych odróżnić należy rozstrzygnięcia organów szkoły wyższej znajdujące postawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, np. statucie uczelni czy w regulaminie studiów, będą to akty zakładowe wewnętrzne, które dotyczą indywidualnie określonego członka zakładu, które jednak nie odnoszą się do nawiązania, bądź rozwiązania stosunku łączącego go z zakładem. Tego rodzaju aktem opartym na wewnętrznym źródle prawa jest rozstrzygnięcie w przedmiocie udzielenia urlopu od zajęć, które nie stanowi decyzji administracyjnej podlegającej kontroli sądu (por. wyrok WSA w Poznaniu z 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 86/24). Z tych wszystkich względów Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a. odrzucił skargę wniesioną w sprawie, która nie należy do właściwości sądów administracyjnych.