II SA/Po 584/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski ( spr ) Sędzia WSA Bożena Popowska Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2004 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w P. J. K. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu ; uchyla zaskarżoną decyzję. /-/ B.Popowska /-/ E.Makosz-Frymus /-/ M.Dybowski JFS Dnia [...].10.1999 r. P. L. i M. D. złożyli wniosek o rejestrację pojazdu marki Renault Laguna, wskazując, iż będzie to pierwsza rejestracja i załączając między innymi zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym (k. 20). Decyzją z dnia [...]10.1999 r. Starosta Powiatowy w Z. dokonał rejestracji pojazdu marki Renault Laguna. Dnia [...]11.2001 r. Prokurator Rejonowy w Z. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego sprzeciw nr [...] wobec w/w decyzji Starosty Powiatowego, zarzucając rażące naruszenie art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z 20.6.1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 98/97/602 ze zm.- dalej Prd) i § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 19.06.1999 r. w sprawie oznaczania i rejestracji pojazdów (Dz. U. 59/99/632- dalej rozporządzenie) "przez zmianę w dowodzie rejestracyjnym oznaczenia rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy bez uprzedniego uzyskania świadectwa homologacji na ten typ pojazdu" (k. 46). Prokurator żądał wszczęcia z urzędu postępowania w/w sprawie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu sprzeciwu Prokurator podnosił, że jak wynika z dokumentów, uprzednio w/w pojazd został sprowadzony z Niemiec do Polski jako samochód osobowy, a Wnioskodawca do wniosku o zarejestrowanie nie dołączył świadectwa homologacji na nowy typ pojazdu. Na poparcie słuszności swoich twierdzeń, Prokurator dołączył do sprzeciwu odpis uchwały składu 5 sędziów NSA z 23.10.2000 r. OPK 17/2000. W myśl tezy w/w uchwały: "... warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu, z samochodu osobowego na ciężarowy specjalizowany, jest dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu". W piśmie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]12.2001 r. Starosta Z. stwierdził, iż wskazana uchwała NSA jest kontrowersyjna i z jej uzasadnieniem nie zgadza się Minister Transportu i Gospodarki Morskiej (MTiGM) w pismach z dnia [...]12.2000 r. i [...].01.2000 r. (k. 26). Starosta powołał się głównie na stanowisko MTiGM, wg. którego wprowadzone zmiany w nowych nie zarejestrowanych pojazdach muszą być potwierdzone świadectwem homologacji, zaś zmiany dokonane w używanych pojazdach po rejestracji potwierdzone muszą być odpowiednim badaniem technicznym. Starosta dodał, iż powyższe stanowisko jest dla Wydziału Komunikacji wiążące i było stosowane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]01.2002 r. Nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Powiatowego w Z. z dnia [...].10.1999 r. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że rejestracja pojazdu Renault Laguna była pierwszą rejestracją tego pojazdu w kraju, po jego sprowadzeniu z zagranicy jako pojazdu osobowego, którego to faktu, zdaniem Kolegium, Prokurator nie uwzględnił. Zastosowanie znajduje więc art. 72 ust. 1 pkt 5 Prd, wymagający dowodu odprawy celnej przywozowej. Pozostałe dokumenty wskazuje rozporządzenie, wymieniając w § 3 ust. 1 m. in. zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu. Wymagane dokumenty Wnioskodawcy złożyli wraz z wnioskiem. Zdaniem Samorządowego Kolegium, decyzja Starosty Z. nie narusza prawa i brak podstaw do stwierdzenia nieważności w/w decyzji. Prokurator Rejonowy w Z. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na w/w decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]01.2002 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi Prokurator podnosi, że ów samochód sprowadzono z zagranicy jako samochód osobowy i po dokonaniu zmian w pojeździe został zarejestrowany jako ciężarowy bez uzyskania świadectwa homologacji. Zdaniem Prokuratora rejestracja w w/w okolicznościach jest niezgodna z art. 68 ust. 9 Prd; takie stanowisko znalazło potwierdzenie w orzecznictwie NSA ( uchwała NSA z 23.10.2000 r.). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację prawną i faktyczną przedstawioną w decyzji z dnia [...]01.2002 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W sprawie, w której przedmiotem jest rejestracja pojazdu Renault Laguna na wniosek P. L. i M. D. bezsporne są, w świetle zebranych dowodów, dwa fakty: dokonanie zmian w pojeździe, po których pojazd z osobowego stał się ciężarowy i dokonanie pierwszej rejestracji w/w pojazdu w kraju. Obie sytuacje podlegają unormowaniu przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym z dnia 20.06.1997 r. (Dz. U. 98/97/602 ze zm.). Wymogi rejestracji określa art. 72 i wydane na jego podstawie rozporządzenie MTiGM z 13.06.1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczaniu pojazdów (Dz. U. 59/ 99/632), a okoliczności obligujące do uzyskania świadectwa homologacji normuje art. 68 ust. 1 i 9 Prd. Wydane dnia 7.10.1999 r. na podstawie art. 68 ust. 13 Prd rozporządzenie MTiGM w sprawie homologacji pojazdów (Dz. U. 91/99 /1039) weszło w życie 17.11.1999 r.