II SA/Po 581/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2008r. sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Wojewody z dnia (...) nr (...) w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania; I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę (...),- (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ B.Kamieńska /-/ E.Podrazik Decyzją z dnia (...) 2007 r. Starosta G, orzekł o wywłaszczeniu P. M., zam. w P. przy ul. (...), poprzez pozbawienie go prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działki nr (...) i (...), zapisanej w księdze wieczystej KW nr (...), położonej w G. przy ul. (...) Powyższa decyzja została wysłana na adres pełnomocnika P. M. – T. B., prowadzącego działalność – Kancelarię Radcy Prawnego "A" na ul. (...) w P. Na karcie zwrotnego potwierdzenia odbioru jako adresata decyzji wskazano Kancelarię Radcy Prawnego "A", ul. (...). Natomiast zgodnie z adnotacją na powyższej karcie, decyzja została odebrana w dniu (...) 2007 r. przez A. B. prowadzącego Kancelarię Adwokacką, ul. (...), co zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem. Pismem z dnia (...) 2007 r. P. M. – wskazując, iż nie posiada informacji dotyczącej sposobu zakończenia sprawy – zwrócił się do Starosty G. o nadesłanie wydanej decyzji. W odpowiedzi Starostwo Powiatowe w G., pismem z dnia (...) 2007 r. poinformowało P. M., iż w dniu (...) 2007 r. wydano decyzję orzekającą o wywłaszczeniu przedmiotowych nieruchomości, która to decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony, którego organ określił jako A. B. i stała się ostateczna z dniem (...) 2007 r. Z treści pisma z dnia (...) 2007 r. wynikało, iż jego załącznikiem jest kopia decyzji wywłaszczeniowej, jednakże dokument powyższy nie został załączony do wymienionego pisma. Dopiero w dniu (...) 2007 r. Starostwo wysłało do skarżącego kserokopię decyzji z dnia (...) 2007 r. Pismo zawierające kopię decyzji zostało doręczone w dniu (...) 2007 r. na adres domowy P. M. (ul. (...)) i odebrane przez B. M., matkę P. M., co potwierdziła swoim własnoręcznym podpisem. Datowanymi na (...) 2007 r. oraz (...) 2008 r. pismami P. M. ponownie wniósł o doręczenie mu decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości stanowiących jego własność. Pismem z dnia (...) 2008 r. Starostwo Powiatowe poinformowało P. M., że. kopia decyzji został mu przesłana w dniu (...) 2007 r. i odebrana w dniu (...) 2007 r. przez B. M. W dniu (...) 2008 r. (data prezentaty Starostwa G.) P. M. wniósł do Wojewody W. odwołanie od decyzji Starosty G. z dnia (...) 2007 r. Odwołujący wskazał w treści pisma, że w dniu (...) 2007 r. cofnął on pełnomocnictwo swojemu pełnomocnikowi T. B., na dowód czego załączył ksero odręcznego oświadczenia z dnia (...) 2007 r. cofającego pełnomocnictwo. Jednocześnie P. M. wskazał, że organ doręczył decyzję A. B., który nigdy nie był jego pełnomocnikiem. Również doręczenie decyzji matce, w dniu (...) 2007 r., nie mogło zostać uznane za skuteczne, bowiem odwołujący nigdy nie upoważnił matki do odbioru swojej korespondencji. Odwołujący podkreślił, iż zapoznał się z decyzją dopiero w dniu (...) 2008 r. osobiście w Starostwie, gdzie na jego prośbę wydano mu kopię decyzji. Stąd wnosząc odwołanie w dniu (...) 2008 r. dochował on terminu do wniesienia środka odwoławczego. Postanowieniem z dnia (...) 2008 r. Wojewoda W. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Wojewody wypowiedzenie pełnomocnictwa przez P. M., w związku z nie poinformowaniem o tym fakcie organu administracji prowadzącego postępowanie w sprawie, uznać należało za nieskuteczne. Za nieskuteczne i wadliwe uznać należało również doręczenie decyzji A. B., a nie T. B. Brak należytej staranności w zaadresowaniu zwrotnego potwierdzenia odbioru, poprzez nie oznaczenie na nim indywidualnie oznaczonego pełnomocnika, doprowadziło w konsekwencji do uznania doręczenia decyzji w dniu (...) 2007 r. za wadliwe. Wojewoda uznał natomiast, iż decyzja została prawidłowo doręczona skarżącemu w dniu (...) 