II SA/Po 587/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga po rozpoznaniu w dniu 2 października 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Wojewody z dnia [..] Nr [..] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ B. Drzazga Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek G. S. o przyznanie prawa pomocy, wskazując, że skarżąca nie podała żadnych konkretnych informacji o swej sytuacji majątkowej i finansowej, co spowodowało, iż brak było podstaw do dokonania oceny jej realnych możliwości płatniczych. W uzasadnieniu postanowienia podkreślono, że w postępowaniu o prawo pomocy to na wnioskodawczyni spoczywa obowiązek wykazania, że brak jej środków na pokrycie kosztów postępowania. Nie jest bowiem rolą sądu prowadzenie dochodzenia i poszukiwanie argumentów na okoliczność, że wnioskodawczyni nie dysponuje środkami, które mogłaby przeznaczyć na ten cel. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że postanowieniem Sądu Rejonowego w N. z dnia [..] przyznano wyłącznie B. S. prawo własności nieruchomości zabudowanej położonej w N. o pow. 0,0198 ha, zasądzono na rzecz G. S. kwotę w wys. 20.000 zł uzyskaną ze sprzedaży wchodzącego w skład spadku udziału spadkodawcy w nieruchomości położonej w B. przy ul. U. – należność ta płatna była w terminie 1 miesiąca od daty uprawomocnienia się postanowienia wraz odsetkami w przypadku opóźnienia w płatności (k. 6 i 7 akt administracyjnych). Referendarz sądowy wskazał też, ze w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przedmiotowej sprawy skarżąca korzystała z pomocy prawnej fachowego pełnomocnika ustanowionego z wyboru w okolicznościach braku przymusu adwokackiego (k. 58 akt adm.). W tej sytuacji zdaniem referendarza w świetle art. 246 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie można ustalić, czy wnioskodawczyni zasługuje na skorzystanie z dobrodziejstwa prawa pomocy chociażby w części. G. S. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, w uzasadnieniu poruszyła zaś kwestie związane z odszkodowaniem za wywłaszczoną nieruchomość. Nadto podała, że "co do majątku to mam już uszykowaną suknię czarną i buty i pończochy i różaniec i grosze na trumnę, a ostatni wiatr i huragan obalił komin i prawie wszystkie dachówki i woda leciała pod łóżko, a majster drogo kosztuje." Wyjaśniając swą sytuacje rodzinną wnioskodawczyni poinformowała, że jej "syn po wypadku w samochodzie doznał wstrząsu mózgu i pieniądze wszystkie wydał na operację i lekarstwa i jest niepełnosprawny i bezrobotny". Wskazała też, że jest schorowana. Wobec skutecznego wniesienia przez G. S. sprzeciwu – na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) - postanowienie z 29 kwietnia 2008r. utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wezwanie Sądu z dnia 8 września 2008r. o podanie dochodów skarżącej i jej syna, stałych miesięcznych kosztów utrzymania, podania, czy posiada konto w banku oraz jakikolwiek majątek, a także czy posiada zadłużenie, skarżąca nie udzieliła odpowiedzi. Wprawdzie w wyznaczonym terminie przesłała pismo, jednak z jego treści nie wynika w jakiej sytuacji materialnej znajduje się wnioskodawczyni. W piśmie tym skarżąca ponownie odniosła się do kwestii wywłaszczenia. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej możliwe jest, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Powołany przepis wskazuje więc, że sąd władny jest przyznać prawo pomocy jedynie wówczas, gdy ubiegający się o nie wykaże swą trudną sytuacje materialną. Oznacza to, jeżeli wnioskodawca uchyla się od ujawnienia swej realnej sytuacji finansowej poprzez podanie jedynie zdawkowych informacji na temat sytuacji rodzinnej, z pominięciem wykazania realnie uzyskiwanych dochodów (chociażby z tytułu emerytury lub renty) oraz ponoszonych comiesięcznych kosztów utrzymania, sąd nie może przychylić się do wniosku o prawo pomocy. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. G. S. na wezwanie Sądu do ujawnienia dochodów, majątku, posiadanych kont, zadłużenia i posiadanego majątku nie udzieliła odpowiedzi, w zamian opisując kwestie związane z odszkodowaniem za wywłaszczenie. Ograniczyła się do podania, że mieszka z niepełnosprawnym i bezrobotnym synem, posiada "grosze na trumnę", a niedawny huragan przewrócił komin i pozrywał dachówki. Również we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu skarżąca nie wskazała jaki uzyskuje dochód, ani jakie ponosi koszty utrzymania siebie oraz zamieszkującego z nią syna. Ze złożonego przez nią wniosku wynika jedynie, że posiada mieszkanie o pow. 40 m2 oraz, że utrzymuje się ze świadczeń emerytalnych. Co przy tym istotne, z akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskodawczyni skorzystała w postępowaniu administracyjnym z usług profesjonalnego pełnomocnika - adwokata, którego musiała opłacić, co oznacza, że dysponowała wolnymi środkami, które była w stanie przeznaczyć na jego wynagrodzenie. Poza tym dołączone do akt postanowienie Sądu Rejonowego w N. z dnia [..] (sygn. [..]) wskazuje, że wnioskodawczyni otrzymała kwotę [...] zł z tytułu sprzedaży wchodzącego w skład spadku po zmarłym B. S. udziału spadkodawcy w nieruchomości położonej w B. przy ul. U.. W tych okolicznościach sprawy, zdaniem Sądu, nie ma podstaw do ustalenia, iż sytuacja materialna wnioskodawczyni nie pozwala jej na poniesienie jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania, w tym opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Dlatego Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. /-/ B. Drzazga