- po wydaniu decyzji w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu. Zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze jak wcześniej Starosta Powiatowy w Z., wydając decyzję, wyprowadzili skutki prawne głównie z faktu, iż przedmiotowy pojazd (po sprowadzeniu z zagranicy do kraju), zgłoszony został do pierwszej rejestracji. SKO wskazywało zwłaszcza na przepisy rozporządzenia. Wymienia ono dokumenty, które winny być dołączone do wniosku o pierwszą rejestrację pojazdu sprowadzonego z zagranicy, w trybie § 3 ust. 1 pkt 4 - zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu. Rozporządzenie nie wymienia w tym katalogu świadectwa homologacji. Zdaniem Sądu, szczegółowe unormowanie kwestii rejestracji pojazdów w przepisach wykonawczych nie zwalnia od stosowania przepisów ustawy (Prd). Choć literalne brzmienie znajdującego tu zastosowanie art. 77 Prd w dniu wydania decyzji przez Starostę i w dniu wydania decyzji przez SKO różniło się , lecz wymogi dotyczące rejestracji, co do istoty nie zmieniły się. I tak Prd wg. brzmienia z 1999 r., wśród dokumentów stanowiących podstawę rejestracji wymienia: "wyciąg ze świadectwa homologacji (...) lub zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli są wymagane" (art. 72 ust. 1 pkt 3). Natomiast art. 72 wg. brzmienia z 2001 r. w odrębnych punktach wymienia: "wyciąg ze świadectwa homologacji, jeżeli jest wymagany" (ust. 1 pkt 3) i "zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego, jeżeli jest wymagane" (ust. 1 pkt 4). Sąd Wojewódzki w niniejszym składzie podziela pogląd, że obowiązek przedstawienia tych dokumentów ciąży na składającym wniosek, a w razie ich nieprzedstawienia nie może nastąpić rejestracja (wyrok NSA z 12.3.1998 r., II SA 32/98 LEX nr 41680; K. Kotowski "Ustawa Prawo o ruchu drogowym, Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2004, str. 522). Jeśli w konkretnym przypadku zachodził wymóg przedstawienia świadectwa homologacji, to organ rejestrujący winien był takiego dokumentu żądać. Wymóg taki zachodził w przypadku zmiany kwalifikacji pojazdu Renault Laguna, który po sprowadzeniu do kraju a przed pierwszą rejestracją został przerobiony z osobowego na ciężarowy. W myśl art. 71 ust. 1 i 2 Prd, dowód rejestracyjny jest dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, a pojazdy są dopuszczone do ruchu, jeśli spełniają warunki określone w art. 66 i są zarejestrowane. Spełnienie warunków określonych w art. 66 Prd potwierdza świadectwo homologacji (art. 68). W myśl art. 68 ust. 9, w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji, producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wyposażenia lub część. Zgodnie z art. 68 ust. 2, za producenta uważa się również podmiot dokonujący montażu lub zabudowy pojazdów. Wg orzecznictwa, art. 68 ust. 9 Prd w stanie prawnym przed wejściem w życie ustawy z 6.09. 2001 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 129/01/1444) przewidywał obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji w przypadku dokonania zmiany rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na samochód ciężarowy (uchwała składu 5 Sędziów NSA z 1.07.2002 r. sygn. OPK 22/02- ONSA 2/03/ 52). W cyt. uchwale NSA przytoczył swe wcześniejsze uchwały i wyroki prezentujące stanowisko, iż zmiana rodzaju i przeznaczenia pojazdu przez przerobienie samochodu osobowego na ciężarowy, powodowała zmianę typu pojazdu w rozumieniu art. 68 ust. 9 Prd, co rodziło obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji. Stanowiska tego nie podważa odmienna wykładnia prawa, dokonywana przez Wicedyrektora Departamentu Transportu Samochodowego Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej- w szczególności w piśmie z dnia [...] stycznia 2000 r., bowiem to nie urzędnik Ministerstwa, a Naczelny Sąd Administracyjny, uprawniony jest do dokonywania wykładni operatywnej ( Maciej Zieliński "Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki" W. Pr. 2002 s. 60). Wobec powyższego, art. 68 ust. 9 winien znaleźć zastosowanie w rozważanej sprawie. Podsumowując Sąd prezentuje stanowisko, że stan faktyczny sprawy z wniosku P. L. i M. D. o rejestrację pojazdu Renault Laguna, wypełnia hipotezę art. 68 ust. 9 i art. 72 ust. 1 Prd i na podstawie obu przepisów należało wyprowadzić konsekwencje prawne. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji wyroku. W trakcie dalszego rozpatrywania sprawy należy uwzględnić wszystkie materialnoprawne podstawy rejestracji przerobionego pojazdu; nie tylko fakt pierwszej rejestracji w kraju pojazdu ale i zmianę jego kwalifikacji z osobowego na ciężarowy. /-/ B.Popowska /-/ E.Makosz-Frymus /-/ M.Dybowski JFS