2007 r. Zdaniem organu odwoławczego odebranie decyzji przez B. M. wypełniło określone w art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) przesłanki doręczenia zastępczego. Tym samym w dniu (...) 2007 r. rozpoczął swój bieg termin do wniesienia przez P. M. odwołania od decyzji z dnia (...) 2007 r. Dokonanie powyższej czynności dopiero w dniu (...) 2008 r., a więc z naruszeniem 14 dniowego terminu przewidzianego przepisami kpa do wniesienia środka odwoławczego, skutkować musiało stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P. M. Zdaniem skarżącego fakt, iż decyzja została doręczona osobie, która nigdy nie była pełnomocnikiem strony, następnie zaś nie załączenie do pisma z dnia (...) 2007 r. kopi decyzji z dnia (...) 2007 r., wskazywało na opieszałość organów administracji w prowadzonej sprawie. Uznanie za skuteczne doręczenie decyzji matce skarżącego w dniu (...) 2007 r., pomimo iż skarżący jest dorosły i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i nigdy nie upoważniał matki do odbioru pism, uznać należało za wadliwe. Ponadto, zdaniem skarżącego, postępowanie prowadzono w sposób wadliwy dopuszczając się naruszenia art. 10 kpa poprzez uniemożliwienie czynnego udziału skarżącego w postępowaniu, jak również art. 7, 8 i 9 kpa poprzez naruszenie zasad praworządności oraz działanie zaprzeczające zasadzie pogłębiania kultury prawnej obywateli. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Pismem z dnia (...) 2008 r. T. B., prowadzący Kancelarię Radcy Prawnego "A" ul. (...), zgłosił się, w powołaniu na załączone pełnomocnictwo, do udziału w sprawie jako pełnomocnik P. M. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu w dniu (...) 2008 r. P. M. reprezentował, w oparciu o przedstawione pełnomocnictwo substytucyjne z dnia (...) 2007 r., adwokat A. B.. Podczas rozprawy A. B. wyjaśnił, iż T. B. jest jego ojcem, każdy z nich prowadzi odrębną kancelarię, pod tym samym adresem, ale w dwóch odrębnych lokalach, od około roku obie kancelarie mają wspólny sekretariat, obecnie A. B. ma upoważnienie do odbioru korespondencji skierowanej do kancelarii T. B., nie pamięta jednak, czy takie upoważnienie posiadał w chwili doręczenia przedmiotowej decyzji z dnia (...) 2007 r. Pełnomocnik substytucyjny oświadczył ponadto, iż zdarzało się, że pomimo braku upoważnienia odbierał korespondencję dla ojca, co wynikało z pomyłek pracowników poczty lub ewentualnie własnego przeoczenia, ewentualny odbiór przesyłek bez upoważnienia miał charakter incydentalny, korespondencję zawsze przekazywał ojcu. Według jego oświadczenia pełnomocnictwo do odbioru korespondencji zostało złożone na poczcie w P. – (...). Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Problematyka prawidłowego doręczenia pism administracyjnych stanowi istotne zagadnienie zapewnienia prawidłowości postępowania administracyjnego. Wskazać należy, że skutki prawne mogą wywoływać jedynie te spośród aktów administracyjnych, które zostały stronie prawidłowo, w świetle obowiązujących przepisów, doręczone. Z nadrzędnych zasad postępowania administracyjnego, a więc zasady praworządności, pogłębiania zaufania obywateli do państwa, zapewnienie czynnego udziału strony w toczącym się postępowaniu, wynika, że konieczność prawidłowego doręczenia wszelkich pism w sprawie stanowi istotny obowiązek organów administracji publicznej w sprawie administracyjnej. Tym samym interpretacja przepisów dotyczących omawianego zagadnienia musi być dokonywana w sposób ścisły, zaś sama czynność materialno – techniczna, jaką jest doręczenie, nie może budzić najmniejszych wątpliwości co do swojej prawidłowości. Sąd w pierwszej kolejności wskazuje, że Wojewoda błędnie przyjął, iż doręczenie kopii decyzji w dniu (...) 2007 r. było prawidłowe. Zgodnie z przyjętą w kpa zasadą pisma doręcza się stronie, o ile nie działa ona przez pełnomocnika, przy czym, zgodnie z art. 42 § 1 kpa, pisma osobom fizycznym doręcza się w ich mieszkaniu lub w miejscu pracy. Wyjątek od powyższej zasady wprowadza art. 43 kpa, który stwierdza, iż w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Oznacza to, że prawidłowość "doręczenia zastępczego" uzależniona jest od zobowiązania się osoby odbierającej pismo w zastępstwie adresata do oddania tegoż pisma adresatowi, przy czym osobą tą musi być jedną z osób wymienionych w treści przepisu. W przedmiotowej sprawie organy administracji nie wyjaśniły, czy B. M. faktycznie jest domownikiem strony w rozumieniu kpa, bowiem fakt przebywania B. M. w miejscu zamieszkania skarżącego, nie jest jednoznaczny z możliwością określenia jej jako domownika. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 315/06, podjęcie się oddania pisma adresatowi musi mieć formułę wyraźnego oświadczenia, w którego treści powinna znaleźć się zgoda odbiorcy na przyjęcie pisma i zobowiązanie się do osobistego przekazania pisma adresatowi. Tym samym konieczne jest, aby na podpisywanym przez osobę jako domownika "potwierdzeniu" odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Jedynie takie pokwitowanie jest wystarczającym dowodem przyjęcia zobowiązania (podjęcia się) oddania pisma adresatowi. Sąd wskazuje, że zwrotne potwierdzenie odbioru pisma z dnia (...) 2007 r. nie zawiera powyższej adnotacji, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, iż pismo odebrała B. M., matka skarżącego. Oznacza to, że doręczenie z dnia (...) 2007 r. nie spełnia przesłanek określonych przepisami kpa i jako wadliwe nie może zostać uznane za skuteczne. Odnosząc się do kwestii pierwszego z doręczeń, dokonanego w dniu (...) 2007 r., wskazać należy, że w postanowieniu z dnia (...) 2008 r. Wojewoda prawidłowo określił, że cofnięcie pełnomocnictwa w dniu (...) 2007 r. T. B. przez skarżącego P. M., które nie zostało doręczone organowi prowadzącemu postępowanie, nie mogło zostać uznane za skuteczne. Sąd wskazuje jednakże, że organ II instancji nie rozważył w wystarczającym zakresie skuteczności doręczenie pisma pełnomocnikowi strony w dniu (...) 2007 r. Nie ulega wątpliwości, że oznaczenie adresata pisma jako Kancelarii Radcy Prawnego "A", ul. (...), bez imiennego wskazania pełnomocnika strony, uznać należy za niepełne. Jednakże w świetle wyjaśnień A. B., złożonych podczas trwania rozprawy przed sądem administracyjnym w dniu (...) 2007 r., wskazujących, że z uwagi na prowadzenie wspólnego sekretariatu, możliwe było odebranie, w ramach posiadanego upoważnienie, pisma skierowanego do T. B., prowadzącego działalność w formie Kancelarii Radcy Prawnego "A", przez adwokata A. B., konieczne jest rozważenie, czy w momencie doręczenie pisma w dniu (...) 2007 r. A. B. posiadał takie upoważnienie. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla określenie, czy doręczenie powyższe może zostać uznane za skuteczne w świetle kpa. Reasumując powyższe rozważania wskazać należy, że Wojewoda wadliwie uznał, iż doręczenie kopii decyzji w dniu (...) 2007 r. było skuteczne. Jednocześnie organ odwoławczy nie rozważył, w wystarczającym zakresie, czy doręczenie decyzji pełnomocnikowi strony w dniu (...) 2007 r. było można uznać za skuteczne czy też było ono wadliwe. Wydając zaskarżone postanowienie Wojewoda naruszył więc przepisy postępowania, w tym art. 7, art. 77§ 1, art. 43 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. w tej sytuacji zaskarżone postanowienie należało uchylić. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji publicznej zobowiązany jest zbadać, czy w dniu (...) 2007 r., a więc w momencie doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony, adwokat A. B. był upoważniony do odbioru pism w imieniu radcy prawnego T. B. prowadzącego działalność jako Kancelaria Radcy Prawnego "A", ul. (...). W szczególność Wojewoda obowiązany jest do sprawdzenia, czy pełnomocnictwo do odbioru korespondencji przez A. B. zostało złożone we właściwym Urzędzie Pocztowym w P. i czy obejmowało zakresem czasowym również moment doręczenia decyzji z dnia (...) 2007 r. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżone postanowienie Wojewody W. z dnia (...) 2008 r. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 wymienionej ustawy. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ E. Podrazik /-/ B. Kamieńska /-/ D. Rzyminiak – Owczarczak